Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Van Gaal, een kwart eeuw docent

Home

Henk Hoijtink

1995, Van Gaal wint met Ajax de Europa Cup 1. © Hollandse Hoogte
Voetbal

Louis van Gaal (65) lijkt niet meer terug te keren als trainer. Hij ziet geen uitdagingen meer, zei hij maandag op een gala waarop hij met een oeuvreprijs werd geëerd. Zijn carrière in vier delen.

Ajax, het magnum opus

Lees verder na de advertentie

"Ik ben direct, eerlijk en consequent." Ze zijn gevleugeld geworden, de woorden waarmee Louis van Gaal zich in september 1991 presenteert, als opvolger bij Ajax van Leo Beenhakker. Hij loopt over van ambitie - zelf een aardige voetballer, maar vooral door zijn traagheid geen bijzondere. Als semiprof voor Telstar, Sparta en AZ is hij ook als leraar lichamelijke opvoeding werkzaam geweest, op een lagere technische school in Amsterdam.

De docent voor het leven zet Ajax naar zijn hand. Hij wil in, toen nog, De Meer een veilige wereld voor zijn spelers creëren. Wat in de boezem van de club ook gezegd wordt, naar buiten zal het niet komen - zeker niet door toedoen van Van Gaal, die geen onvertogen woord over zijn spelers zal zeggen, en dat volhoudt, tot zijn laatste dag, in 2016.

"Ik kan alles met een bal", zei de voetballer Van Gaal ooit tegen zijn trainer Guy Thijs bij FC Antwerp. "Probleem is dat u 'm nooit hebt", zei die. In 2009 is de vraag aan Van Gaal of hij daar nu ook zelf om kan lachen. "Nee", zegt hij. "Ik zou dat nooit over een speler in de media zeggen. Ik bescherm mijn spelers."

In september 2013 filosofeert Van Gaal als bondscoach uitgebreid over Wesley Sneijder en Rafael van der Vaart. Ze zijn te veel het type-Dennis Bergkamp. Hij wil een Jari Litmanen in Oranje. Litmanen, een van de sleutelspelers na het vertrek van Bergkamp van het Ajax van midden jaren negentig, zijn magnum opus. Nee, een Litmanen kreeg Oranje niet - die zijn er niet meer.

'Ik kan alles met een bal', zei de voetballer Van Gaal ooit tegen zijn trainer Guy Thijs bij FC Antwerp.

December 2015, coach van Manchester United. © Reuters

Geen bezigheidstherapeut

Zaterdagmiddag 1 september 2001, Dublin, het perskamertje in de coulissen van het oude Lansdowne Road. Mick McCarthy, de bondscoach van Ierland, zit in korte broek achter de tafel. Hij looft en prijst zijn bunch of fellows.

Louis van Gaal komt binnen en gaat zitten. Beleefd, maar uitdrukkingsloos wendt hij het hoofd naar zijn pratende collega. Van wat die zegt, hoort hij waarschijnlijk niets.

Als de perschef later zijn antwoorden in het Engels vertaalt, staart Van Gaal herhaaldelijk en langdurig in het niets. Hij spreekt uiteindelijk van een 'diepe teleurstelling'. Als hem wordt gevraagd of dit de zwartste bladzijde uit zijn carrière is, zwijgt hij lang. "Een van de zwartste", zegt hij dan, afgemeten.

Ierland heeft met 1-0 gewonnen, Oranje is uitgeschakeld voor het WK 2002. Uitgeschakeld, twee wedstrijden voor het einde al, de lichting die hij voor een belangrijk deel zelf grootbracht.

Ze zijn even uit elkaar gegroeid, zeg maar de generatie-Frank de Boer en hij. "Zij hebben een ander idee over professionele begeleiding dan ik", zegt Van Gaal op de gedenkwaardige persconferentie waarmee hij terugtreedt als bondscoach. De spelers wilden, in zijn ogen, een 'bezigheidstherapeut'. "Ik geloof niet in een lossere aanpak."

In 2013: "Ik heb dat geanalyseerd, ik heb dat aan jullie meegedeeld in die bewuste persconferentie en ik denk er nog precies hetzelfde over. Maar dat is mijn waarheid en de waarheid van Frank de Boer en Jaap Stam, of weet ik veel wie, is hun waarheid."

