Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Toreador vecht nu in politieke arena

Home

Alex Tieleman

De Spaanse stierenvechter Paco Urena het het moeilijk tijdens zijn gevecht in de arena van Valencia, afgelopen zondag. © epa

Stierenvechten zit Spanjaarden in het bloed. Of is het een excuus om geweld te verheerlijken onder het mom van traditie? Een verbod ligt op de loer.

Een paar jaar terug verloor 'De Piraat' nog een oog in de arena. Maar de Andalusische stierenvechter, die eigenlijk Juan José Padilla heet, geeft niet op. Zaterdag stond de veteraan (die op de coverfoto staat) in Valencia wederom oog in oog met twee zwarte kolossen van ruim 500 kilo. Zittend op zijn knieën zette hij de stieren keer op keer op het verkeerde been waarna de dieren, in plaats van de torero, diens rode doek poogden te spiesen.

"Deze man verdient groot respect", zegt José Ignacio González, redactiechef van het Valenciaanse stierenvechttijdschrift Aplausos, op de tribune. Samen met collega José Ignacio Galcerá verslaat hij vandaag de start van het stierenvechtseizoen tijdens de Valenciaanse Feesten. Beiden zijn sinds hun kinderjaren verknocht aan de corrida, het stierengevecht. Maar dit jaar is de aftrap voor de aficionados, de fans, een stuk minder feestelijk dan anders. Want de sport, of kunstvorm zoals González en Galcerá het liever noemen, verkeert in zwaar weer.

Lees verder na de advertentie

Verbod
Progressieve politici, die vorig jaar bij de gemeentelijke en regionale verkiezingen aan de macht kwamen, dreigen de overheidssubsidies voor het stierenvechten in te trekken (de groene fractie in het Europees Parlement becijferde drie jaar geleden dat die in totaal oplopen tot 571 miljoen euro per jaar). De nieuwe burgemeester van Madrid draaide onlangs al zonder pardon de geldkraan dicht voor een roemruchte stierenvechtersschool.

Liefhebbers van de corrida vrezen dat een algeheel verbod, zoals Catalonië in 2010 uitvaardigde, nu ook elders wordt ingevoerd. Op de eilandengroep de Balearen is het stierenvechten sinds kort verboden. En in Valencia, de derde stad van Spanje, heeft de nieuwe verantwoordelijk wethouder ook zo haar twijfels over deze Spaanse traditie.

Het aantal corridas is in Spanje tussen 2007 en 2014 met zestig procent afgenomen. En de omzet van de Valenciaanse arena - eigendom van het regiobestuur - kelderde de afgelopen jaren met tonnen, weet journalist González. "Maar dat komt door de crisis. De aficionados zijn nog even fanatiek."

Galcerá hekelt de huidige politieke bemoeienis met het stierenvechten, dat door de demissionaire conservatieve regering-Rajoy juist volop wordt ondersteund. "Ze kunnen het niet zomaar verbieden. Daarom proberen ze ons nu met allerlei regeltjes te pakken. Maar het stierenvechten is van ons!", roept hij strijdbaar.

Zo denkt de vader van filmmaker Miguel Ángel Rolland er ook over. Maar anders dan zijn vader was de cineast zelf na één bezoek aan de arena voorgoed genezen. Nu legt hij de laatste hand aan zijn activistische documentaire 'Santa Fiesta', een aanklacht tegen het stierenvechten en tal van andere Spaanse volksfeesten waarbij dieren het onderspit delven.

Pro-stierenvechters demonstreren tegen de afschaffing van stierenvechten in Valencia. © afp

Excuus voor geweld
"Het probleem in Spanje is dat dieren als vorm van vermaak worden gezien", analyseert Rolland. De filmmaker zag bij allerlei vormen van volksvermaak, waarbij volgens hem jaarlijks 60.000 dieren doodgemarteld worden, hoe ezeltjes van een kerk werden afgegooid, de koppen van levende ganzen werden afgetrokken en stierenhoorns in brand werden gestoken.

Rolland ziet de feesten als een excuus om geweld te gebruiken onder het mom van traditie. "Veel Spanjaarden vinden het nodig grensoverschrijdend gedrag te vertonen om het leven te voelen. Zij vinden de feesten essentieel om hun identiteit te bewaren in een moderne wereld die ze compleet ontgaat."

Rolland hoopt dat zijn film Spanjaarden beweegt referenda aan te vragen om de feesten te verbieden. Maar ook de stopzetting van de Europese landbouwsubsidies waarvan elk jaar naar schatting 125 miljoen euro wordt gebruikt voor het fokken van vechtstieren zou volgens Rolland zoden aan de dijk zetten. Vorig jaar stemde het Europees Parlement in meerderheid voor afschaffing, maar de uitvoering strandde uiteindelijk in de besluitvormingsmolen.

