Strafhof leidt niet automatisch tot gerechtigheid

home

EMILY TER STEEG en MASTERSTUDENT INTERNATIONALE VEILIGHEID (PARIJS) EN INTERNATIONALE POLITIEKE ECONOMIE (LONDEN)

recht | Afrikaanse regeringen hebben het volste recht om hun steun aan het Internationaal Strafhof in Den Haag in te trekken, betoogt Emily ter Steeg.

Afrikaanse leiders hebben niet dezelfde luxe machtspositie als Assad

Afrikaanse landen hebben het volste recht om hun vertrouwen op te zeggen in het Internationaal Strafhof in Den Haag. Ten onrechte geloven veel Nederlanders dat een proces bij dit strafhof de ultieme weg naar rechtvaardigheid is. Een proces in Den Haag leidt niet automatisch tot gerechtigheid. Integendeel, soms resulteert het juist in onrecht, zowel voor de verdachten als voor de slachtoffers van gepleegde misdaden.

Ten eerste, waarom is het aantal aangeklaagde Afrikaanse leiders zo hoog? Trouw wijst in zijn commentaar onder de kop 'Het stafhof is in Afrika broodnodig' op het grote aantal conflicten op het continent (Opinie, 24 oktober). Echter, is er wel sprake van keuzevrijheid voor Afrikaanse landen? De internationale gemeenschap vindt het geen enkel probleem om via de Veiligheidsraad een Afrikaanse leider door te verwijzen naar Den Haag. Zal na de beëindiging van de oorlog in Syrië de huidige president Assad ooit naar Den Haag worden doorverwezen?

Het antwoord op deze vraag is 'nee'. Dat is niet omdat het Syrische rechtssysteem zo goed functioneert, maar omdat Assad macht heeft en andere landen hem de hand boven het hoofd zullen houden. Afrikaanse leiders hebben deze luxe machtspositie niet.

Lees verder na de advertentie

Onvoldoende weerstand

Ook wordt gewezen op het feit dat Afrikaanse regeringen vaak zelf hun regeringsleiders uitleveren. Maar deze regeringen worden vaak onder druk gezet en kunnen onvoldoende weerstand bieden aan de internationale gemeenschap.

Niet vermeld wordt dat sommige Afrikaanse regeringen gepoogd hebben hun beslissing om verdachten uit te leveren terug te draaien. Oeganda wil bijvoorbeeld niets liever dan definitief vrede sluiten met Joseph Kony. De leider van de fanatieke christelijke militie het Leger van de Heer verschuilt zich nog altijd in de bush. Jammer genoeg staat het feit dat Kony moet worden uitgeleverd aan Den Haag een vredesovereenkomst in de weg.

In 2006 werd al duidelijk dat Kony zich wilde overgeven als hij in Oeganda zou worden berecht. Oeganda zou dan bij de vervolging kunnen worden ondersteund. Het Internationaal Strafhof weigert echter het uitleveringsbevel terug te trekken: dit zou een politieke beslissing zijn.

Politieke rol

Het is een illusie te denken dat het strafhof in Den Haag opereert zonder een politieke rol te vervullen. Op dit moment vervolgt het hof de voormalige president van Ivoorkust, Laurent Gbagbo, en een van zijn ministers, Charles Blé Goudé.

Gbagbo verloor de verkiezingen van zijn rivaal Ouattara, maar het hooggerechtshof van Ivoorkust ondersteunde zijn claim dat er was gefraudeerd. Een burgeroorlog volgde, waarin volgens organisaties zoals Amnesty International door beide kandidaten en hun aanhangers misdaden tegen de menselijkheid werden gepleegd. Gbagbo en zijn aanhang verloren de burgeroorlog en werden keurig doorverwezen naar Den Haag. Ouattara geniet nog altijd van zijn baan als president van Ivoorkust. Ik wil geen complottheorieën verspreiden, maar het mag worden vermeld dat Ouattara graag samen wilde werken met Frankrijk, terwijl Gbagbo de banden met de koloniale macht wilde verbreken.

Concluderend: Afrikaanse landen zijn eindelijk in staat weerstand te bieden aan de externe invloed die de internationale gemeenschap uitoefent met het strafhof in Den Haag. Naar mijn mening hebben Zuid-Afrika, Burundi en Gambia dan ook het recht om eruit te stappen.

Als men de rechtssystemen van Afrika ontoereikend vindt, dan is het beter om te trachten deze te verbeteren dan om verdachten naar Den Haag te verschepen. Het beste voorbeeld van een geslaagde internationale 'gerechtelijke' interventie is Rwanda, waarin het tribunaal en lokale traditionele rechtspraak werden gecombineerd. Het land kreeg de kans om te helen en te herstellen van een genocide. De traditionele processen waren begrijpelijk en toegankelijk voor de Rwandese bevolking. Dit zal tot veel meer gerechtigheid leiden dan een van buitenaf opgelegd proces in Den Haag. En gerechtigheid blijft nog altijd het doel van strafrecht.

Een aanhanger van Laurent en Simone Gbagbo, en Charles Blé Goudé vraagt in de Ivoriaanse stad Abidjan om hun vrijlating.

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie