Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Van een konijn een Rolls Royce maken

Home

TEKST IRIS PRONK

Hoe bemachtig je een nieuw kookboek, verhuisbusje of bootje? Het trendy antwoord luidt: door te ruilen. Dat is tijdrovend, maar ook duurzaam, leuk en sociaal. Een enkeling ruilt zich rijk.

Wil jij even rijden?" vraagt Albert Klein Haneveld. Maar dat durft de verslaggeefster niet, in een verlengde Rolls Royce met kalfslederen bekleding, een notenhouten dashboard en tafeltjes waarop je glazen champagne verwacht. In 1986 was de nieuwprijs van deze drieduizend kilo wegende wagen (mét V8-motor) 286.000 gulden. Daar rijd je liever geen deukje in.

Tv-producent Klein Haneveld betaalde geen cent voor de Rolls, die hij voorzichtig over een Noord-Hollands dijkje stuurt. De droomauto is de voorlopige opbrengst van zijn project 'Marktplaatsmiljonair', waarmee hij rijk hoopt te worden. "Dat wil ik al van kindsaf aan." Sinds een jaar maakt hij werk van zijn verlangde miljoen.

Dat doet hij door te ruilen; een vorm van handel die in de prehistorie populair was, met de uitvinding van het geld uit de mode raakte, maar tegenwoordig weer hip & happening is, ook onder jongeren (zie kader). Op internet vindt levendige handel plaats; Els uit Putten heeft een blokfluit (met koker en lesmateriaal) en verlangt naar een kookboek van Jamie Oliver (ruilen.nl). Roel de Regt grossiert in parkieten en papegaaien en geeft er graag een paar voor een bootje (ruilmee.nl).

Ruilen is onmiskenbaar een trend, zegt Jan Rotmans, hoogleraar transities en transitiemanagement aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit. Een 'tegentrend': "Tegen bezit. We zitten in een transitie van bezit naar gebruik. Daarbij helpt de economische crisis enorm." Volgens Rotmans markeert de crisis een verandering van waarden: het niet-materiële wint terrein, de wegwerpmaatschappij roept steeds meer weerzin op, we willen liever lenen, delen, hergebruiken. "Daar zit de filosofie achter: we hebben de aarde ook te leen."

Gooi je spullen niet weg, maar zoek er een nieuwe bestemming voor. Van dat principe profiteert Klein Haneveld, die zelf nog wél aan bezit hangt; hij jaagt immers op een miljoen. Die jacht begon met een gratis konijn (15 euro waard), aangeboden in een advertentie op Marktplaats. Binnen twee weken wist Klein Haneveld het knaagdier te ruilen voor een halogeenoven (Tel Sell-miskoopje,100 euro). Daarna volgden een dakpannenlift, een week gratis werk van twee timmermannen, een tegoedbon voor een optreden van muziekband The Kik en een kunstwerk van Diederick Kraaijeveld (getaxeerd op zo'n 15.000 euro). Een gerechtsdeurwaarder uit Utrecht was van het werk gecharmeerd, en deed Klein Haneveld an offer he couldn't refuse: de Rolls.

Zo ging de tv-producent in zeven stappen van konijn naar Rolls Royce; hij doet er verslag van op www.marktplaatsmiljonair.nl in korte, pakkende filmpjes. De Rolls, die nu naast zijn dijkhuis in Monnickendam geparkeerd staat, is het eindpunt nog niet; Klein Haneveld blijft ruilen tot de finish van een miljoen.

Rode paperclip
Ruilen kan rijk maken; de Canadese blogger Kyle McDonald - inspirator van Klein Haneveld - bewees dat al eerder. Hij begon op 14 juli 2005 met een rode paperclip, en eindigde een jaar later met een huis. Maar de meeste moderne ruilhandelaars hebben een doel dat kleiner is en dichterbij: ze mikken op een kookboek of bootje. Of op een opgeruimde klerenkast: de winkeldochters en afdragers voeren ze af naar de ruilmarkt.

En als die kleren daar géén nieuwe eigenaar vinden? Misschien belanden ze dan in het immense atelier (een oude Peugeot-garage) van de Utrechtse verzamelkunstenaar Pet van de Luijtgaarden. Hij geeft veronachtzaamde spullen een tweede leven: van knuffels maakt hij een bank, van aanstekers en knopen een struisvogel, van grammofoonplaten een schip en van dvd-hoesjes een robot. In een hoek van de ruimte liggen grote witte zakken waaruit vele honderden kledingstukken puilen: ze zijn overgebleven van zijn project 'Ruilen met Robinson', vorige maand in de Jaarbeurs in Utrecht.

Vier weekends lang konden mensen er hun afgedankte panterbloesjes, puzzels en babykleren ruilen. Het was een groot succes, zegt Van de Luijtgaarden. "Sommige mensen kwamen vier keer terug met gevulde Dirk-tassen." Ruilen is 'gewoon leuk', zo verklaart hij hun enthousiasme, het is grappig om te doen, weer eens iets anders. Het is ook goedkoop, en vooral dat telt in tijden van crisis: "De grootste ruilprikkel: mensen hebben steeds minder geld."

Voor Van de Luijtgaarden zelf speelt zorg om het milieu ook een belangrijke rol. "We gooien veel te veel spullen weg. Kringloopwinkels gooien óók negentig procent weg." Ruilen is efficiënter, de kans op verspilling kleiner, maar het is ook vermoeiend, heeft hij zelf ervaren. Hij verkreeg zijn verhuisbusje - erg handig als je vaak met spullen sjouwt - door het te ruilen voor een aquarium. "Je moet creatief zijn, je moet je verdiepen in die andere persoon. Waar kun je hem blij mee maken?"

