Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Toscane wanhoopt over wilde zwijnen

Home

PAULINE VALKENET

REPORTAGE | Massale jachtpartijen, het hele jaar door, moeten een einde maken aan de overlast van wilde zwijnen in de Italiaanse regio Toscane. Gaat het werken?

Achter zijn vierkante Toscaanse boerderij staat Lorenzo Tiberi 's ochtends naar het bos achter zijn akker te turen. Tussen de zachte glooiingen van de groene heuvels hangen dotten mist. Vogels kwetteren. De landbouwer hoort het opgewonden geblaf van een hond en even later een knal. Mannen schreeuwen. Tiberi knikt tevreden, hij is blij met de jagers die achter everzwijnen aanzitten. Die mannen zijn hier op zijn verzoek. De mist lost op, de Monte Amiata verschijnt en de boer wacht af: hoe meer beesten de jagers doodschieten, hoe beter.

Want Lorenzo Tiberi is de everzwijnen die in het bos zitten meer dan zat. 's Nachts komen ze zijn akkers op. Ze vertrappen en eten de tarwe, haver en gerst. Het zijn hondsbrutale beesten, weet Tiberi. Als hij 's avonds laat naar buiten gaat en in de lucht schiet om ze weg te jagen, gaan ze hem gewoon verderop uitdagend staan aankijken. Zij zijn de baas, heeft de landbouwer geconstateerd, en dat is om razend van te worden.

Nu er jonge plantjes op zijn akkers staan, kunnen de everzwijnen niet zo veel kwaad. Maar stel dat er tien van die beesten in het bos zitten en de jagers er nu niet een stuk of wat afschieten, dan zijn het er tegen de zomer vijftig omdat ze zich razendsnel voortplanten. En vijftig everzwijnen van zeventig kilo die iedere nacht op zijn akkers vol hoog graan tekeer gaan, dat is een nachtmerrie.

Er zijn in Italië honderdduizenden boeren als Lorenzo Tiberi die veel last van wilde zwijnen hebben. In Florence pakt de wethouder de statistieken erbij: alleen al in 2015 hebben everzwijnen voor drie miljoen euro schade aan de landbouw veroorzaakt.

Het wordt ieder jaar erger. Bovendien vernielen de dieren de nesten fazanten en leeuweriken. En dan zijn er nog de ongelukken op de weg: automobilisten rijden de zwijnen in het donker aan. Remaschi schat dat er vorig jaar negenhonderd van zulke botsingen waren - harde cijfers heeft hij niet, omdat niet iedereen aangifte doet.

Het bestuur van Toscane spreekt van een ware noodtoestand en is vorige maand met maatregelen gekomen: er mag het hele jaar door worden gejaagd, en niet meer alleen in de wintermaanden. De regeling geldt voor drie jaar. Zo moet het aantal everzwijnen worden gehalveerd. Wethouder Remaschi weet het: dat wordt een bloedige bedoening tussen de cipressen en olijfbomen. Maar volgens hem is er simpelweg geen andere manier om het groeiend aantal wilde zwijnen in te dammen.

Verenigingen voor dierenbescherming vinden de onbeperkte jacht een zwaktebod. Voor Massimo Vitturi van de Anti Vivisectie Liga (LAV), bijvoorbeeld, is het onbegrijpelijk dat er niet naar anticonceptie wordt gekeken. In de Verenigde Staten krijgen damherten, bizons en wilde paarden een vaccin ingespoten waardoor ze drie tot vijf jaar onvruchtbaar worden.

Lees verder na de advertentie

Voerbakken

Vitturi weet dat het wel een groot praktisch probleem is dat de vrouwtjes daarvoor moeten worden gevangen en onder narcose gebracht, en dat dit met de enorme aantallen everzwijnen in Toscane niet te doen is. Maar hij vindt het schandalig dat het regiobestuur niet eens wil onderzoeken of het anticonceptiemiddel niet via voerbakken in het bos aan de zwijnen kan worden toegediend. De dierenbeschermer vindt het ook niet kunnen dat de oplossing van het probleem wordt toevertrouwd aan de mensen die het hebben veroorzaakt: de jagers.

Maar jagers blijken zelf ook niet heel enthousiast over de nieuwe wet. Want buiten de wintermaanden jagen mag alleen op een specifieke manier: de jagers moeten in hun eentje op een vaste plek staan en met een krachtige karabijn met vizier schieten. Honden komen er niet aan te pas.

