Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Utrechtse Dom verdient alsnog een stevig schip

Home

Stephan Vollenberg historicus en rondleider Domplein

Een Dom zoals hij ooit bedoeld is, maar dan stormbestendig; dat is het beste plan voor herbouw van het deel dat wegwoei in 1674.

Sinds een tornado in 1674 het grootste deel – het schip – van de Utrechtse Domkerk wegvaagde heeft er in die stad niet zo’n levendige discussie over herbouw gewoed als nu. Van de oorspronkelijke kerk staan alleen nog de toren, het koor en het dwarsschip overeind. Het debat gaat over de vraag of en zo ja wat voor middenschip er moet terugkeren.

Het spectaculairst is het plan van de Soestdijker architect Henk van Zeeland voor ’gotische nieuwbouw’, van glas en staal. In die nieuwbouw zou een crèche, een oranjerie een ontvangsthal van de stad en een terras op veertig meter hoogte kunnen komen. Oplevering is mogelijk tussen 2013 en 2018.

Het andere plan is van restauratie-architect Leo Wevers, die de voorkeur geeft aan herbouw van het omgewaaide deel van de kerk in steen, met ramen van glas-in-lood. Wevers acht een historische reconstructie voor 98 procent mogelijk. Hij stelt niet alleen voor het oorspronkelijke schip te herbouwen maar ook om het als het ware alsnog goed af te bouwen. Het eerste schip ontbeerde de voor de gotiek kenmerkende steunberen, luchtbogen, pinakels en kruisribgewelven.

Sommigen doen herbouw in de oorspronkelijke vorm af als geschiedvervalsing. Maar dat zou dan ook gelden voor de Dom in Keulen, die pas in de negentiende eeuw is afgebouwd.

Het bouwen van kathedralen is vaker een kwestie van eeuwen. Bij historische herbouw gaat men uit van geschiedwetenschappelijk onderzoek. Als de herbouw er straks staat, zal dat misschien ook wel een generatie hebben geduurd.

Er is nog een derde optie: het steviger maken van het Domplein. Dat plein was oorspronkelijk een Romeins castellum. Later werd het een kerkenburcht.

Bij de Domkerk stond de Salvatorkerk, in de achtste eeuw gesticht door Willibrord, maar in 1587 afgebroken.

Ook stond er sinds de tiende eeuw de Heilige Kruiskapel, in 1826 afgebroken (wegens verregaande staat van verval, samen met de ruïne van het schip van de Dom).

In dit plan worden delen van het castellum, resten uit de tijd van Willibrord, Romaanse resten en gotische pijlers weer zichtbaar gemaakt door de bouw van een ondergronds bezoekerscentrum. Hieraan werkt de architect Theo van Wijk met Stichting Domplein 2013.

De gemeente Utrecht heeft in januari besloten om (ondergronds) een flink stuk muur van het castellum weer zichtbaar te maken. Er komt een multimediapresentatie van de geschiedenis van de hele plek. In 2013 moeten ook pijlers van het oorspronkelijke kerkschip weer zichtbaar worden,

Mooie plannen, waar niemand bezwaren tegen kan hebben. Maar Utrecht verdient meer dan dat. Er moet ook bovengronds gebouwd worden, door een nieuw schip toe te voegen aan de Domkerk. Niet van glas en staal, want dat past niet op deze historische plek. Zo’n herbouw zou te eigentijds zijn.

Historische herbouw is het mooiste plan voor Utrecht. Zodat de Domkerk alsnog een schip krijgt in steen, zoals het ooit bedoeld was. Dat is herbouw die de komende eeuwen kan trotseren.

Deel dit artikel