Top VVD waagt zich aan normen en waarden

home

Romana Abels

Edith Schippers: "De democratie moet worden beschermd. Dat zijn we verleerd." © anp

In de ogen van Edith Schippers is Nederland net zoiets als een groot bedrijf. Het loopt goed, maar nu is een reorganisatie onontkoombaar. Het is te zelfgenoegzaam geworden: "Het verkoopt al zó lang zó goed, dat het zijn afdelingen pr en sales de deur uit heeft gedaan".

Gisteravond, toen Schippers in Amsterdam de H.J. Schoolezing gaf, was ze even geen minister van volksgezondheid, maar een liberaal met een morele boodschap. Had VVD-partijleider Mark Rutte een dag eerder al op televisie verkondigd dat het nodig is normen en waarden te verdedigen, nu deed ook zij, de eerste vrouw van de VVD, een beroep op de normerende kracht van Nederland. "We moeten ons met elkaar bemoeien", zei ze. "De democratie moet worden beschermd. Dat zijn we verleerd."

Het is opvallend hoezeer de liberalen van Nederland de moraal hebben herontdekt. Jaren associeerden juist zij normen en waarden met verfoeilijke spruitjeslucht en morele oproepen met ongewenste bemoeizucht. Die tijd is voorbij. Bij Schippers heeft de komst van het salafisme tot inkeer geleid. "Wij dachten: onvrijheid, dat spreekt niemand meer aan", zei ze gisteravond. "Dat waait vanzelf weer over. Religie is achterhaald, in ieder geval in de vorm van een voorgeschreven leven, zoals de bijbel, of de koran. We zijn wakker geschud. Wij moeten ons verhaal weer op orde krijgen. Wij moeten weten waar we voor staan."

Lees verder na de advertentie

Heilige huisjes
Haar oproep is bedoeld voor een breder publiek dan alleen haar eigen achterban. Wat Schippers betreft verenigt heel Nederland zich in een 'vrijheidscoalitie', die moreel tegenwicht moet bieden. "We zullen samen onze stem moeten laten horen. Voordat het te laat is", zei ze. Daar zijn wat haar betreft aan beide zijden offers voor nodig.

"Rechtse heilige huisjes - dat je (als asielzoeker, red.) niet mag leren en werken, totdat helder is dat je mag blijven - en linkse heilige huisjes - dat alle culturen gelijkwaardig zijn - moeten sneuvelen."

Bijna tegelijkertijd riep ook staatssecretaris Sander Dekker van onderwijs, óók van VVD-huize, op tot meer normatieve bemoeizucht. Dekker opende aan de Universiteit Utrecht het academisch jaar. "We zijn in Nederland zo bang om direct geassocieerd te worden met de lucht van spruitjes. Maar ik vind dat de waarden, en de normen die daaruit voortvloeien, een steviger plek in ons onderwijs verdienen", zei hij.

Dekker riep docenten in klaslokalen en collegezalen op het engagement niet te schuwen. "Daar kunt u onze gedeelde waarden levend houden", zei hij. Ook had hij een oproep aan de wetenschap. Academici dienen zich wat Dekker betreft veel meer naar buiten te richten. "Ú kent het belang van context", zei hij. "Dat het heden niet los is te zien van het verleden, dat je dingen moet zien in een breder verband. Dat helpt bij het voeren van een discussie op basis van kennis en feiten. Het verkleint de ruimte voor lukrake stellingen en een makkelijk debat."

Volgens Dekker is het zelfs de 'morele plicht' voor wetenschappers om inzichten te delen. "Het open en eerlijke debat verliest terrein."

Ik vind dat de waarden, en de normen die daaruit voortvloeien, een steviger plek in ons onderwijs verdienen.

Staatssecretaris Sander Dekker van onderwijs

© ANP

Tegengif
Premier Rutte riep zondagavond tijdens zijn televisieoptreden in Zomergasten op tot hardere reacties jegens (Turkse) burgers die over de schreef gaan. "We moeten veel meer normeren. (...) Nederland is geen cafetariamodel", zei de VVD-leider.

"Rutte, Schippers en ik hebben dit niet afgesproken", zei Dekker na afloop van zijn lezing. "Maar we spreken hier onderling wel veel over." Zelf ziet hij in basis- en voortgezet onderwijs bijvoorbeeld hoe veel kinderen thuis alleen buitenlandse zenders te zien krijgen, of propaganda via internet. Dekker: "Als je dan niet zorgt voor tegengif, moet je niet gek opkijken."

Het is even wennen. "We moeten ook de hand in eigen boezem steken", zegt de bewindsman. "We moeten veel normatiever zijn. Daar hebben we te lang omheen gedraaid. Politici moeten voortaan meer voor de vrijheid staan."

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie
Ik vind dat de waarden, en de normen die daaruit voortvloeien, een steviger plek in ons onderwijs verdienen.

Staatssecretaris Sander Dekker van onderwijs