Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Tussen beuken en hoge heren

Home

Van de bossen bij Bilthoven naar het hart van Utrecht, via landgoed Beukenburg.

Herenboerderij, herenhuis, landgoed, verzetshaard, verpleeghuis, opvang voor asielzoekers, gepland woonzorgcomplex – en nu weer landgoed. Beukenburg heeft een typisch twintigste- en eenentwintigste eeuwse gedaantewisseling ondergaan.

Het landgoed, in gemeente De Bilt, ten westen van Bilthoven, is in 1696 gesticht als herenboerderij. Toen liep het terrein van de Groenekanseweg nog tot aan Maartensdijk. De bomen werden in de achttiende eeuw geplant voor de houtproductie. Vanaf het begin van de negentiende eeuw bleven de beuken staan, in een park dat werd herschapen in Engelse landschapstijl. Op Beukenburg woonden hoge heren: de vicepresident van het gerechtshof in Utrecht, Jacob Martens van Sevenhoven (1793-1861) en later het Rotterdamse koopmansgeslacht Twiss.

Officier van justitie Jhr.mr. John E.W. Twiss Quarles van Ufford liet in 1925 het inmiddels meer dan veertig kamers tellende landhuis slopen, en gaf de internationaal bekende architect F.J.A. Den Tex opdracht een houten jachtpaviljoen aan de zuidzijde van de Beukenburgerlaan te bouwen. Beukenburg werd een van de plekken van de Nederlandse illegaliteit: de officier van justitie nam tijdens de bezetting deel aan het verzet, als commandant van de provinciale Orde Dienst. In augustus 1941 werd Twiss Quarles van Ufford gearresteerd, en op 3 mei 1942 werd hij met tientallen andere verzetstrijders met een nekschot omgebracht in Sachsenhausen.

Na de oorlog verhuurde zijn weduwe het jachtpaviljoen aan Neeltje Jacoba van Kleef-van de Wulp, die een familiepension voor hulpbehoevenden opende. Dit werd uiteindelijk een verpleeghuis, verbouwd en uitgebreid met barakken. In de jaren negentig verhuisde de inrichting naar een moderne locatie in Maarssen.

In 1999 krijgt het nabijgelegen dorp Groenekan, 1900 inwoners, te horen dat er 170 asielzoekers op het landgoed zullen komen, in een tijdelijke opvang. Het is even schrikken voor de Groenekanners. De plaatselijke pastor waarschuwt, meldt het Utrechts Nieuwsblad, voor de verveling die toe kan slaan bij de asielzoekers, in dat stille, grote bos.

Enkele jaren later is de verontwaardiging des te groter, als blijkt dat de tijdelijke opvang eerder dicht gaat dan gedacht. Bewoners leven nu vooral mee met de kinderen van de asielzoekers, die van school af moeten. Trouw citeert een vluchtelinge uit ex-Joegoslavië over de huisvesting in de barakken op het landgoed: „Wonen is niet goed, maar de plaats is heel goed.”

Inmiddels is ook het laatste tumult rondom de Beukenburg, over de komst van een woonzorgcomplex, verstomd. Wat rest zijn de majestueuze (rode) beuken, de slingerende paden, de slootjes en de stilte – alleen het verkeer op de Nieuwe Weteringse Weg laat zich horen. NS en ’Utrecht te voet’ leiden de wandelaar er deels doorheen, langs het dierenpension.

Leuker misschien is het om het aangrenzende natuurgebied De Leyen in te gaan, na de Eyckensteinse Laan rechtsaf. Door de plaatselijke IVN-afdeling is hier een natuurpad uitgezet van 3,5 kilometer langs rode paaltjes. Houd de sappige weiden, die aan de Franse Morvan doen denken, aan de rechterhand, en maak een U-bocht (richting Nieuwe Weteringseweg) voor Beukenburg: 185 hectare groot volgens Stichting Utrechts Landschap. De helft bestaat uit landbouwgrond, er liggen verspreid enkele woningen. Dassen zoeken er hun toevlucht.

Maar waar is nou het oorspronkelijke jachtpaviljoen cq. verpleeghuis cq. asielzoekerscentrum?

Weg, gesloopt, tot verdriet van omwonenden en de plaatselijke amateurhistorici. Naast de Beukenburgerlaan is nu een vlakte waar ooit het woonhuis, de bijgebouwen en barakken stonden. Wel is er nu een villa, met, volgens de verantwoordelijke architecten Sluijmer en Van Leeuwen, ’ijle, lichte constructies gerealiseerd in weinig opvallende en natuurlijke bouwmaterialen’. Tussen de beuken door is er, op een beleefde afstand, een glimp van op te vangen: inderdaad, een bijzonder huis, met veel glas en zwevende, dunne balken, gebouwd in de vorm van, zegt de leek, een overdekte tribune.

Deel dit artikel