Supermarkten boycotten producten uit bezette gebieden

home

Sander Becker

Israëlische huizencomplexen op Palestijns gebied, vlakbij Ramallah. © REUTERS
Exclusief

Minstens twee grote supermarkt­ketens verkopen geen producten meer die afkomstig zijn uit Joodse nederzettingen in door Israël bezet gebied. Het gaat om het internationaal opererende Aldi en Hoogvliet, gevestigd in de Randstad en de regio Utrecht. Een derde, Jumbo, garandeert dat zijn huismerk vrij is van kolonistenwaar.

Recht op eerlijke informatie
De bedrijven bevestigen de beginnende boycot in een telefonische rondgang die Trouw langs een aantal supermarkten heeft gemaakt. Aldi eist van zijn leveranciers dat ze niets meer aanbieden uit de nederzettingen. Als reden geeft een woordvoerster op dat Aldi niet wil dat zijn producten 'op enigerlei wijze ter discussie komen te staan'.

Jumbo vraagt zijn leveranciers sinds kort om een formele bevestiging dat producten met het etiket 'Israël' echt uit dat land komen, en niet uit de bezette gebieden. De supermarkt heeft de extra stap gezet vanwege de opgelaaide discussie over het etiketteren van producten uit de nederzettingen. De klant heeft recht op eerlijke informatie, aldus Jumbo. De Hoogvliet geeft verder geen commentaar.

Handelswaar net zo illegaal als de nederzettingen zelf
In de levensmiddelenbranche woedt al geruime tijd een discussie over de vraag hoe supermarkten moeten omgaan met producten uit de omstreden nederzettingen. Moeten ze expliciet op de verpakking vermelden dat een product uit een nederzetting komt en niet uit Israël, omdat nederzettingen volgens het internationaal recht niet tot Israël behoren? Moeten ze de producten helemaal uit de schappen weren, omdat de handelswaar volgens sommige rechtsgeleerden net zo illegaal is als de nederzettingen zelf?

Terwijl Aldi, Hoogvliet en Jumbo het voortouw nemen, kijken andere supermarkten de kat uit de boom. Marktleider Albert Heijn wacht bijvoorbeeld op een advies van de branchevereniging voor supermarkten, het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel. Dit CBL zit weer te wachten op een advies van de ministers Henk Kamp (economische zaken) en Frans Timmermans (buitenlandse zaken). En die kijken weer naar de Europese Unie, want ze behandelen de heikele kwestie het liefst in Europees verband.

Overlaten aan markt
De onduidelijkheid wordt nog versterkt doordat de overheid tegenstrijdige signalen afgeeft. In maart publiceerde Economische Zaken op internet een advies over 'herkomst­etikettering': producten uit de bezette Westelijke Jordaanoever, Oost-Jeruzalem en de Golanhoogte mochten niet langer het label 'Made in Israel' dragen. Het verbod betrof onder meer groente, fruit, wijn, olijfolie, vis en cosmetica. Maar het advies werd schielijk van de website verwijderd. Coalitiepartij VVD had moeite met de politieke motivering, meldde NRC Handelsblad destijds. De partij wilde de kwestie overlaten aan de markt, maar de markt smeekt juist om een richtlijn uit Den Haag.

Het kabinet lijkt de zaak nu te hebben uitbesteed aan Brussel, maar geeft geen verdere toelichting. Ondertussen weten Nederlandse supermarkten nog steeds niet waar ze aan toe zijn. "We hebben minister Kamp al twee keer een brief gestuurd", verzucht CBL-voorlichtster Miranda Boer. "De eerste keer was een jaar geleden. In de laatste brief, twee maanden terug, hebben we aangedrongen op spoed. Hoe eerder we iets horen, hoe beter." Etiketteren, uit het schap weren, het CBL vindt alles best, als de overheid eindelijk maar helderheid schept.

Vredesoverleg
Producten uit nederzettingen gelden in toenemende mate als omstreden, vooral doordat Israël, ondanks internationale kritiek, doorgaat met het uitbreiden van de kolonies op de Westelijke Jordaanoever, die het sinds 1967 bezet. Niet alleen zijn deze nederzettingen volgens internationaal recht illegaal; de voortdurende uitbreiding ervan wordt ook gezien als schadelijk voor het vredesoverleg met de Palestijnen.

Na maanden van voorbereidende diplomatie meldde de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken John Kerry vrijdag dat de rechtstreekse vredesdialoog tussen Israël en Palestina mogelijk deze week wordt hervat, voor het eerst in drie jaar. Niet het uitgelezen moment voor een boycot, lijkt het. Maar lobby­groepen die voor een boycot pleiten, zeggen dat het juist nu nodig is om druk op de ketel te zetten, zodat Israël niet kan wegkomen met een schijnvertoning.

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie