Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Sint Piter rijdt op een Fries paard

Home

Cecile Hendriks

In het Friese Grou is het dit weekend pakjesavond. De cadeautjes worden niet gebracht door Sinterklaas maar door Sint Piter, beschermheilige van de vissers.

Sinterklaas slaat ieder jaar het Friese plaatsje Grou over. In plaats daarvan vieren de inwoners in het weekend voor 21 februari pakjesavond met Sint Piter. „De zaterdag vóór zijn gedenkdag komt Sint Piter hier met de stoomboot aan”, vertelt Hinke Volbeda, vrijwilligster voor het ’Sint Piter Komitee’. „Maar dit jaar zou hij dan maar zo kort in Grou zijn geweest, dat hij een week eerder is gekomen.”

Sint Piter lijkt als twee druppels water op Sinterklaas. Hij heeft een lange witte baard met een rode mijter. Hij brengt een lading cadeautjes mee uit Spanje en de kleine kinderen mogen de schoen zetten. Maar zijn tabberd is wit en hij rijdt op een zwart Fries paard in plaats van een schimmel. Sinterklaas heeft honderden pieten, maar Sint Piter heeft er slechts één: Swarte Pyt. Grou heeft immers maar 5600 inwoners die hij van cadeautjes moet voorzien.

„Sint Piter en Swarte Pyt moeten Fries spreken”, vertelt Volbeda (56). Ze is geboren en getogen in Grou en toont een vijftig jaar oud liedjesboek. Alle teksten zijn in het Fries. „Tegenwoordig hebben geen van de Sint Piterliedjes dezelfde melodie als die van Sinterklaas”, zegt Volbeda. „Maar kijk, in dit boek is nog een liedje op de wijs van ’Zie ginds komt de stoomboot’ en hier is er een met dezelfde melodie als ’Zie de maan schijnt door de bomen’.”

In de sporthal van Grou is de spelletjesmiddag voor de kinderen in volle gang. Tegen het einde komt Swarte Pyt pepernoten en snoepgoed strooien. „Voor die chaos kom ik hier helpen”, vertelt Volbeda. „Ik vind het prachtig om de kinderen te zien rondrennen door de zaal en graaien op de grond.”

Chocoladeletters, pepernoten en schuimpjes liggen nu in de winkels van Grou. Winkeliers zijn tegenwoordig iets minder strikt in het weren van deze producten rond 5 december. „Sommige mensen vieren beide kinderfeesten, maar dat zijn er weinig en ze komen van oorsprong niet uit Grou”, zegt Volbeda.

Aan de kinderen wordt vaak verteld dat Sint Piter de broer is van Sinterklaas. Volbeda: „We leggen ze uit dat de Sint op een dag de pakjes was vergeten voor de kinderen van Grou. Toen heeft hij zijn broer vanuit Spanje gestuurd om de pakjes na te brengen.” Een andere variant is het verhaal dat de broers Sint Piter en Nicolaas in het begin alles samen deden maar vlak voordat ze in Grou aan zouden komen ruzie met elkaar kregen. Sint Piter is toen alleen verder gegaan.

Maar de werkelijke geschiedenis van het Friese gebruik is niet zo eenvoudig. Een van de verklaringen voor het wegblijven van Sinterklaas is te vinden in het feit dat Grou van oorsprong een vissersdorp is dat vrijwel geheel omgeven was door water. Pas in 1759 werd er een weg aangelegd door het moerassig gebied naar het nabijgelegen Jirnsum.

Bovendien waren de vissers niet thuis in december. Maar het Sint Piterfeest – dat genoemd is naar Petrus, de beschermheilige van scheepslieden – werd traditioneel wel gevierd op 21 februari. De vissers waren thuis en zouden kort daarop weer uitvaren. In het overwegend protestante Friesland heeft de heilige Petrus de Reformatie overleefd.

De huidige invulling van het feest heeft Grou te danken aan de onderwijzeres Riek Jansen. In 1901 kwam ze naar Grou om les te geven en introduceerde ze nieuwe gebruiken voor de kinderen op school. „Het feest heeft inmiddels zo’n breed draagvlak gekregen dat ook de volwassen geworden kinderen van heinde en verre terugkomen naar Grou om met hun ouders Sint Piter te vieren”, zegt Volbeda. „Ik ken een dochter die ieder jaar terug vliegt uit Amerika en een jongen die vanuit Brussel overkomt.”

Sint Piter besteedt tegenwoordig niet alleen aandacht aan schoolgaande kinderen. Hij bezoekt de kinderen die ziek thuis zijn en de mensen die op sterven liggen. Zijn vertrek gaat niet ongemerkt voorbij, zoals bij Sinterklaas. Vorig jaar suisde hij weg in een luchtballon. Hoe hij dit jaar zal vertrekken is nog een verrassing.

Lees verder na de advertentie
(Trouw)

Deel dit artikel