Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Verarmd uranium in Kosovo

Home

van onze verslaggevers

Nederlandse Kfor-militairen hebben in Kosovo veelvuldig gewerkt in gebieden die door Navo-bombardementen zijn besmet met verarmd uranium. Dat blijkt uit een kaart die de Navo begin februari aan de Verenigde Naties heeft verstrekt. De militaire vakbond Acom is 'zeer verbolgen' dat het Nederlandse ministerie van defensie dit niet veel eerder bekend heeft gemaakt.

Tijdens de Kosovo-crisis hebben geallieerde vliegtuigen de Servische stellingen en voertuigen bestookt met minstens 9500 kilo verarmd uranium, verwerkt in tienduizenden kogels. Ondanks herhaald aandringen weigerde de Navo tot voor kort aan te geven waar die munitie precies was gebruikt. Daardoor konden in de zomer van vorig jaar onder meer Nederlandse militairen naar Kosovo worden uitgezonden die niet wisten waar ze extra voorzorgsmaatregelen dienden te nemen in verband met het gevaar van uranium-besmetting.

Verarmd uranium (depleted uranium oftewel DU in vakjargon) is een zeer hard metaal. Kogels ervan doorboren vrijwel elk pantser. Daarbij verbrandt het goeddeels en de stofdeeltjes uranium-oxide die dan ontstaan vormen bij inademen of inslikken een gevaar voor de gezondheid. Aanwezigheid van verarmd uranium heeft onder meer na de Bijlmerramp voor veel onrust gezorgd.

Navo-secretaris-generaal G.Robertson heeft, na ruim een halfjaar aandringen door de VN, op 7 februari een brief over het DU-gebruik gestuurd aan VN-topman Kofi Annan. Daarin meldt hij dat tijdens operatie Allied Force ongeveer 31000 DU-kogels zijn afgevuurd. ,,Het hoofddoel van deze operaties was een gebied ten westen van de snelweg Pec-Djakovica-Prizren en een gebied ten noorden van de lijn die Duva Reka en Urosevac verbindt'', aldus Robertson. Er is volgens hem echter ook DU ingezet op locaties die niet op de kaart zijn gemarkeerd.

De Nederlandse militairen waren gelegerd in Orahovac, iets ten noorden van Prizren en op slechts twintig kilometer van het belangrijkste doelgebied. Zij voerden geregeld missies uit in het getroffen gebied. De Acom kreeg gisteren de uitgelekte Navo-brief en het kaartje voor het eerst te zien. Mede namens andere militaire bonden heeft Acom-voorzitter G.Dijkers meteen per brief aan Defensie gevraagd hoe de minister de militairen gaat informeren en welk medisch onderzoek hij nu nodig acht. Dijkers vraagt zich ook af wie de Kosovaren zal beschermen tegen DU-besmetting. ,,Het is er nu nog erg nat, maar als straks de droge tijd aanbreekt, gaat het DU-stof weer opwaaien en kan het makkelijk worden ingeademd of ingeslikt.''

VERVOLG OP PAGINA 5

Vakbond wil beter onderzoek bij Nederlandse Kfor-troepen

Verarmd uranium

VERVOLG VAN PAGINA 1

Het Nederlandse ministerie van defensie zei half januari dat Nederlandse militairen in Kosovo slechts één DU-projectiel hadden gevonden. Uit de urinemonsters van zes soldaten en de door hen gedragen TNO-badges viel geen besmetting met DU af te leiden, aldus defensie. Dat laatste was ook niet te verwachten. De straling van verarmd uranium wordt al tegengehouden door een paar centimeter lucht en zal dus niet gauw een badge bereiken. In de longen zal de straling echter wel het omliggende weefsel kunnen aantasten.

Het is tegenwoordig mogelijk om besmetting met verarmd uranium vast te stellen, ook al heeft die besmetting al enige tijd geleden plaatsgevonden. Daarbij wordt gekeken naar de verhouding tussen zogeheten uranium-isotopen.

Natuurlijk uranium bevat een sterk radioactief uraniumisotoop, die uit het natuurlijk uranium wordt gewonnen ten behoeve van kernwapens en kernenergie-centrales, en een minder sterk stralend isotoop. In verarmd uranium wordt die tweede vorm naar verhouding meer aangetroffen dan in natuurlijk uranium.

Op basis van zo'n analyse is bijvoorbeeld vastgesteld dat hangar 8 op Schiphol-Oost besmet is geraakt met stofdeeltjes van verarmd uranium. Die moeten vrijwel zeker afkomstig zijn van de El Al-Boeing, die in 1992 neerstortte op de Bijlmer. Die had verarmd uranium als balansgewicht in de staart. Een deel van dat uranium is nooit teruggevonden.

Actiegroepen van slachtoffers van de Bijlmerramp probeerden twee jaar geleden al aan te tonen dat er sprake was van besmetting met uranium. Daarbij lieten zij een Zweeds laboratorium echter naar uranium in het algemeen zoeken, in plaats van naar de verhouding tussen de verschillende isotopen. Mede omdat mensen dagelijks kleine hoeveelheden natuurlijk uranium binnenkrijgen via voedsel, leverde dat onderzoek volgens deskundigen geen zinnige informatie op.

De vakbond voor militairen Acom en GroenLinks zijn mede daarom niet overtuigd door het defensie-onderzoek bij Kfor-militairen. Net als bij het Zweedse onderzoek zou defensie slechts naar uranium in het algemeen hebben gezocht en niet gericht naar verarmd uranium hebben gespeurd. Datzelfde dreigt overigens volgens Bijlmerramp-slachtoffers nu ook weer te gebeuren bij het officiële medisch onderzoek dat zij momenteel ondergaan.

Deel dit artikel