Achter de boerderij van Lorenzo Tiberi staat Antonio Goretti samen met de veertien andere jagers aan de rand van het bos bij te komen. Ook zijn jachthond Gara moet even uitblazen. Goretti weet nog niet of hij in z'n eentje gaat jagen.

Hij vindt de jacht met honden juist zo leuk en ziet zichzelf niet als een sluipschutter. De andere mannen, in groene camouflagekleren, modderige laarzen en met de jachtgeweren over de schouders, vinden het ook jammer dat ze niet met een grote groep en met meerdere jachthonden achter de zwijnen aan mogen gaan. Want dat is zo gezellig en enerverend. Maar ze denken wel het hele jaar door te gaan jagen nu dat is toegestaan. Zij staan immers volledig ten dienst van de gedupeerde landbouwers, zeggen ze.

Tussen de olijfbomen door lopen de jagers naar het vierkante boerenhuis van boer Tiberi om verslag uit te brengen. Het is ze niet gelukt om ook maar één everzwijn te doden. Hond Gara heeft de geur van de zwijnen wel geroken en is blaffend door het bos gaan rennen, maar de jagers troffen alleen twee pasgeboren zwijntjes aan; hun moeder was gevlucht. En vier zwijnen zijn tussen de jagers door weggekomen; de mannen schoten te laat. Iedereen is teleurgesteld. Ze zullen het op een andere ochtend nog een keer moeten proberen.

Wanneer ze voor de lunch in de keuken neerploffen en hun glazen met rode Toscaanse wijn vullen, zien de jagers hun eerste dode zwijn van de dag: op haar met hout gestookte fornuis heeft mevrouw Tiberi een grote pan gekookte aardappels met gestoofd everzwijnvlees klaarstaan.

Ook wijnboeren de dupe van wilde zwijnen

Ook Toscaanse wijnproducenten worden door de everzwijnen tot wanhoop gedreven. De beesten zijn dol op rijpe druiven. Barone Ricasoli is een topproducent van Chianti Classico. Directeur Massimiliano Biagi zegt: "In augustus eten ze 's nachts in grote kuddes honderden kilo's rijpe druiven. De trossen die ze half aanvreten, gaan rotten. Het is vreselijk om te zien hoe ze kapot maken waar wij het hele jaar voor hebben gewerkt. Op onze 235 hectare wijngaarden richten everzwijnen jaarlijks voor vierhonderdduizend euro schade aan."

De directeur is hard op zoek naar een doeltreffende manier om de everzwijnen uit zijn wijngaarden vlakbij Siena te houden. Veel collega's zetten metalen hekken van een meter hoog om hun wijngaarden. "Dat wil ik niet. Die verpesten ons prachtige landschap. De wijngaarden lijken wel kampen."

Wat hij wel doet, is elke zomer schrikdraad om zijn wijngaarden spannen. "Al maken de zwijnen dat soms kapot en is schrikdraad dus niet afdoende. Maar ik moet wat. Als ik alles open laat, voltrekt zich een ramp."

De hoop van Biagi is nu gevestigd op een nieuw afschrikmiddel dat hij dit jaar op kleine schaal gaat testen: palen met boxen waar ultrageluid uit komt. Mensen kunnen die ultrageluidsgolven niet horen, maar everzwijnen wel, en die gaan er vandoor. Biagi: "De palen werken op zonne-energie. We gaan ze om de vijftig meter neerzetten. Nee, ze zijn niet lelijk om te zien. Als dit werkt, gaan we zulke palen volgende zomer rondom al onze wijngaarden zetten."

Plaag ontstond door 'import' van zwijnen

Aan het einde van de 19de eeuw waren everzwijnen bijna uitgestorven in Italië. Tot veertig jaar geleden jagers de dieren illegaal uit Midden-Europa haalden. Die zwijnen zijn groter en krijgen vaker jongen dan het oorspronkelijke ras. Met name in het bosrijke Toscane, waar everzwijnen een perfecte leefomgeving hebben omdat er ook nog eens veel landbouwgrond is verwilderd, zijn de dieren een plaag geworden. Marco Remaschi, wethouder voor landbouw in het regiobestuur, spreekt van een regelrechte explosie in de afgelopen vijf jaar. Er lopen in Toscane naar schatting tweehonderdduizend everzwijnen rond. In geen enkel ander Italiaans gewest is de concentratie zo hoog.

Deel dit artikel