Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Slecht het taboe, zeg wat een leven waard is

Home

ESTHER VAN FENEMA, MEDISCH SPECIALIST IN LUMCMARTIJN VAN WINKELHOF en FISCALIST BEDRIJFSKUNDIGE

Arten behandelen patiënten alsof er een geldpakhuis van Dagobert Duck bestaat, betogen Esther van Fenema en Martijn van Winkelhof. Dat is onbetaalbaar en moet veranderen.

De bezuinigingen in de ziekenhuiszorg staan weer op de agenda van de Kamer. Met minister Schippers (volksgezondheid) wordt volgende week gedebatteerd over 'verbetering van de informatievoorziening zorguitgaven'. Er moet namelijk een nieuw 'zorgakkoord' komen, waarin afspraken worden gemaakt met zorgverzekeraars en ziekenhuizen over de beheersing van de zorgkosten en -uitgaven.

Daarbij valt op dat tot nu toe nauwelijks artsen kijken naar de kosten en baten van medische behandelingen. Ook in de opleiding geneeskunde is hier vrijwel geen aandacht voor. Ook ontbreekt vaak de afstemming tussen de specialismen, omdat iedere medicus zijn eigen specialisme toch het belangrijkst vindt.

Lees verder na de advertentie

Naastenliefde

Bewuster nadenken over kosten in de zorg dwingt ons om mensenlevens te vertalen in een bepaalde waarde, in geld. Dat druist natuurlijk in tegen onze natuur en naastenliefde. Het zal je ouder of kind maar zijn. Maar we kunnen nog wel om deze vraag heen? Hebben we het er niet zelf naar gemaakt door ongelimiteerd te zoeken naar nieuwe behandelopties zonder ons op tijd af te vragen of we die kunnen betalen?

De Raad voor de Volksgezondheid (RVZ) durfde in 2006 wel over kosten en baten in de zorg na te denken en noemde zelfs een bedrag. Behandelingen zouden alleen maar worden vergoed als ze niet meer kosten dan 80.000 euro per gewonnen levensjaar. Pas in 2013 werd dit thema weer actueel toen discussie ontstond over de vergoeding van medicijnen tegen de zeldzame ziekten van Pompe en Fabry; dit leidde tot een explosie aan maatschappelijke verontwaardiging zonder zorgvuldig debat.

Tot nu toe wordt de discussie over kosten en baten in de zorg vooral op politiek en strategisch niveau gevoerd aan de hand van qaly's: quality adjusted life years, een 'gewonnen levensjaar', waarbij voor de kwaliteit van dat levensjaar wordt gecorrigeerd. Op de medische werkvloer spelen qaly's tot op heden geen enkele rol. Artsen behandelen in principe iedereen die voor hun voeten komt alsof er een geldpakhuis van Dagobert Duck bestaat.

De collectieve uitgaven voor volksgezondheid stijgen door. In 2000 was dat nog 8 procent van het bruto binnenlangs product, maar volgens het Centraal Planbureau wordt dat, zonder fundamentele maatregelen, in 2040 ruim 30 procent. Internationaal loopt Nederland uit de pas. De Nederlandse zorg is de duurste van de EU. Enige aandacht voor de verhouding tussen financiële kosten en medische baten van bepaalde behandelingen zou een fundamentele maatregel kunnen zijn, zoals het CPB voorstelt.

Hoe dan? Iedereen aan het begin van zijn leven een zak geld geven? Als je dan blijkt aan een erfelijke ziekte te lijden heb je pech gehad. Vinden we dat acceptabel?

Een andere optie is het 'afstraffen' van een aangetoonde schadelijke lifestyle met minder zorgbudget. Het Eigen-schuld-dikke-bult principe. Of moeten we al die dure innovatieve behandelingen, zoals het dotteren van een foetus terugschroeven?

Een andere vraag is hoe ver we gaan in het oprekken van het leven. Zijn al die behandelopties altijd gerechtvaardigd of gaan we eerder stoppen bij een lagere overlevingskans? Het is bekend dat het verlengen van de laatste maanden van iemands leven vaak tonnen kost.

Afwegen wat de kosten en baten zijn van behandelingen is buitengewoon lastig. Wij pleiten er echter nadrukkelijk voor om dit gevoelige thema niet langer te vermijden en het met grote zorgvuldigheid bespreekbaar te maken. Laten we via een zorgvuldig publiek en politiek debat qaly's ruimte geven in medisch richtlijnen en protocollen.

Deel dit artikel