Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Uitspraken kardinaal over misbruik vallen verkeerd

Home

Van onze verslaggevers

amsterdam – ’Wir haben es nicht gewusst. Het is een beladen term. Maar het is wel waar.’ Dat zei kardinaal Ad Simonis dinsdagavond over het misbruik binnen katholieke instellingen in het tv-programma Pauw & Witteman.

En óf die term beladen is, reageert Henk Procee, hoogleraar wijsbegeerte aan de Universiteit Twente, met een bijzondere interesse in retorica. „Het is een onhandige formulering. Het roept gelijk de situatie in Nazi-Duitsland op. Hoogst ongelukkig.”

„Eerst dacht ik dat het de kardinaal ontglipte”, zegt de Nijmeegse kerkhistoricus Peter Nissen. „Maar toen ik zag hoe hij de uitspraak inleidde, leek het erop dat hij er van tevoren over had nagedacht, dat hij het had geoefend.”

„De uitspraak is in de loop van de tijd een stereotype geworden voor iemand die zijn of haar verantwoordelijkheid wil ontlopen”, zegt Nissen. „Het is wat Duisters zeiden over de Holocaust. Ze wisten het niet. Maar ze hadden het wel móeten weten.” Dat de kardinaal de uitdrukking gebruikte met betrekking tot seksueel misbruik, noemt Nissen ’erg ongelukkig’.

Volgens Simonis, die 38 jaar lang bisschop was in verschillende bisdommen, waren veel bisschoppen in de jaren vijftig, zestig en zeventig niet op de hoogte van het misbruik binnen katholieke instellingen.

Nissen is geneigd Simonis daarin te geloven. „Veel speelde zich af in de periode voordat hij werd aangesteld. Ik geloof ook dat hij oprecht is geschrokken. Maar het is zeer bedenkelijk dat hij in de uitzending zegt dat hij van tien gevallen van misbruik wist, maar dat hij daarvan geen aangifte heeft gedaan. Seksueel misbruik was ook toen een misdrijf. Daar moet je aangifte van doen, dat is je verantwoordelijkheid.”

Door geen aangifte te doen, zegt Nissen, heeft Simonis de zaken in de doofpot gestopt. En dat maakt zijn uitspraak ’Ich habe es nicht gewusst’ des te ongemakkelijker, want hij wist het dus wél. „Zijn uitspraak is erg dom. Het is prima dat je pastorale hulp inschakelt, maar ook de kerk mag zich niet aan aangifte onttrekken. Ik kan me voorstellen dat je je als slachtoffer nu in de steek gelaten voelt. Je bent als kerkelijke baas in die gevallen tekort geschoten.”

Simonis is zich er mogelijk niet van bewust dat de uitdrukking ’Ich habe es nicht gewusst’ tegenwoordig precies het tegenovergestelde betekent van de oorspronkelijke betekenis, zei hoogleraar en directeur van het Duitsland Instituut Ton Nijhuis gisteren. „De term wordt nu louter nog schertsend gebruikt voor iets wat iemand heus wel weet, maar dat hij niet wil weten.”

Procee: „Simonis doet wel vaker onhandige uitspraken. Wat duidelijk is, is dat er betere controle moet komen in de katholieke kerk.”

Deel dit artikel