Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Thuiswonende dementerende vaak met dwang verzorgd

Home

Alwin Kuiken

© anp

Waar vastbinden, bedhekken en het onder dwang wassen en verschonen in verpleeghuizen verdwijnen, komen deze praktijken in de thuissituatie regelmatig voor. Dat blijkt uit een onderzoek onder bijna duizend thuiswonende dementerenden van de Universiteit Maastricht.

'Behind closed doors' wordt volgende week gepresenteerd op een congres over ouderenzorg in Washington. Het is het eerste grote onderzoek naar vrijheidsbeperking in de eigen woning. Of er sprake is van toename kan daardoor niet gezegd worden. De conclusies zijn interessant vanwege de - inmiddels door het kabinet versnelde - tendens, om ouderen langer thuis te laten wonen.

Vier op de tien thuiswonende dementerenden hebben te maken met een vorm van vrijheidsbeperking. Bijna tachtig procent van deze groep kreeg te maken met wat de onderzoekers 'onvrijwillige zorg' noemen.

Het gaat om het gedwongen of stiekem toedienen van medicatie of voedsel, gedwongen onder de douche plaatsen, of het opsluiten in huis. Waarschijnlijk ligt het daadwerkelijke aantal dwangmaatregelen hoger, zegt Jan Hamers, onderzoeker en hoogleraar ouderenzorg aan de universiteit van Maastricht.

"Wij hebben alleen gekeken naar mensen die onder toezicht staan van zogenoemde casemanagers. Dat zijn gespecialiseerde mensen die een team rondom een dementerende aansturen. Dit is in Nederland waarschijnlijk de beste zorg die dementerenden thuis hebben."

Dwang en fysieke beperkingen

Van de onderzochte dementerenden hebben 320 mensen te maken met dwang, zeven procent van hen (21) wordt zelfs fysieke beperkingen opgelegd, vrijwel altijd door familieleden. Deze groep wordt met tafelbladen klemgezet, krijgt te maken met bedhekken, of wordt in bed of op de stoel vastgebonden. Meestal betreft het een enkele maatregel, maar één persoon had te maken met vier maatregelen.

"Dan kun je gerust de vraag stellen: kan zo iemand nog wel thuis wonen?", zegt Hamers. "Deze persoon wordt in zijn rolstoel vastgebonden, de rolstoel wordt vastgezet, hij wordt met een tafelblad klemgzet, en heeft dubbelzijdige bedhekken. Wat voor leven heb je dan?"

Ouderen die alleen wonen, lopen een hoger risico om vastgebonden of opgesloten te worden, zo blijkt uit de studie. In driekwart van de gevallen zijn het de familieleden die het initiatief nemen tot de vrijheidsbeperkingen. Een derde van de maatregelen wordt opgelegd door zorgprofessionals. Er blijkt een rechtstreeks verband tussen de belasting van de mantelzorger en de hoeveelheid dwang. Bij elk stapje extra belastbaarheid op een schaal van één tot negen neemt de kans op dwang met dertien procent toe. Ook dit is volgens Hamers nog nooit onderzocht.

Omdat de overheid ouderen langer laat thuis wonen, vreest de hoogleraar een toename van vrijheidsbeperking in de thuissituatie.

Anders dan voor verpleeghuizen zijn er voor de zorg thuis nauwelijks regels. Het wordt tijd dat er haast gemaakt wordt met de invoering van een nieuwe wet, zegt Hamers. "Anders blijven we in Nederland maar wat aanhannesen."

Thuis geen regels
Anders dan voor verpleeghuizen, die onder de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen vallen, zijn er voor de zorg thuis nauwelijks regels. In de nieuwe wet zorg en dwang die inmiddels bij de Eerste Kamer ligt, staan hierover strenge richtlijnen. Wie dwang toepast, moet dat straks documenteren en verantwoorden. Misschien wel iets té goed, klinkt het in de Eerste Kamer. De invoering laat al jaren op zich wachten. Volgens Heleen Dupuis, vicevoorzitter van de commissie die erover gaat, zal dat niet eerder dan het voorjaar worden.

Deel dit artikel