Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Student en scholier zijn gebaat bij het 'niet weten'

Home

Ignace de Haes

© ANP
Opinie

Onder de kop 'Scholieren voortgezet onderwijs hebben rust en reflectie nodig' hield Dirk van der Glind een pleidooi voor een andere benadering (Opinie, 14 juli). In feite gaat hij zelfs een stapje verder. Scholieren moeten het vervolgens allemaal zelf weten.

Dat is vanuit wetenschappelijk oogpunt gezien heel vreemd. Het begint al op de middelbare school. De scholier kiest een profiel en dat heeft behoorlijk veel consequenties voor de toekomst. Vervolgens moet hij aan het eind van de middelbare school kiezen voor een vervolgopleiding.

Lees verder na de advertentie

We durven het gewoonweg niet te erkennen: ze zijn nog zo jong, ze weten het niet en kiezen onder druk voor een studie. Het gevolg is veelal een verkeerde keuze.

Vaak komen studenten daar in het eerste jaar achter. Ze stoppen dan met hun studie of kiezen voor iets anders. In het hbo stopt vijfendertig procent en op de universiteit bijna vijfentwintig procent van de studenten na het eerste jaar. Dit verschil is mogelijk deels te verklaren: havisten (met toegang tot het hbo) zijn doorgaans een jaar jonger dan vwo'ers die vaker naar een universiteit gaan.

Ze onderzoeken wat ze niet weten en daar komen verrassende resultaten uit, die veel dichter bij de studenten zelf liggen

Veel studenten die bij mij komen aan het eind van hun studie, weten vervolgens ook niet wat ze verder willen gaan doen. Er blokkeert iets en ze komen er niet uit. Gevolg: stress. De keuzestress van de middelbare school waait over naar de vervolgopleiding.

Data verzamelen 

Naar mijn idee is er veel te weinig aandacht voor het 'niet weten'. En dat is gek. Universitair onderzoek gaat juist uit van dit 'niet weten'. Je stelt een onderzoeksvraag, een hypothese en dan ga je data verzamelen om erachter te komen wat je niet weet. Hetzelfde zou moeten gebeuren met iets wat nog belangrijker is dan studiekeuzes: je eigen loopbaan, je eigen geluk.

Inmiddels geef ik workshops met als titel 'Ik weet het niet'. Ze zijn snel vol. Voor de deelnemers is het een verademing. Ze onderzoeken wat ze niet weten en daar komen verrassende resultaten uit, die veel dichter bij de studenten zelf liggen.

© ANP

Een paar citaten: 'Ik ben bang dat ik faal als deze studie niet lukt.' 'Ik durf geen keuze te maken, dus doe ik maar wat.' 'Ik richt me te veel op een ander en luister niet naar mezelf.'

Met deze nieuwe inzichten gaan de studenten vervolgens data verzamelen en nieuwe vragen stellen. Er ontstaat ruimte om uiteindelijk betere keuzes te maken. Het belang om ruimte te maken voor het 'niet weten' staat haaks op de geringe aandacht hiervoor in zowel het middelbaar onderwijs als bij de vervolgopleidingen.

Vooral wanneer je belangrijke keuzes hebt te maken, is een rondje twijfelen van groot belang

Rendementen worden steeds belangrijker, zie het bindend studieadvies, het afschaffen van de studiefinanciering en ga zo maar verder. Toch denk ik dat als er ruimte voor het niet weten wordt gemaakt, juist die rendementen verbeteren, omdat de keuzes voor vervolgopleidingen veel overtuigender zullen zijn.

Rondje twijfelen

Mijn pleidooi is: maak ruimte voor het niet weten. Maak ruimte door het instellen van tussenjaren na de middelbare school, voor onderzoek naar het niet weten, of verzorg summercourses, of cursussen in andere vakanties om de scholieren op die manier te laten kijken naar hun eigen talenten.

Maak het niet weten onderdeel van het loopbaanproces op de middelbare scholen en vervolgopleidingen.

Daarnaast is het goed om de 'niet weet' procedure ook toe te passen wanneer de scholier of student het wél denkt te weten. Weet je het echt zeker? Vooral wanneer je belangrijke keuzes hebt te maken, is een rondje twijfelen van groot belang voor de uiteindelijke keuze: niet alleen op school, maar ook later: je hele leven lang.

Ignace de Haes is docent theologie en religie-wetenschappen aan de Radboud Universiteit Nijmegen

Lees ook: Scholieren voortgezet onderwijs hebben rust en reflectie nodig

Deel dit artikel

Ze onderzoeken wat ze niet weten en daar komen verrassende resultaten uit, die veel dichter bij de studenten zelf liggen

Vooral wanneer je belangrijke keuzes hebt te maken, is een rondje twijfelen van groot belang