Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Veiligheidsdienst zoekt jonge hackers tegen Russische dreiging

Home

Marno de Boer

MIVD-directeur Onno Eichelsheim © Phil Nijhuis
Cyberdreiging

De Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst gaat op zoek naar jong talent. Volgens directeur Onno Eichelsheim is dat noodzakelijk om Nederland te beschermen tegen digitale bedreigingen uit onder meer Rusland en China.

Kunnen de Nederlandse verkiezingen door Rusland beïnvloed worden? Volgens de Amerikaanse veiligheidsdiensten stalen de Russische inlichtingendiensten informatie van de Democratische Partij. Door de informatie selectief te lekken probeerden zij Hillary Clinton te schaden in haar strijd met Donald Trump.

Generaal-majoor Onno Eichelsheim is sinds vorig jaar directeur van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst. Op digitaal gebied werkt de MIVD nauw samen met de civiele Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, en heeft ook direct te maken met de Russische cyberdreiging. Volgens Eichelsheim worden de uitdagingen om Nederland langs digitale weg veilig te houden alleen maar groter. Hij is dringend op zoek naar cyberspecialisten die niet aan het traditionele profiel van een militair voldoen, maar wel nodig zijn om in de machtsstrijd van de eenentwintigste eeuw overeind te blijven.

"Rusland en China voeren allerlei digitale spionagepogingen, beïnvloedingsoperaties en cyberaanvallen uit. Wat er in de Verenigde Staten gebeurde, laat zien dat de Russen goed zijn in het gebruik van informatie voor politieke doeleinden. Het is voorstelbaar dat Rusland of andere partijen ook zoiets richting de Nederlandse verkiezingen proberen, al zijn er tot nu toe geen concrete aanwijzingen voor.

Lees verder na de advertentie

"Als directeur van de MIVD richt ik me specifiek op de aanstaande missie in Litouwen. Nederlandse militairen gaan daarheen als onderdeel van een Navo-troepenmacht. Ik verhoog de alertheid onder militairen vanwege de mogelijkheid dat hun mobiele telefoon of sociale media gehackt wordt, en bereid hen voor op Russische beïnvloedingsoperaties die ze kunnen verwachten.

"Je kunt je voorstellen dat Russische agenten een incident ensceneren waar volgens hen Navo-militairen bij betrokken zouden zijn. Op die manier komt de troepenmacht in een kwaad daglicht te staan. Dat kan de publieke opinie in Nederland beïnvloeden, of de buitenlandse militairen bij de lokale bevolking in een kwaad daglicht plaatsen. Deze missie is erg belangrijk voor de Baltische Staten, en de Russische beïnvloedingsoperaties zijn gericht op scheurvorming binnen de Navo. Rusland zou de komende tijd dus best iets tegen de Nederlandse militairen kunnen proberen."

Rusland zou de komende tijd dus best iets tegen de Nederlandse militairen kunnen proberen

Onno Eichelsheim

De MIVD waarschuwde een jaar geleden al voor zulke pogingen om de publieke opinie te beïnvloeden. Gingen veel mensen er te lang vanuit dat alles wel aan Nederland voorbij waait?

"We zijn nu zover dat de Nederlandse bevolking en instanties zich er meer van bewust zijn. In de toekomst moeten we nog alerter zijn. Deels gaat het dan om het gebruik van actuele software, en sterke en wisselende wachtwoorden. Maar ook de veiligheidsdiensten moeten sneller en beter worden in de digitale wereld.

"Ik zie twee voorname dreigingen. De eerste zijn de beïnvloedingsoperaties waar ik net over sprak.De tweede zorg bestaat uit nieuwe manieren van militair optreden en vaardigheden van mogelijke tegenstanders in de digitale wereld waarvan we niet of onvoldoende op de hoogte zijn. Daarom kijken we ook naar landen als China en Rusland. Ik wil graag weten wat zij kunnen.

Ik zie twee voorname dreigingen

"Voor de MIVD staat de bescherming van bedrijven in de Nederlandse defensie-industrie tegen digitale spionage op het spel. Als potentiële tegenstanders de bouwtekeningen van nieuwe wapens inzien, ben je kwetsbaar. Moderne wapens zoals de Joint Strike Fighter kunnen steeds meer informatie over de locatie van eigen en vijandelijke militairen delen. Dat is een kracht, maar ook een potentiële zwakte als het niet goed beveiligd is.

"Zowel bij beïnvloedingsoperaties als aanvallen op militaire systemen is de grootste bedreiging dat je niet precies weet wat er gebeurt. Het is niet eenvoudig te bepalen welk land of groepering er achter een hack zit. Het is een kunst om dat uit te zoeken."

Wat heeft de MIVD nodig om digitale dreigingen in de toekomst het hoofd te bieden? Onlangs zei u bij een symposium over inlichtingendiensten tieners te willen rekruteren die zijn opgegroeid met digitale systemen.

"In zekere zin zou je inderdaad op zoek moeten naar 14- of 15-jarigen, maar dat is binnen onze organisatie natuurlijk niet mogelijk. Ik ben wel op zoek naar de jonge generatie. Die is van nature gewend met digitale middelen om te gaan. Om inzicht te krijgen in nieuwe dreigingen heb ik bijvoorbeeld mensen nodig die algoritmes kunnen bouwen om grote hoeveelheden internetdata te filteren.