Voor de vermaarde Spaanse columnist en ethicus Fernando Savater is politiek ingrijpen bij het stierenvechten juist een gruwel. "Mensen moeten vrij zijn in het vieren van hun traditie. Tegenstanders hebben een verkeerd beeld van dieren. Zij zien ze als een soort verklede mensen", zegt hij. De vechtstieren zijn volgens Savater een menselijke creatie net zoals renpaarden of waakhonden. "Er is tegenwoordig werkelijk een obsessie met dieren. Het heeft politieke ideologie haast vervangen. Liberalisme of marxisme vindt men niks meer. Maar dieren wel!"

Culturele waarde
Ondanks alle tegenslag voor de aficionados is de arena in Valencia deze zaterdagmiddag zeker voor de helft gevuld. Luid boegeroep stijgt op vanaf de tribunes als de picadores, de hulpjes te paard, de speer te lang in de nek van de stier porren. "Dat is nodig, anders is het dier te sterk voor de torero. Maar als het te lang duurt is het een zwaktebod", legt stierengevechtjournalist Galcerá uit. Drie pogingen heeft de eenogige torero maar liefst nodig om zijn sabel diep genoeg in de stier te priemen, waarna het dier al bloed brakend in elkaar zakt.

De muziekband op het hoogste balkon van de arena zet de paso doble pas goed in als een andere stierenvechter, José Garrido, een wervelende show weggeeft. Garrido beweegt nauwelijks en misleidt op flamboyante wijze de stier. 'Olé' klinkt het luid door de arena. Iemand gooit zijn hoed in de ring. "Hij heeft hem goed afgemaakt!", zegt Galcerá complimenteus, als het dier in het zand ligt. Er wordt aanhoudend met witte zakdoeken gezwaaid, waardoor de stierenvechter maar liefst twee afgesneden stierenoren toebedeeld krijgt. De hoogste eer.

Antropoloog Demetrio Brisset vindt de culturele waarde van stierengevechten wat overschat. Hij gelooft dat er met een mogelijk verbod maar weinig Spaanse cultuur verloren gaat. "De oorsprong is niet eens persé Spaans. Het behoort tot de hele mediterrane cultuur", legt hij uit.

Bovendien is de traditie volgens de wetenschapper al decennia in verval omdat stieren steeds milder worden gemaakt om het gevecht voor de stierenvechter te vergemakkelijken. "Het is een decadent feest voor toeristen geworden, wat vooral nog bestaat dankzij overheidssteun", zegt hij. Brisset ziet meer heil in de Portugese variant waar nog wel corridas plaatsvinden, maar dan zonder bloedvergieten.

Het is een decadent feest voor toeristen geworden, wat vooral nog bestaat dankzij overheidssteun

Antropoloog Demetrio Brisset

Levend kunstwerk
Aficionados Galcerá en González kunnen zich echter geen leven zonder de corrida voorstellen. Voor Galcerá is het stierenvechten een 'levend kunstwerk'. "Waar zie je in de 21ste eeuw nog een man die voor onze ogen vrijwillig zijn leven op het spel zet? Als een artiest moet hij ter plekke een kunstwerk over leven en dood creëren!". Galcerá wil na wat gemor best toegeven dat het dier lijdt tijdens het gevecht. "Dat kan mij ook raken. Maar dit moment is hét levensdoel van de stier. Kijk hoe waardig het dier strijdt en sterft. Vind je een koe die naar de slachtbank gaat waardiger?".

De Piraat, die op het punt staat zijn tweede stier van de dag te lijf gaan, draag het duel op aan een vrouw in het publiek. Maar even later krijgt de torero een genadeloze klap van de stier die hem bijna vertrapt. Journalist González verschuilt zich snel achter de rug van zijn collega. "Hier kan ik echt niet naar kijken", zegt hij verslagen. Uiteindelijk komt de Piraat er zonder kleerscheuren vanaf, maar stierenoren krijgt hij niet.

Piraats fiasco in de ring is misschien wel tekenend voor de staat van de corrida in Spanje. In de stad Alicante staat al een referendum over een verbod gepland.

Zondag gingen de Piraat en duizenden andere aficionados daarom in Valencia de straat op om te demonstreren voor het behoud van de corrida. In een poging stand te houden tegen de nieuwe politieke wind die door Spanje waait.

Juan José Padilla, 'De Piraat', tijdens het gevecht in Valencia. © epa

Deel dit artikel

Het is een decadent feest voor toeristen geworden, wat vooral nog bestaat dankzij overheidssteun

Antropoloog Demetrio Brisset