Verantwoordelijkheidsbesef Nederlandse politiek blijkt uit doorrekening programma's

home

Directeur van het Centraal Planbureau (CPB) Coen Teulings (L) en Maarten Hajer (R) directeur van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) tijdens de presentatie van het rapport 'Keuzes in Kaart 2013-2017'. © anp

De doorrekening van de verkiezingsprogramma's door de twee planbureaus, het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving, is uniek in de wereld. De Organisatie voor Vrede en Samenwerking in Europa (OVSE) prees Nederland daar nog voor in haar evaluatie van de Nederlandse verkiezingen in 2010. En terecht.

Politieke partijen en hun lijsttrekkers kunnen gouden bergen beloven en zich afzetten tegen de slechte keuzes van hun opponenten, maar met de doorrekening in 'Keuzes in kaart', die sinds 1986 bij elke verkiezingscampagne verschijnt, krijgt de kiezer materiaal in handen dat hem in staat stelt zelf te vergelijken en zijn keuze te bepalen.

Uit de gisteren gepubliceerde editie van de doorrekening kan een belangrijke conclusie worden getrokken: de conclusie dat het door de bank genomen goed zit met het verantwoordelijkheidsbesef van Nederlandse politieke partijen.

Keuzes pakken uiteraard verschillend uit, al naar gelang de ideologische positie van een partij, maar op het uiterst belangrijke punt van een verantwoord beleid voor overheidsfinanciën en begroting liggen de verschillen tussen de partijen binnen een redelijke bandbreedte. Anders dan lijsttrekkers vaak willen doen geloven is het bepaald niet zo dat de keuze op een andere partij dan de hunne Nederland onmiddellijk in grote financiële problemen zal storten, of een enorme massawerkloosheid zal veroorzaken.

Die constatering maakt de uiteindelijke keuze van de kiezer zuiverder. Hij kan afzonderlijke maatregelen die de partijen in hun programma's hebben staan op hun merites beoordelen.

Moet er iets veranderen aan de hypotheekrenteaftrek? En wat is daarvoor dan de beste weg? Hoe beperken we de kosten van de zorg en wie heeft daarvoor de slimste ideeën? Welke partij doet mijn streven naar een schoner milieu het meeste recht?

De manier waarop de planbureaus de partijprogramma's vergelijken heeft ook een keerzijde. De rekenmodellen die ze gebruiken, lenen zich voor manipulatie. Lastenverlichting scoort bijvoorbeeld in de modellen uitstekend als het gaat om het scheppen van nieuwe banen. Sommige politici zijn erin gespecialiseerd de uitkomsten van de doorrekening te 'optimaliseren'.

Dit gevaar weegt echter absoluut niet op tegen de enorme winst vanuit democratisch oogpunt die de vergelijking oplevert. Stemmen is een keuze maken. En die keuze kan maar beter op zoveel mogelijk informatie gebaseerd zijn.

Lees verder na de advertentie

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie