Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Timmer legde fundament voor nieuwe Philips

Home

VINCENT DEKKER

Orkaan Gilbert werd hij genoemd, toen Jan D. Timmer in 1990 versneld Cor van der Klugt als hoogste baas bij Philips moest opvolgen. Reorganisator Timmer werd een held. Totdat zijn opvolger Cor Boonstra vanaf 1 oktober dit jaar fabrieken ging sluiten, kabelnetten in de aanbieding deed en Sport 7 de nek omdraaide. Timmer was een prutser, wist iedereen plotseling zeker. Een overhaast geveld oordeel was geboren.

Op het eerste gezicht heeft Timmer inderdaad de bewijslast tegen. Een half jaar geleden begon Boonstra al door bij Origin topman Cohen op een zijspoor te zetten, de man die voor Timmer een gouden softwarebedrijf van Origin had moeten maken. En bij de consumentenelektronica moet een reorganisatie 800 miljoen kosten. Dat geld en nog eens een miljard voor andere voorzieningen kost Philips dit jaar vermoedelijk zijn hele winst.

Timmer beloofde in 1990 zijn managers hard aan te pakken. Eind oktober dit jaar vond Boonstra het nodig die boodschap vrijwel letterlijk te herhalen. Op het hoofdkantoor zullen banen verdwijnen, tv-fabrieken in Europa gaan dicht, een stofzuigerfabriek in de VS, vorig jaar door Timmer gekocht, doet Boonstra nu al weer de deur uit. Timmer zag de toekomst in nieuwe media en kocht kabelnetten en mediabedrijven; Boonstra wil ze kwijt. Timmer riep in 1990 het digitale cassettesysteem (DCC) en de interactieve CD (CDi) uit tot de toekomst van Philips. DCC-spelers worden nauwelijks meer gemaakt en CDi zal over een jaar opgaan in de opvolger DVD.

Wie het slagveld overziet, moet haast wel mismoedig het hoofd schudden. Maar wie Timmer louter daarop wil afrekenen, maakt een grote fout. Philips is niet louter CDi, DCC, kabels en Sport 7, en Timmer was niet in de eerste plaats de man die nieuwe dingen moest bedenken. Timmer was in 1990 benoemd omdat zijn voorganger het bedrijf naar het eerste verlies sinds mensenheugenis dreigde te leiden. Dat was het resultaat van twintig jaar laks management. Met Timmer, 'Orkaan Gilbert' sinds zijn talrijke reorganisaties voor Philips, kwam er een man die durfde aan te pakken.

Timmer had niet veel tijd beschikbaar om tot maatregelen te komen. Hij staakte hét prestigeproject van zijn voorgangers: de miljardenverslindende megachip, sloot fabrieken of verkocht ze, stopte met computers, deed Hollandse Signaal en ander defensiewerk weg, en had ruim een jaar later tachtigduizend mensen minder in dienst. Door een voorziening van 4,8 miljard gulden resteerde over 1990 een min van 4,2 miljard.

Timmer had geen keus, en door dat te erkennen sleepte hij het trotse Philips voor de poorten van de hel weg. De schuldenlast van het concern was zover opgelopen dat hij eind '90 de ondernemingsraad moest waarschuwen: als het niet snel verbetert, draaien de banken de kraan dicht.

Failliet

Zijn maatregelen hadden onvoldoende succes, kan bijvoorbeeld vakbondsbestuurder Ad Verhoeven van De Unie zich herinneren: “Het cruciale jaar is 1992 geweest. Na een winst in 1991 was er opnieuw een verlies, nu van 900 miljoen. In feite was Philips bijna failliet. De schulden móesten omlaag. Dus verkocht Timmer in 1993 zijn belang in het kroonjuweel Matsushita Electronics. Dat leverde drie miljard op. En nog een miljard kwam binnen via de truc van technolease. In 1993 heeft Timmer Philips voor de tweede keer gered.”

Reorganiseren, dat was broodnodig en daar was Timmer goed in, wist iedereen. Bijna automatisch kreeg hij daardoor het stempel opgeplakt van de manager die geen toekomstvisie voor een bedrijf kan formuleren. Die negatieve typering gebruiken velen nu nog, terwijl dezelfde critici ook zeggen dat Timmer met zijn keus voor nieuwe media, wat toch een visie op de toekomst inhield, verkeerd heeft gezeten. “Het duurt in Nederland heel lang om een held te worden, maar je bent je reputatie weer snel kwijt”, relativeert Verhoeven van De Unie die kritiek.

Naar de klant

Achter de schermen, hoewel: voor wie keek duidelijk zichtbaar, bouwde Timmer wel degelijk als een bezetene aan zijn nieuwe Philips. Dat nieuwe concern bestond niet uit product X of Y, maar moest oog hebben voor de wens van de klant. Niet de bedenkers in de laboratoria maar de kopers in de winkel werden koning.

Om dat nieuwe Philips te laten ontstaan, introduceerde Timmer Customer Day: één dag per jaar produceert Philips helemal niets en wordt alleen maar getraind op klantgericht denken en handelen. Timmer wist dat inzicht in klantenwensen niet zijn sterkste kant was en al helemaal niet die van Philips. Dus trok hij toplieden op marketinggebied aan, mensen als de succesvolle Amerikaan Pierre Everaert van Ahold, en Boonstra, de man die bij het Amerikaanse Sara Lee en Douwe Egberts had bewezen een topverkoper te zijn. De raad van commissarissen staat nu onder leding van Floris Maljers, afkomstig van het puur op consumenten gerichte Unilever. Timmer wist precies waar hij met Philips heen wilde: naar de klant.

Helemaal zonder wapens en munitie stuurt Timmer zijn opvolger nu bovendien niet de strijd in. Hij staakte in 1990 niet alleen het megachip-project, hij zei ook dat Philips chips zou maken die het voor zijn tv's en dergelijke nodig had. Het bleek een gouden greep. Tegenwoordig zitten die Philips-chips in tv's, personal computers en telefoons van vrijwel alle grote concurrenten. Philips maakt er riante winsten op en heeft in Nijmegen de grootste chipsfabriek van Europa. Met die chips moet Philips de op twee na grootste fabrikant van draadloze telefoons kunnen worden, denken Timmer én Boonstra. Polygram, begin jaren tachtig door een jonge Timmer van de ondergang gered, is een van 's werelds drie grote muziekmaatschappijen.

“Timmer heeft Boonstra meer dan eens moeten vragen voordat die naar Philips overstapte” weet Verhoeven. “Hij voelde dat het nog niet ging zoals het moest. De vaart was er bij de reorganisatie uit en Timmer was er kennelijk van overtuigd dat Boonstra zijn hervormingen kon doorzetten. Er is weinig licht tussen de ideeën van Timmer en Boonstra. Alleen moet Boonstra nu keuzes maken. Hij kan niet alle investeringen tegelijk doen.”

Timmer heeft veel initiatieven genomen die geld hebben gekost, zeker. Maar Timmer heeft vooral Philips overeind gehouden, wakkergeschud en klaargestoomd voor het beleid dat nu van Boonstra wordt verwacht. Zonder Timmer zou Boonstra bij Philips ondenkbaar zijn gewest.

Deel dit artikel