Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Seinen weer op groen voor immunotherapie

Home

EDWIN KREULEN

Vaccin Hoe veelbelovend is het 'kankervaccin' dat een comeback maakt? 'We moeten geen valse verwachtingen wekken.'

Voor tweehonderd mensen bij wie uitgezaaide huidkanker na een operatie toch is teruggekomen, wordt de komende tijd nog spannender dan normaal. Met deze ernstige variant is de kans op overlijden binnen een paar jaar groot, maar therapie van het Radboudumc kan mogelijk helpen. Het Nijmeegse ziekenhuis gaat de proef uitvoeren die minister Schippers (volksgezondheid) mogelijk maakte. Ze voegde 20 miljoen euro toe aan het pakket voor de basisverzekering, waarmee het onderzoek naar de zogeheten dendritische celtherapie kan beginnen.

Dat is een opmerkelijke comeback voor een vorm van immunotherapie waarvoor eerder de seinen van het basispakket op rood gingen. Voor patiënten met ernstig melanoom, de gevaarlijkste vorm van huidkanker, blijkt de aanpak om het immuunsysteem te versterken en zo kankercellen te bestrijden, de afgelopen jaren het effectiefst. Medicijnen als nivolumab werden voor het eerst goedgekeurd voor deze aandoening, en ze verhogen de kans op overleving aanzienlijk.

Dat brengt wel een ander probleem met zich mee: deze middelen zijn peperduur. Een ton per gewonnen levensjaar is niet ongewoon. De zorgpremie stijgt daardoor volgend jaar extra, hebben alle verzekeraars al aangekondigd.

"Wat men in het Radboud gaat doen, is daarom interessant voor de patiënten maar ook een goed tegenwicht in de onderhandelingen met grote farmaceuten", zegt Hans Gelderblom, hoogleraar oncologische farmacotherapie in het Leids UMC. "We weten nog niet of deze therapie werkt bij melanoom, maar het zou natuurlijk mooi zijn als de patiënten om wie het gaat, er baat bij hebben."

Elders staan artsen te trappelen om dit 'vaccin' ook bij uitgezaaide kankervormen in andere organen aan te pakken. Gelderblom is nog voorzichtig: "Bij melanoom is er mogelijk effect, maar nog niets bewezen. Wel is het Radboud nu ver genoeg om een grotere studie te doen. Uit de literatuur blijkt dat de tumor bij melanoom waarschijnlijk gevoeliger is voor aanpak via het immuunsysteem dan tumoren in andere organen. Dus ik zou heel voorzichtig zijn om het experimenteel te geven aan andere patiënten. Ik zou dat alleen doen in een onderzoek goedgekeurd door de medisch-ethische commissie, zodat mensen goed worden voorgelicht en geen valse hoop krijgen. Als mensen mij vragen of ze voor een commerciële behandeling in Duitsland moeten gaan, raad ik hun dat af. Het kost veel geld en het is nog niet bewezen dat het werkt."

Zijn collega-hoogleraar Casper van Eijk, in het Rotterdamse Eramus MC behandelaar van alvleesklierkanker, wil sneller aantonen dat dendritische celtherapie in combinatie met immuuntherapie werkt bij de uitgezaaide vorm. "Wij hebben aanwijzingen dat de manier waarop we al experimenteel asbestkanker behandelden, misschien ook werkt bij alvleesklierkanker." Van Eijk wil over een half jaar 'wekelijks vijf' patiënten gaan behandelen in studieverband. Hij zoekt geld door onder meer crowdfunding. "Ik begeleid patiënten tot nu toe naar Duitsland, ik vind dat je ze niet iets moet onthouden wat mogelijk werkt. En ik wil geen valse verwachtingen scheppen, het resultaat is nog onzeker, maar als we dit goedkoper kunnen in eigen land moeten we het niet laten."

Lees verder na de advertentie

in welke gevallen is het 'vaccin' genoemd?

Melanoom, ernstige huidkanker met uitzaaiingen: er zijn aanwijzingen dat de dendritische aanpak werkt. Er is nog geen echt bewijs: dat wil het RadboudUMC leveren.

Ziekte van Kahler (bloedkanker) en Lynch-syndroom (vorm van darmkanker): aanwijzingen voor mogelijke effectiviteit.

Alvleesklierkanker, ernstige variant met uitzaaiingen: er is nog geen bewijs dat de therapie werkt. Er zijn ook nog geen grote studies uitgevoerd die dit bewijs zouden kunnen leveren. Patiënten zijn aangewezen op behandelaars in Duitsland.

Uitgezaaide prostaatkanker, of kanker die in de lever is uitgezaaid

(via bijvoorbeeld de alvleesklier): ook hier nog geen bewijs voor de werking. Wel een aanbod in Duitsland.

Hersentumor: een kliniek in Gent bood de dendritische celtherapie aan als experimentele behandeling, maar is daar inmiddels mee gestopt.

Andere vormen, zoals borst-kanker en andere vormen van darmkanker: geen aanwijzingen voor werking.

Spion en transporteur

Ieder mens heeft dendritische cellen, die vreemd materiaal ofwel ziekmakers kunnen herkennen. Zodra ze zo'n ziekmaker tegenkomen, grijpen ze hem vast en verplaatsen ze zich naar zogeheten T-cellen in het lichaam. Die kunnen de strijd aanbinden met de indringer. Bij de dendritische celtherapie kweekt het ziekenhuislab extra doses van deze cellen uit het bloed van de patiënt, om deze later per injectie terug te brengen in diens lichaam: een extra leger dus. De hoop is dat de dendritische cel op deze manier juist de kankercellen aanpakt.

Deel dit artikel