Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Siert Bruins: de laatste Nederlandse nazi?

Home

Seije Slager

Siert Bruins in de rechtszaal © epa

Was Siert Bruins degene die in een septembernacht in 1944 de verzetsman Aldert Klaas Dijkema doodschoot? De Duitse rechter kon woensdag niet tot een veroordeling komen omdat er te weinig bewijs is tegen tegen de 92-jarige Nederlandse SS'er. Maar waarom werd hij daar dit jaar pas voor berecht? En is hij de laatste? Trouw-verslaggever Nico de Fijter volgde als een van de weinige journalisten het proces.


Wat stond er ter discussie in de rechtszaak?
Het staat vast dat Bruins erbij was, die nacht. Los van de vraag of hij zelf geschoten heeft of niet, kon hij alleen worden veroordeeld als het moord was, want doodslag is inmiddels verjaard.

Maar het was moeilijk te bewijzen. De enige getuige die nu nog in leven is, is een politieman die destijds kort nadien op de moordplek was. Die is nu dement, maar hij is wel gehoord als getuige. Zijn zoon liet weten: 'hij heeft nog heldere momenten'. Die zoon heeft toegezegd dat hij zou bellen als zijn vader weer eens helder zou zijn. Toen het zover was, zijn ze er naartoe gesjeesd en hebben hem verhoord. Hij verklaarde onder andere dat hij Dijkema met zijn hand in zijn jaszak zag liggen: dat pleit tegen het verhaal van de verdediging dat hij op de vlucht zou zijn neergeschoten.

Verder is er gebruik gemaakt van getuigenverklaringen uit het proces in 1949, toen hij in Nederland bij verstek ter dood is veroordeeld.

Als hij toen al in Nederland veroordeeld is, waarom heeft Duitsland hem dan niet gewoon uitgeleverd?
Nederland heeft dat wel verzocht. Maar doordat Bruins lid was geweest van de SS kon hij Duitser worden, ook nog na de oorlog. En Duitsland levert geen eigen onderdanen uit.

Hij is in Duitsland in 1980 wel veroordeeld voor de moord op twee Joodse broers. Daar kreeg hij zeven jaar voor, waarvan hij er vijf heeft gezeten. Maar Duitsland zei altijd: de zaak-Dijkema was geen moord, maar doodslag. Volgens de emeritus hoogleraar strafrecht Frits Rüter was dat een trucje om de kleine jongens uit de wind te houden.

Waarom is hij nu dan alsnog berecht?
Daar zijn volgens mij twee redenen voor. Ten eerste de aanhoudende druk vanuit Nederland, vooral van journalisten. Ten tweede de veranderde houding van Duitse justitie. Daarbij is onder andere het proces tegen Heinrich Boere van belang, een andere Nederlandse oud-nazi die in 2010 werd veroordeeld. Toen oordeelde de rechter: het doodschieten van een verzetsstrijder is geen oorlogshandeling, maar kan als moord aangemerkt worden.

Is dit nu de laatste Nederlandse nazi die voor de rechter komt?
Dat denk ik wel. In de jaren tachtig heeft Justitie een lijst opgesteld van Nederlandse oorlogsmisdadigers. Bruins was daarvan de laatste persoon, de rest is overleden of veroordeeld. Vooral overleden.
Het Simon Wiesenthal Centrum beweert dat ze nog zicht hebben op een nieuwe Nederlandse naam, maar dat moet nog blijken.

Ongetwijfeld zitten er in bejaardenhuizen nog allerlei onbekende oorlogsmisdadigers. Maar het is moeilijk om nu nog een nieuwe vervolging op te starten: je kunt geen getuigen meer horen. Wat dat betreft was het een geluk dat Bruins in 1949 al eens veroordeeld was. Al voerde zijn advocaat nu aan dat het verdedigingsbelang ernstig geschaad was: je kunt de getuigen van destijds niet meer kritisch ondervragen.

Stel dat hij veroordeeld wordt, gaat hij dan ook de gevangenis in?
Dat is nog maar de vraag. De verdediging heeft al aangekondigd in hoger beroep te gaan. En hij is al oud: daarna kunnen ze het ook nog op zijn zwakke gezondheid gooien.

Deel dit artikel