Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Slachtoffers hebben veel baat bij strengere straffen

Home

Joost Eerdmans

Een buurtbewoner neemt afscheid van juwelier Ruud Stratmann, die bij een roofoverval om het leven kwam. © anp
Opinie

JOOST EERDMANS   Nederlandse rechters leggen veel te lage straffen op, vindt Joost Eerdmans. Hij pleit voor het centraal stellen van het slachtoffer in plaats van de dader.

Wederom laten de lage straffen in het arrest van het Haagse gerechtshof inzake de dodelijke roofoverval op de Haagse juwelier Stratmann (Trouw, 3 december) zien hoe groot de kloof is tussen de tevreden glimlach van de magistratuur en de walging bij de weduwe Stratmann, de politie en het publiek over dit onrecht. Waarom tonen rechters toch zoveel clementie met daders?

Terugkeer van de dader in de samenleving is sinds de Code Pénal van Napoleon het uitgangspunt in de strafwet. Al sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw domineert de relatieve straftheorie dankzij de opkomst van de sociale wetenschappen. Deze theorie gaat ervan uit dat straf een middel is tot minder criminaliteit. Straf moet haar nut hebben en de overheid is de pedagoog om dat te bereiken door middel van resocialisatie. Criminaliteit ligt nooit sec aan de dader, maar aan diens omstandigheden (eenzame jeugd, verslaafde ouders, enzovoorts). Wat we in de praktijk zien is dat, welke vormen van resocialisatie er ook bedacht zijn, de recidive ongekend hoog blijft - ruim 70 procent. De staat is dus een beroerde pedagoog.

Aan de onderkant
Uit onderzoek van de Raad voor de Rechtspraak bleek dat maar liefst 86 procent van de Nederlanders vindt dat onze rechters te soft straffen. Dat zijn wel heel erg veel populisten. De maatschappij verlangt dus naar meer vergelding en hogere straffen, maar de rechtspraak gaat daar slechts ten dele en met tegenzin in mee. Het is het beeld van een soldaat die niet wil vechten.

Vaak wordt beweerd dat Nederland binnen Europa al aan de top zit qua strenge straffen. Het grote internationale Space-onderzoek uit 2010 laat het tegenovergestelde zien: Nederland bungelt met een gemiddelde van 3,5 maand detentie per gevangene vrijwel onderaan. Ook voor wat betreft aantallen gevangenen per 100.000 inwoners zitten we inmiddels aan de onderkant. Dat komt omdat veel misdadigers bij ons de gevangenis niet eens halen, maar een taakstraf krijgen of een geldboete.

Kijk eens naar de gemiddelde straffen in Oost-Europa: Bulgarije 18 maanden, Polen 11 maanden, Roemenië 26 (!) maanden. Je begrijpt meteen waarom criminele Bulgaren en Roemenen liever hier komen roven dan in eigen land. En het aantal mensen dat levenslang heeft, 34, is vrijwel nergens zo laag als in Nederland. In België zijn het er al tien keer zoveel en in Duitsland bijna honderd keer zoveel.

Maar, wordt er tegengesputterd, zwaardere straffen helpen niet, kijk toch naar de Verenigde Staten! Het valt mij in de eerste plaats altijd op dat deze opmerking vaak uit de mond komt van mensen die vinden dat strenger straffen natuurlijk wél helpt in geval van milieuverpestende bedrijven, hardrijdende automobilisten en te laat betaalde belastingen. Maar nooit bij winkeldieven, bejaardenberovers en geweldplegers. Curieus.

Rechtvaardiger
Dan een correctie. De VS zitten op het laagste criminaliteitsniveau in bijna 40 jaar terwijl de bevolking in dezelfde tijd met honderd miljoen is gegroeid. Met uitzondering van Canada hebben de VS vrijwel de laagste moord- en doodslagcijfers van beide Amerikaanse continenten. Grotendeels dankzij strenger straffen.

Daarbij, voor wie helpen straffen niet? Ik denk dat slachtoffers en het gehele niet-criminele deel van de samenleving er juist erg veel baat bij hebben.

Willen we het vertrouwen van de bevolking herstellen en de rechtstaat rechtvaardiger maken, dan zullen onze rechters strenger moeten gaan straffen en zal ons Wetboek van Strafrecht dringend gemoderniseerd moeten worden. Dat betekent een transformatie van dadergericht naar slachtoffergericht. Het niet-criminele deel van onze samenleving snakt naar een betere strafrechtelijke bescherming. Want wie barmhartig is voor de wolven, doet onrecht aan de schapen.

Joost Eerdmans: lijsttrekker van Leefbaar Rotterdam en voorzitter van het Burgercomité tegen Onrecht

Lees verder na de advertentie

 
Uit onderzoek van de Raad voor de Rechtspraak bleek dat maar liefst 86 procent van de Nederlanders vindt dat onze rechters te soft straffen

Deel dit artikel