Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Trouwambtenaar hoeft geen zielenherder te zijn

Home

Tom Mikkers en algemeen secretaris van de Remonstrantse Broederschap

© Thinkstock
Opinie

Gemeenten hoeven weigerambtenaren niet te ontslaan. Zij zouden het burgerlijk huwelijk zakelijker kunnen benaderen.

Gemeenten hoeven hun weigerambtenaren niet te ontslaan, zo werd vorige week voorgesteld, als het voor homo's in elk geval maar mogelijk is in die gemeente te trouwen. In de discussie over weigerambtenaren gaat het vaak over homo-emancipatie versus godsdienstvrijheid. Maar het burgerlijk trouwritueel is in de loop der jaren fundamenteel van functie en inhoud veranderd.

Ambtenaren van de burgerlijke stand ontwikkelden zich tot een mix van emotiedominee, entertainer en beste vriend. Is dat wenselijk?

Als er één ambtenaar zijn boekje te buiten gaat, dan is het wel de ambtenaar van de burgerlijke stand. Maakt het bij een parkeerbon, een paspoort of belastingaanslag niet uit wie de persoon achter de ambtenaar is, bij het burgerlijk huwelijk ligt dat heel anders. Op websites van verschillende Nederlandse gemeenten prijzen ze zichzelf aan.

Zo meldt een ambtenaar op de website 'Ons Haagse Huwelijk': 'Het is voor mij een uitdaging om er een feestelijke bijeenkomst van te maken met een gepaste lach en eventueel een traantje'. De huwelijkssluiting hoeft ook niet plaats te vinden in het gemeentehuis. Een beetje gemeente heeft naast het traditionele gemeentehuis pittoreske huwelijkslocaties in de aanbieding.

Met al deze toeters en bellen zingt de voltrekking van het burgerlijk huwelijk zich steeds verder los van wat er feitelijk aan de hand is: twee mensen die trouwen voor de wet, sluiten een contract ten overstaan van de overheid om voor elkaar te zorgen. Niet meer en niet minder. Vergelijk het met het tekenen van een koopakte bij de notaris; waarom je uitgerekend dát huis wilt hebben en wat je daar allemaal bij voelt, is bij de notaris niet aan de orde.

Er staat nergens in de wet dat de ambtenaar van de burgerlijke stand met een diepe gedachte moet komen. Voorbereidende gesprekken waarin de ambtenaar het bruidspaar persoonlijk leert kennen, kunnen gerust achterwege blijven. Met wie, met het oog waarop, of en hoe vaak je het doet, gaat de overheid niets aan. Een ambtenaar van de burgerlijke stand is de iure geen leverancier van sentiment en ontroering.

Toch gaat de ontwikkeling een andere kant op. Ambtenaren van de burgerlijke stand kunnen je huwelijksdag maken of breken en laten niet na dat voor het voetlicht te brengen: op de gemeentewebsite, tijdens de ceremonie en sinds kort ook in het publieke debat waar de weigerambtenaar de gemoederen verhit. De egotrip van de trouwambtenaar heeft als kwalijk bijeffect dat sommigen nu ook hun geweten ten tonele voeren om hun optreden kracht bij te zetten.

Dit gewetensberoep heeft hysterische trekjes. Een beroep op het geweten is in mijn ogen alleen geldig als het gaat om zwaarwegende zaken. Een gewetensbezwaarde militair bijvoorbeeld, die vindt dat je niet mag doden. En voor een gewetensbezwaarde ambtenaar in Noord-Korea heb ik diep respect. Maar een weigerambtenaar uit Staphorst die het geweten erbij haalt om zijn afkeer van homoseksualiteit te maskeren, werkt op mijn lachspieren.

Nu mag het van mij allemaal: persoonlijke praatjes, voorbereidende gesprekken over ziel en zaligheid en traantjes die worden weggepinkt. Maar het kan niet de bedoeling zijn dat ambtenaren van de burgerlijke stand grossieren in roze wolken of in hel en verdoemenis. Het wordt tijd de wettelijke kaders van het burgerlijk huwelijk in beeld te brengen. Als die helder zijn, hebben weigerambtenaren past echt een keuze: ambtenaar blijven of een praktijk beginnen als zielenherder. Dat laatste wel voor eigen rekening en niet ten koste van mensen - homo en hetero.

Deel dit artikel