Hij spreekt van een 'diepe te­leur­stel­ling'

2001, verlies tegen Ierland. © ANP

Toppunt van flexibiliteit

Het is, in de kwart eeuw van zijn carrière, een repeterende vraag - voor velen niet eens een vraag. Kan Louis van Gaal flexibel zijn? Kan hij buigen, zoals soms ook van een coach wordt gevraagd? "Als er één coach flexibel is, ben ik het. Ik heb altijd naar de kwaliteiten van mijn spelersgroep gekeken", zegt hij in 2009, als hij met nota bene de provincieclub AZ kampioen is geworden.

Is de sof van 2001 daarmee te rijmen, of zijn starre houding in Barcelona? Hij wordt kampioen met de goede voetballers aldaar, maar hij geeft zich - in sportief opzicht althans - niet over aan de Spaanse cultuur. Later, als hij na AZ ook met Bayern München kampioen is geworden, is de kritiek opnieuw dat hij zich te weinig aan de mores van de club gelegen laat liggen.

Maar is zijn prestatie met Oranje op het WK 2014 niet het toppunt van flexibiliteit? Altijd heeft Van Gaal de aanval gepredikt, via wat dan de Hollandse lijnen moeten zijn, met vleugelspelers, een aanvallende middenvelder en dito verdedigers. Maar hij beseft dat het Oranje van 2014 dat niet meer kan, bedenkt een defensief systeem en wordt met de modale ploeg na een memorabele tocht door Brazilië derde - derde van de wereld!

"Dit is echt de beste groep waarmee ik heb gewerkt", zegt Van Gaal. Dat is natuurlijk niet zo. Maar zo zegt de leraar lichamelijke opvoeding dat, als hij ook zijn mindere leerlingen het beste uit zich-zelf heeft kunnen laten halen.

Als er één coach flexibel is, ben ik het.

2014, Van Gaal en assistent Patrick Kluivert op het WK in Brazilië. © EPA

Is hij onze beste ooit?

Van Gaal in 2009 over zijn achtergrond als coach: "Ik heb alles door mijn studie aan de academie voor lichamelijke opvoeding geleerd. Ik had een geweldige docent, Max Koops. Die kon structuur aanbrengen in alles wat hij deed. Van de filosoof John Locke heb ik mijn motto: de geest is sterker dan het lichaam. En van John Rijsman, vakdocent psychologie op de trainerscursus, leerde ik dat je beter positief met mensen kunt omgaan dan negatief. Ik ben van het harmoniemodel. Rinus Michels en Johan Cruijff waren van het oorlogsmodel."

Met Manchester United, waarschijnlijk zijn laatste club, lukt het niet meer. Hij deed alles: een club (Ajax) hervormen, kampioen worden in het buitenland én met een kleine binnenlandse club, hij was bondscoach, maar als coach in de 21ste eeuw met het grootste geld werken, nee, dat lag hem niet - en dat was te voorzien. Wat heeft een docent in de kern nog te vertellen tegen voetballers die onzedelijk veel miljoenen kosten en verdienen?

Is hij onze beste trainer ooit? Hij heeft veel gewonnen, misschien wel het meeste van allen, maar een kroegdiscussie blijft dat altijd. Een prijs met Oranje won hij toch niet, zoals Michels, zijn voorbeeld. Maar eenzelfde impact als Michels, die Ajax eveneens als oud-docent in de jaren zestig professionaliseerde, had hij zeker - om niet te zeggen dat zijn carrière uiteindelijk een rijkere is.

Direct, eerlijk en consequent was hij, een kwart eeuw trouw aan Max Koops, John Locke en John Rijsman. En bondscoach, je spelers niet altijd bij je hebben, hij vond het eigenlijk niets. In 2014: "Ik wilde gewoon op het WK komen. Maar het is voor mij niet de mooiste baan, omdat mijn doel altijd is geweest, als gymnastiekleraar vroeger al, om mensen voortdurend te raken."

Hij heeft veel gewonnen, misschien wel het meeste van allen, maar een kroegdiscussie blijft dat altijd.

Deel dit artikel

'Ik kan alles met een bal', zei de voetballer Van Gaal ooit tegen zijn trainer Guy Thijs bij FC Antwerp.

Hij spreekt van een 'diepe te­leur­stel­ling'

Als er één coach flexibel is, ben ik het.

Hij heeft veel gewonnen, misschien wel het meeste van allen, maar een kroegdiscussie blijft dat altijd.