Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

theater

Home

HANS ORANJE

AMSTERDAM - Toneelgroep Nieuw West, die later aan zijn naam toevoegde: Stichting voor Plotloos Drama, stuurde in het begin van de jaren tachtig na een van zijn eerste voorstellingen de toneelcritici na hun recensie een briefje van honderd gulden toe. De belediging vervulde de ontvangers, herinner ik me, met de grootst mogelijke weerzin.

Het voorval kwam onmiddellijk weer in het geheugen bij de voorstelling 'Jezus/Liefhebber' die Marien Jongewaard en Cyrus Frisch hebben gemaakt samen met een aantal verslaafden met een psychiatrisch verleden. Het beeld: een lange tafel, waaraan een avondmaal genuttigd wordt. Aan de twee korte zijden zitten Frisch en Jongewaard; achter de lange zijde Nico (alcohol), Peter (verlamd, zwaar depressief, en een vriendelijk knobbelgezicht zoals Simon Petrus vaak van de Renaissance-schilders krijgt), Chiquita (alles wat God niet gewild heeft) en Achmed (heroine, mismaakt). Een vijfde, Astrid, heeft twee dagen geleden afgehaakt. Frisch heeft hen ook op film gezet; de film wordt halverwege de voorstelling getoond. Daarin wordt Achmed doodgeschoten; hij rijdt daarna ook daadwerkelijk in zijn wagentje de zaal uit.

De tafel staat vol bakjes met eten, bij de Chinees gehaald. Verder is er bier, wijn en vooral zijn er veel vierkante flessen jenever, die ook de hele voorstelling door rondgaan langs de toeschouwers. Frisch begint. Hij herinnert de acteurs eraan dat ze 100 gulden krijgen voor elke avond dat ze meedoen, en vraagt of ze niet ertegen opzien dat na de première van vanavond de critici misschien nare dingen over hen zullen schrijven. Naar het gebrom achter de tafel te oordelen, zien de acteurs er niet tegen op. Die slag is dus binnen.

Op de televisie schijn je bij de commerciëlen een buitengewoon infaam product te kunnen bekijken dat 'reality-tv' heet. Naar analogie daarvan zou je 'Jezus/Liefhebber' kunnen beschouwen als 'reality-toneel'. Alleen is de bedoeling hier louter goed te noemen. Het woord wordt bijna uitsluitend gevoerd door Jongewaard. Als een Jezus die er zijn hobby van heeft gemaakt aan kruisen te hangen, toornt en dondert hij er op los. De slierten bami die hij in zijn mond propt, vliegen er in kleine stukjes weer uit (niet op de eerste rij gaan zitten). Hoe hard hij ook te keer gaat tegen Nico, Peter en Chiquita (maar eigenlijk natuurlijk tegen ons), hij is hun vriend.

'Jezus/Liefhebber' is de open goot van het riool vol bloed en slijm, een platgeslagen pik, etter en ellende. Behalve die ene toeschouwer die zo hevig begon terug te kakelen dat hij door medewerkers van Nieuw West de zaal moest worden uitgedragen, keek het publiek vaak glimlachend toe en gaf zo enthousiast applaus, dat Nico van puur plezier zijn onderlijf ontblootte. Ik voelde me er absoluut niet lekker bij: een écht plotloos drama zonder verlichting en grauw van eenzaamheid - zoiets is het, denk ik.

Deel dit artikel