Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Uw huiswerk is nagekeken, u heeft een zesje

Home

Peter-Arno Coppen

© anp
Taal

Wat is de overeenkomst tussen de volgende woorden: begroten, begunstigen, bekorten, bemoeilijken, bevreemden, bevroeden, bezatten, bezuinigen, bezwangeren? 

Ze zijn allemaal door u ingezonden op mijn huiswerkopgave van voor het weekend, om werkwoorden te verzinnen met voorvoegsel 'be-' met een bijvoeglijk naamwoord. En dat waren ze nog niet eens allemaal, want u suggereerde ook belemmeren (lam), bereiden (gereed), bevestigen (vast), en misschien beteuterd en beduusd.

Lees verder na de advertentie

Ik geef er een zesje voor, want de helft kan ook verklaard worden als afleiding van oude werkwoorden (groten, gunsten, lemmen, toteren, vroeden, duizen, en een oeroud werkwoord raidjan). Maar de rest keur ik goed. Hoe zit dat?

Een collega wees mij nog eens op de theorie die ik eerder al besprak, in verband met de afleiding van woorden als druppelen van druppen of druppel. Die zegt dat hedendaagse taalgebruikers soms twee processen tegelijk veronderstellen. De afleiding van 'be-' met bijvoeglijk naamwoord bestaat zeker niet meer, maar mensen herkennen wel het patroon be+bijvoeglijk naamwoord. Bij bespoedigen concurreren daardoor de afleidingen van spoedig en spoed, zonder dat er een duidelijke winnaar is.

Terug naar bevrijden: ook al is dit werkwoord in werkelijkheid niet afgeleid van vrij, dat type afleiding heeft vroeger wel bestaan en doordat dit patroon nog in sommige woorden zit, denken mensen toch aan 'vrij', en combineren ze die betekenis met de betekenisaspecten 'veroorzaken' en 'begin'. Bevrijden wordt zo begrepen als 'veroorzaken dat iets of iemand vrij wordt'.

Grammaticale geschillen, etymologische enigma's en andere taaltwijfels, voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Een taaltip? Mail aan p.a.coppen@let.ru.nl


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel