Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Van der Laans postume boodschap: partijpolitiek staat oplossingen in de weg

Home

Hanne Obbink

De Amsterdamse vlag hangt halfstok bij de ambtswoning van Eberhard van der Laan. © ANP

Problemen zijn er om opgelost te worden. En daarbij is partijpolitiek niet van belang. Sterker nog: dat staat maar in de weg, vond Van der Laan.

Partijpolitiek werkt niet meer. Tot die overtuiging kwam burgemeester Eberhard van der Laan in de laatste jaren van zijn loopbaan. Hij zag hij zichzelf niet als een echte politicus, hem ging het erom problemen op te lossen, en dat is niet hetzelfde. Want partijpolitiek stond steeds vaker in de weg, niet zozeer in Amsterdam, maar vooral landelijk. Elkaar vliegen afvangen lijkt vaak het hoogste doel in de politiek, en dat hangt samen met hoe het stelsel is ingericht. Het moet anders, vond hij. Maar hoe?

Lees verder na de advertentie
'Ik denk dat de levenscyclus van de partijpolitiek z’n einde heeft bereikt'

“Ik denk dat de levenscyclus van de partijpolitiek z’n einde heeft bereikt.” Van der Laan sneed het onderwerp voor het eerst aan in de nazit van een interview met Trouw, anderhalf jaar geleden. “Ik maak me hier vreselijk zorgen over”, zei hij. “In de politiek gaat het om de evenwichtskunst tussen problemen oplossen en representeren. Voor dat representeren is het nodig dat politici duidelijk maken waarin ze zich onderscheiden van andere partijen, zodat mensen iets te kiezen hebben. Maar problemen oplossen doe je samen.”

Tweepartijenstelsel

Die evenwichtskunst is zoek in de huidige politiek, stelde Van der Laan. Kijk naar de Verenigde Staten, zei hij, dat ‘geteisterd’ wordt door het tweepartijensysteem. “Daar zijn politici allereerst partijganger en dan een hele tijd niets en dán pas probleemoplosser.” In Nederland gaat het dezelfde kant op, waarschuwde hij. De noodzaak om te representeren ontaardt maar al te vaak in partijpolitiek gekissebis. Dat gaat ten koste van het vermogen van de politiek om problemen op te lossen. “Terwijl het dáár om gaat.”

Van der Laan had het onderwerp graag nog eens diepgravend willen bespreken in een tweede interview. Maar daar kwam het niet meer van. Hij was er zelf nog niet over uitgedacht, zocht ook naar het juiste tijdstip. Afgelopen zomer stipte hij de kwestie nog wel aan in het tv-programma Zomergasten. Hij liet er fragmenten zien uit het Kamerdebat na de aanslag op Charlie Hebdo, begin 2015, waar Kamerleden elkaar vanuit partijpolitieke stellingen onder vuur nemen. “Dat elkaar vliegen afvangen, burgers háten dat.”

'Dat elkaar vliegen afvangen, burgers háten dat'

Is er een alternatief? Het openhartigst was hij daarover een jaar geleden tijdens een interview in debatcentrum De Balie – niet toevallig door zijn vrouw Femke. Die strijd van partijen tegen partijen waarvan burgers zo genoeg hebben, eindigt niet als politici zich voornemen het vanaf nu beter gaan doen, zei hij. Er is een ander ‘paradigma’ nodig.

Sociale media als oplossing

Misschien moeten we het zoeken in wat internet en sociale media te bieden hebben, opperde Van der Laan. Waarom zou je partijleden nog naar zaaltjes laten komen om te bespreken wat er in verkiezingsprogramma’s moet komen te staan, om dat via een getrapt stelsel door te geven aan vertegenwoordigers van zo’n partij die dan vertegenwoordigers van andere partijen te lijf moeten gaan om een meerderheid te vormen?

“Via internet, via sociale media krijgen we zóveel informatie, kunnen we zó snel van elkaar te horen krijgen wat we vinden”, aldus Van der Laan. “Als we dat op de een of andere manier weten om te zetten in: iedere ochtend even voor je naar je werk gaat aangeven wat je vindt van de issues van de vorige avond, dan ben je oneindig veel democratischer bezig.”

Dat was vorig jaar september. In Zomergasten, afgelopen juli, ging hij minder ver. “We hebben nog geen goed alternatief”, zei hij daar. In De Balie had hij al gezegd: “En ik denk niet dat dat in Den Haag gevonden gaat worden. Dat alternatief moeten wij als burgers met elkaar bedenken.” Van der Laan zelf was er nog niet klaar mee. Maar hij wilde de discussie erover graag aanzwengelen.

Lees ook: 'Gun Amsterdam voortrekkersrol'

En: 'Het kon beter, dus het moest beter'

En: Emotionele reacties op het overlijden van burgemeester Van der Laan



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
'Ik denk dat de levenscyclus van de partijpolitiek z’n einde heeft bereikt'

'Dat elkaar vliegen afvangen, burgers háten dat'