Lek aquarium
Ruilhandel creëert relaties: "Je blijft een band houden, omdat je iets van elkaar wéét", zegt Van de Luijtgaarden. Zijn buurman, die eerst dat verhuisbusje had, bleek van vissen te houden; die kennis schept een band. Omdat spullen letterlijk van hand tot hand gaan, is vertrouwen vereist: je moet je wel aan de afspraken houden, geen lek aquarium leveren. Ook hoogleraar Rotmans benoemt dit aspect: "Ruilen zorgt voor sociale cohesie. Het is prettig om dingen te delen."

Rotmans plaatst nog een kanttekening bij de onmiskenbare trend: ruilen gebeurt nog maar in een 'kleine niche': "In percentages stelt het niks voor. Maar alle grote omwentelingen beginnen klein. Elke verandering begint bij de elite."

Bijvoorbeeld bij de mediagenieke tv-producent, die via Marktplaats op een miljoen jaagt, en voor dat bedrag alvast een conservatieve bestemming heeft bedacht. "Ik ga mijn hypotheekschulden aflossen."

En bij de kunstenaar, die nog aan zijn grote ruilexperiment moet beginnen: Van de Luijtgaarden wil een jaar van de ruilhandel leven. Misschien is de ziektekostenverzekering bereid hem een jaar lang premie te schenken, in ruil voor een knuffeldierenbank? Voor de buurtsupermarkt kan hij acties verzinnen, foto's maken, de aankleding verzorgen. "Ik zie wel mogelijkheden. Het wordt een aardige zoektocht." Het is een artistiek, maar ook persoonlijk interessant project: "Als je niet meer hoeft te werken voor je geld, voor je vaste lasten, schept dat vrijheid. Dan kun je gewoon léven."

Maar eerst moet de verzamelkunstenaar een acuut probleem oplossen: op 1 oktober dient hij zijn atelier te hebben ontruimd. Waar kan hij terecht, met al zijn tweedehands kleren, zijn knuffelbanken, alle afgedankte Barbies, balpennen, ansichtkaarten, motorhelmen, schoenen en boeken waarover hij zich heeft ontfermd? Heeft u soms een ruimte over van minimaal driehonderd vierkante meter? Neem dan contact op met Pet van de Luijtgaarden; misschien bezit hij iets waarmee u graag zou willen ruilen (ruilenmetrobinson.nl).

Tips voor succesvol ruilen
Een konijn ruilen voor een halogeenoven; hoe doe je dat? Hoe ruil je jezelf rijk?

1 Ga de boer op met je ruilobject, adviseert 'Marktplaatsmiljonair' Albert Klein Haneveld. Met het plaatsen van een advertentie alleen kom je er niet. Vraag je af: wie heeft voordeel bij het product dat ik aanbied? Wie zit er te wachten op een dakpannenlift? Zoek die mensen op.

2 Gebruik daarbij je eigen netwerk. Als je zelf geen timmermannen kent die een dakpannenlift kunnen gebruiken, vraag dan op een feestje of via Facebook rond. "Je kent de theorie wel dat we allemaal three handshakes away zijn van de groten der aarde", zegt Klein Haneveld. "Via via via kun je iedereen bereiken. Dat principe werkt bij ruilen ook."

3 Probeer een exclusief ruilobject te bemachtigen. Een konijn ruilen is moeilijk, ervoer Klein Haneveld: "Dat is een common good, daar heb je er heel veel van." De Rolls Royce die hij in zeven stappen voor dat konijn ruilde, is behalve duur ook zeldzaam; er werden slechts duizend auto's van dit type gemaakt. Daar zal hij vast makkelijker vanaf raken: "Als je van exclusieve auto's houdt, kun je niet om mij heen."

4 Zorg voor naamsbekendheid en publiciteit. Sinds Klein Haneveld afgelopen dinsdag te gast was bij 'Pauw & Witteman' stromen de aanbiedingen binnen. Ook voor de gerechtsdeurwaarder die zijn Rolls wel tegen een kunstwerk wilde ruilen, leek het aantrekkelijke blog met filmpjes (marktplaatsmiljonair.nl) mee te tellen. "Hij vond het een ludieke actie", aldus Klein Haneveld. "Hij zei: 'Die vraagt om een ludiek antwoord'."

5 Maak uren vrij; succesvol ruilen vraagt veel tijd. Klein Haneveld en programmamaker Stefan Egberts, die het hele ruilavontuur filmt, waren het afgelopen half jaar één à twee dagen per week zoet met Marktplaatsmiljonair.

Jongerentrend
'Hebben hebben hebben' is totaal achterhaald. Anno 2013 willen jongeren 'delen, lenen, ruilen' volgens communicatie- en marketingbureau YoungWorks. 'Sharification', zo heet deze trend. "Die is al een tijdje gaande, maar wordt versneld door de crisis", zegt Judith Lieftink, directeur onderzoek van het bureau. Volgens haar is er ook bij jongeren sprake van 'een mindshift van bezit naar gebruik'. Waarom zou je een auto kopen, als je die kunt lenen? "Het is een anti-reactie op de overconsumptie. Grote bedrijven worden buiten spel gezet. Lenen, ruilen, dat gebeurt van mens tot mens." Jongeren ontlenen geen status (meer) aan bezit, maar aan kennis en creativiteit. Heb je een leuke baan, ontwikkel je je snel, weet je wat er speelt in de wereld? Dát telt.

Deel dit artikel