"Het is niet eenvoudig om aan zulke mensen te komen. Bij een vacature voor een analist krijg ik tweehonderd reacties van historici of taalkundigen. Bij ICT-vacatures reageren maar een paar mensen. We moeten in Nederland meer mensen opleiden die digitaal vaardig zijn. De pool van kandidaten is klein en de concurrentie van andere overheidsdiensten en het bedrijfsleven is groot.

"Deze talenten staan voor een dilemma: kiezen voor het grote geld of bijdragen aan de veiligheid van Nederland. Wij zoeken mensen met een oranje hart. Bovendien kun je bij ons dingen op internet doen die voor een gewone burger wettelijk verboden zijn.

"In het najaar gaan we activiteiten organiseren om nieuwe mensen te werven. Belangstellenden kunnen dan bijvoorbeeld online bepaalde problemen oplossen die lijken op het werk dat wij doen. De deelnemers die het goed doen, proberen wij binnen te halen. Jonge volwassenen die de puzzels oplossen mogen, bij wijze van spreken, direct mijn organisatie in.

Ik ben niet alleen op zoek naar de klassieke militair met gemillimeterd haar die om acht uur 's ochtend begint. Als mensen liever op ongebruikelijke tijden werken kan dat ook. Meer dan de helft van de mensen die voor de MIVD werken zijn burgers, dus in die zin zijn wij geen typische militaire organisatie."

Deze talenten staan voor een dilemma

De Russische inlichtingendiensten werken samen met allerlei groepen van buiten de overheid. Kan Rusland op die manier makkelijker over onorthodox talent beschikken?

"Rusland heeft wat ik noem een cyber-industrieel complex. Hun inlichtingendiensten lijken samen te werken met publieke instanties. Dat is inderdaad iets dat Rusland sterker maakt.

"Wij zijn niet van plan op die manier te gaan werken. Wij zoeken wel actief naar mensen die nu misschien bij universiteiten of bedrijven werken, maar willen hen zelf in dienst nemen. Dat zorgt in het begin misschien voor wat aarzeling, omdat inlichtingendiensten altijd sceptisch zijn over wie er binnenkomt. Maar we screenen nieuwe mensen zorgvuldig, dus daar maak ik me niet zoveel zorgen over.

"Die nieuwe mensen heb ik straks wel echt nodig. Met de nieuwe Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten [die nu ter behandeling bij de Tweede Kamer ligt, red.] krijgen we straks veel meer capaciteiten ter beschikking. We mogen dan op internetkabels zoeken. Maar daar stromen zoveel gegevens doorheen, dat we lang niet alles kunnen of willen verzamelen, laat staan analyseren. Ik heb mensen nodig die digitale filters en detectiesystemen ontwerpen om de juiste informatie eruit te halen in een eerste schifting.

Onno Eichelsheim zoekt 'talenten met een oranje hart' © Phil Nijhuis

"Die toegang tot de kabel is voor mij essentieel. Je ziet dat Rusland en China via de kabel opereren. Als ik hun activiteiten en cybercapaciteiten in kaart wil brengen, moet ik ook toegang tot de kabel hebben. Hetzelfde geldt voor niet-statelijke groeperingen. De taliban in Afghanistan communiceerden vroeger met mobiele telefoons die wij via de ether konden onderscheppen. Met die gegevens kun je in kaart brengen wie de leiders van de vijand zijn en of er een aanval ophanden is.

Zulke communicatie vindt nu ook steeds meer via de kabel plaats. Als je daar toegang toe hebt, kun je bijvoorbeeld locaties van fabrieken voor bermbommen in het gebied van Islamitische Staat achterhalen. In Duitsland, Zweden en Frankrijk mogen de inlichtingendiensten al wel op de kabel kijken. Daarom weten zij meer dan wij. Dat stelt hen beter in staat om effectieve militaire missies uit te voeren en het digitale domein te beschermen."

Als het om zo'n fabriek voor bermbommen gaat is de vervolgstap helder, een straaljager kan gaan bombarderen. Maar hoe reageer je als andere landen hacken of verkiezingen proberen te beïnvloeden. Moet je daar ook met een cyberaanval terugslaan?

"Vervolgens moet het duidelijk zijn dat we iets terug kunnen doen. Het is niet eenvoudig om een eigen cyberaanval op te zetten. Het Defensie Cybercommando zou dat wel kunnen, maar cyber staat nooit op zichzelf. Je kunt ook met andere middelen reageren, zoals diplomatieke druk, economische sancties of door publiekelijk duidelijk te maken dat je weet wie er achter de aanval zat. Tegenstanders moeten beseffen dat Nederland in staat is iets terug te doen en daartoe ook bereid is. Dan zul je in de toekomst zien dat we minder gauw worden aangevallen."

Wilt u de reacties op dit artikel lezen? Registreer u hier voor een proefperiode van twee maanden.

Het plaatsen van reacties is voorbehouden aan de betalende abonnees van Trouw. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Het bekijken en plaatsen van reacties is voorbehouden aan onze betalende abonnees. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Als betalend abonnee kunt u een reactie plaatsen op dit artikel. Deze is alleen zichtbaar voor andere (proef)abonnees.

Om uw reactie te kunnen plaatsen, hebben we uw naam nodig. Ga naar Mijn profiel


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Rusland zou de komende tijd dus best iets tegen de Nederlandse militairen kunnen proberen

Onno Eichelsheim

Ik zie twee voorname dreigingen

Deze talenten staan voor een dilemma