taal Jaap de Berg / De hete honden zijn op

home

Jaap de Berg

‘Heilige poep’, riep de huidhoofd naar zijn zoethart, ’de deegnoten en de hete honden zijn op!’

Iedereen die bekend is met holy shit, skinheads, sweethearts, doughnuts en hotdogs, zal dit begin meteen als Nederengels ontraadseld hebben.

Er zijn kennelijk vrij veel Nederlanders die er de aardigheid van inzien op deze manier blijk te geven van een zekere tweetaligheid. Rick Schutz, taalpublicist en lange tijd uitgever bij Van Dale, heeft met hun voortbrengselen een onderhoudend boekje gevuld: ’Brekend nieuws’ (BnM uitgevers, Nijmegen; 143 blz., euro 12,50). Translaties noemt Schutz deze vormen van mengtaal. Een leuke vondst, die het verschijnsel zowel benoemt als illustreert.

Schutz heeft zich goeddeels beperkt tot vrij recente exemplaren die grappig bedoeld zijn, zoals achterbanker (backbencher), bankaardappel (couch potato, tv-verslaafde), het regent katten en honden, honingmaan, lichaamsbouwer en zeepserie. Vrijwel allemaal zijn het zogeheten letterlijke vertalingen. Een enkel geval berust op visuele overeenkomst: worst-kaasscenario (worst-case scenario).

Niet alles getuigt van zucht tot vermaak. E-post en stempost (voor e-mail en voicemail) zullen wel gemunt zijn door puristen. Te vrezen valt dat vriendelijk vuur (voor friendly fire, abusievelijke beschieting van eigen troepen) berust op een serieuze vertaalpoging. En constructies als de snelste vrouw ooit op de 100 meter zijn vermoedelijk vanwege hun beknoptheid in zwang gekomen.

Veel is door Schutz bijeengegoogeld. Precieze bronnen vermeldt hij niet vaak. Wel staat bij vrijwel iedere translatie het jaartal van de oudste vindplaats. Soms is een exemplaar ouder dan ’Brekend nieuws’ aangeeft. Oogopener (’2002’) stond in 1995 al in Trouw. Slaapkamerogen (’2000’) en vanilleseks (’1999’) werden door Marc De Coster (’Woordenboek van neologismen’) al in 1986 en 1988 aangetroffen.

Maar dit is haren splitsen. Voor iedereen die in taalcapriolen belangstelt, is Schutz’ uitstekend ingeleide verzameling – om er en passant nog een internetvoorbeeld aan te voegen – een paginadraaier.

i www.trouw.nl/schrijf Hier staan deze en eerdere afleveringen van de taalrubriek.

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie