Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Tijdsbesef kun je trainen, ook bij treuzelkampioenen

Home

Maaike Bezemer

© Thinkstock
Opvoedvraag

Zoons zonder haast, hoe krijg je die zover dat ze zelf op de klok gaan kijken?

Vooral 's morgens voor school en 's avonds bij het naar bed gaan, zetten haar jongens van 8 en 11 schaamteloos alle treuzeltechieken in. Moeder: "Als ze nog langzamer gaan, gaan ze terug in de tijd." Meer tijd inruimen heeft geen zin, weet ze, dan wordt er alleen maar langer gelanterfanterd. Uitleggen dat slapen of naar school gaan onvermijdelijke activiteiten zijn, hielp niet. "Het lijkt soms of ze me bewust negeren, want als ik vraag of ze een koekje willen, reageren ze direct. Hoe kan ik mijn zoons manen tot opschieten, zonder stress of stemverheffing?

Kinderen krijgen pas rond het negende jaar besef van tijd, zegt kinderneuropsycholoog Diana Smidts. "Jongere kinderen kennen de begrippen gisteren, vandaag en morgen ook al wel, maar ze hebben niet echt door hoelang een week precies duurt, hoe ze moeten plannen binnen zo'n tijd."

Lees verder na de advertentie

Verantwoordelijk

Filosoof Frank Meester ging de afgelopen maanden op theatertour samen met collega Stine Jensen. Met behulp van oude en nieuwe denkers proberen ze opvoedvragen te beantwoorden. Mensen hadden het begrip tijd pas nodig toen ze van jagers/verzamelaars veranderden in akkerbouwers, citeert Meester filosoof Norbert Elias. Toen moesten ze rekening houden met de seizoenen. Elke cultuur kent zijn eigen tijdssysteem, kinderen moeten dat aanleren, zegt Meester. Dat duurt jaren.

De Franse filosoof Henri Bergson maakte onderscheid tussen tijd en 'duur'. De beleving van tijd hoeft niet overeen te komen met de uren op de klok: zoals gevoel tegenover verstand staat. Meester: "Als je je verveelt kan de tijd veel langer duren. Kinderen zitten nog veel meer in die beleving. En geef ze eens ongelijk. Het is erg genoeg dat ze straks van alles moeten plannen.

"Als kinderen eenmaal besef hebben van uren en minuten, dan moeten ze zich nog verantwoordelijk gaan voelen. "Ik weet nog dat ik eens te laat was op de middelbare school en als reden opgaf dat mijn vader me niet had gewekt. Pas later begreep ik dat ik dat op die leeftijd eigenlijk niet meer kon afschuiven."

Lijstjes

Voor ouders is het ook moeilijk om de verantwoordelijkheid uit handen te geven, merkt Meester. "We beginnen ze in de wieg al van alles aan te bieden. Mijn zoons zijn nu 20 en 22 en soms ben ik ongemerkt toch weer iets voor ze aan het doen." Kinderen zijn daarbij niet altijd onschuldig, getuige de opmerking van deze moeder over het koekje. "Ze weten heus dat ze naar bed moeten, maar willen gewoon niet."

Diana Smidts denkt dat het beter is als moeder stopt met vermanen en roepen. Smidts is gepromoveerd op de ontwikkeling van executieve functies: het vermogen om vooruit te denken, te plannen, naar jezelf te kijken. Voor kinderen van elf, laat staan acht, is het volgens haar echt nog niet helemaal helder wat ze allemaal moeten, maar dat kunnen ze wel leren. Bijvoorbeeld met lijstjes, die ze stap-voor-stap afwerken. " Eerst ontbijten, tanden poetsen, tas inpakken. Ligt je jas klaar, dan mag je nog even op de tablet."

Smidts is hoe dan ook voor belonen. Bij het afstrepen van taken kunnen ze een sticker plakken en een flink aantal stickers leidt uiteindelijk tot iets leuks. Is een 11-jarige daar nog voor te porren? Smidts denkt van wel. "In verslavingsklinieken belonen ze mensen van 23 nog met privileges." Bij haar kinderen (rond de tien) werkt het ook.

Het goede

De beloning moet in verhouding staan tot het gedrag, vindt de neuropsycholoog. Niet een nieuwe gitaar omdatje zelf boterhammen smeert. Haar kinderen kunnen een nieuwe app verdienen, maar dat duurt dan een paar weken. Leuker vindt ze het als ze zelf immateriële beloningen bedenken: een keer bij de ouders in bed slapen, tien minuten langer opblijven."

Dat belonen moet wel weer afgebouwd. Gedrag moet inslijten. Smidts: "Dat kan door routine op te bouwen, maar ze moeten straks intrinsiek gemotiveerd zijn om op tijd te komen."

Aristoteles ging daar volgens Frank Meester ook al van uit, in de derde eeuw voor Christus. "Je doet het goede niet vanzelf, maar omdat je nu eenmaal hebt aangeleerd het goede te doen. Tot je het doet zonder erover na te denken."

In de praktijk is dat wel lastig, beseft Meester. School ervaren ze misschien nooit als 'het goede'. Toch gaan kinderen het ritme van de klok uiteindelijk als handig ervaren, denkt hij. Al is het maar als ijkpunt, om tijd over te houden voor leuke dingen en om uit te kijken naar Sinterklaas of vakantie.

Uiteindelijk gaan kinderen het ritme van de klok handig vinden

Deel dit artikel

Uiteindelijk gaan kinderen het ritme van de klok handig vinden