Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Turkse tanks in Syrië: kan dat zomaar?

Home

Redactie

Het Turkse leger bij de grens tussen Turkije en Syrië © AP

Turkije is recent de Syrische regio Afrin 'uit zelfverdediging' binnengevallen. Heeft Turkije een punt?

Met 'operatie Olijftak', zoals de Turkse militaire missie luidt, is er een nieuw front geopend in het toch al zeer complexe Syrië-conflict. Turkse tanks rolden bijna een week geleden de Koerdische enclave Afrin binnen, gevolgd door een legermacht.

Lees verder na de advertentie

Turkije beschouwt de Koerdische invloed langs de grens als een bedreiging voor zijn veiligheid. Want Ankara ziet de YPG, die de dienst uitmaakt in de Koerdische enclave, als verlengstuk van de Koerdische PKK waarmee het in eigen land al decennia strijd levert. De PKK staat op de lijst van terroristische organisaties, zowel in Europa als de Verenigde Staten. En dus is een aanval in Syrië gerechtvaardigd, aldus Turkije.

Zelfverdediging

Volgens het internationaal recht mag een land uit zelfverdediging een ander land aanvallen. Of als het een mandaat heeft van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Zo'n mandaat heeft Turkije niet. En Ankara heeft ook geen uitnodiging van de Syrische regering gekregen om haar land binnen te trekken, zoals Iran en Rusland dat wel hebben. Sterker nog, Damascus zei gisteren klaar te staan om Turkse gevechtsvliegtuigen in zijn luchtruim aan te vallen, maar heeft tot nu toe nog geen actie ondernomen.

De operatie in Afrin kan omslaan in een felle an­ti-Koer­di­sche actie

Nico Schrijver, expert internationaal recht

"Als een land zich op het recht van zelfverdediging beroept dan moet het wel kunnen bewijzen dat de reactie noodzakelijk is", zegt Nico Schrijver, expert op het gebied van internationaal recht van de Universiteit Leiden. En daarbij spelen volgens de hoogleraar twee elementen mee. Niet alleen of het ingrijpen noodzakelijk is maar ook of het proportioneel is. "Ik denk dat Turkije best kan aantonen dat vanaf Koerdisch grondgebied via milities infiltraties in Turkije plaatshebben." Volgens Ankara worden vanuit Afrin aanslagen door de PKK voorbereid. Zo'n oorzakelijk verband zou eerst duidelijk moeten worden aangetoond, denkt Schrijver. Maar nog belangrijker is het volgens hem om te bepalen of de aanval in proportie is. En daar twijfelt Schrijver aan. "Als ik Erdogan hoor zeggen dat hij ze zal uitroeien en zal terugdringen tot aan de Iraakse grens, dan is dat denk ik geen proportionele reactie meer."

De operatie in Afrin kan dan volgens Schrijver omslaan in een felle anti-Koerdische actie die de grenzen van het recht op zelfverdediging dreigt over te gaan. "Dreigt, want ze zijn nog maar net begonnen." En, haast Schrijver zich te zeggen, "ik ken de feiten op de grond niet."

Terugtrekken

De Verenigde Staten die juridisch gezien ook niet sterk staan met hun militaire bemoeienis in Syrië riepen de Turkse troepen gisteren op zich terug te trekken. De Turken zouden er beter aan doen zich te concentreren op het langetermijn-doel in Syrië: beëindigen van de oorlog. Volgens het Witte Huis zou Trump aan Erdogan hebben laten weten dat de operatie in Afrin de gedeelde belangen in Syrië in gevaar brengt.

Maar sinds Washington in de strijd in Syrië de YPG als belangrijkste bondgenoot beschouwt, is er volgens Ankara weinig sprake meer van 'gedeelde belangen'.

'Zijlstra schuift internationaal recht terzijde'

SP-Kamerlid Sadet Karabulut was 'verbijsterd' dat minister van buitenlandse zaken Halbe Zijlstra de Turkse inval niet wilde veroordelen. Volgens Karabulut schoof Zijlstra daarmee het internationaal recht, 'waar we toch vanuit zouden moeten gaan', terzijde.

"Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat de aanstaande toenadering tussen Nederland en Turkije een rol speelt", laat ze telefonisch weten. Sinds de Turkijerel in maart vorig jaar verkeren de Nederlands-Turkse betrekkingen in een crisis. Maar naar verwachting wisselen beide landen binnenkort weer ambassadeurs uit.

Karabulut vraagt zich af op basis waarvan die toenadering plaatsvindt. "Welke voorwaarden stellen we aan Turkije? Er zijn nog steeds geen excuses gemaakt en op belangrijke mensenrechtendossiers is nog steeds geen progressie geboekt. Mensen die het niet met de oorlog eens zijn worden opgepakt en vastgezet."

Naast de diplomatieke toenadering vermoedt Karabulut dat ook de EU-Turkijedeal, waarin de EU en Turkije afspraken maakten over het tegenhouden en opnemen van vluchtelingen en migranten, een rol speelt in de halfslachtige opstelling van Zijlstra. "We hadden ons niet moeten laten gijzelen in zo'n situatie", zegt Karabulut.

Tenslotte wijst Karabulut op de geopolitieke aspecten. "Nu de strijd tegen IS is gestreden zie je dat er weer nieuwe conflicten opkomen. Iedereen wil een stukje van de taart."

Correspondent Melvyn Ingleby analyseerde voor Trouw de Turkse inval in Syrië: Erdogan speelt met offensief in Syrië een schaakspel in binnen- en buitenland

De inval heeft de Amerikaanse Syrië-politiek in een crisis gestort. Amerika moet nu partij kiezen tussen haar twee bondgenoten: Amerika's strategie in duigen na Turkse inval Syrië

Met dank aan de Amerikanen is het conflict nog een tikkeltje complexer geworden dan het al was, stellen wij deze week in ons commentaar.

Deel dit artikel

De operatie in Afrin kan omslaan in een felle an­ti-Koer­di­sche actie

Nico Schrijver, expert internationaal recht