Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Scampia, de 'maffia-wijk' van Napels, is een onguur, maar boeiend stukje Italië

Home

Pauline Valkenet

© AFP
Reizen

Als er één wijk in Italië berucht is, dan is het wel Scampia, in Napels. Wie het werkterrein van de Camorra - de Napolitaanse maffia - in het echt wil zien, kan een rondleiding krijgen door 'De Bronx van de Vesuvius'.

'De Zeilen' zijn met afstand de beruchtste flatgebouwen van Italië: vier grauwgrijze flats in de vorm van driehoekige, Latijnse zeilen. 'Le Vele': ze zijn het symbool van Scampia, een na-oorlogse buitenwijk van Napels. Net als de Italianen ken ik Le Vele van televisie. Ze duiken op in nieuwsreportages over de Camorra, die in de flatgebouwen en daarbuiten de dienst uitmaakt en er in drugs handelt. Nu zie ik De Zeilen in het echt: afzichtelijke woontorens, vol graffiti en satellietschotels, met hier en daar grote vochtplekken in het beton en kapotte ramen. De verpaupering druipt van de muren. Mijn mond valt open.

Lees verder na de advertentie
In vier maanden tijd worden meer dan zeventig mensen overhoop geschoten in hun huis of ze krijgen op klaarlichte dag op straat een kogel in hun achterhoofd.

Eind 2004 hoor ik voor het eerst van Scampia. Ik werk dan sinds een tijdje in Rome als correspondent, maar ken Napels nog nauwelijks, laat staan die buitenwijk met zijn kleine 100.000 inwoners. Het nieuws in Italië wordt dan gedomineerd door een ongekende liquidatiegolf in wat 'De Bronx van de Vesuvius' wordt genoemd. Twee bendes van de Camorra moorden elkaar uit. In vier maanden tijd worden meer dan zeventig mensen overhoop geschoten in hun huis of ze krijgen op klaarlichte dag op straat een kogel in hun achterhoofd. Camorristi voetballen met het afgezaagde, bloederige hoofd van een vermoorde rivaal.
Vier jaar later zie ik in de bioscoop de film 'Gomorra' van regisseur Matteo Garrone, naar het gelijknamige boek van Roberto Saviano. De super-realistische speelfilm speelt zich af in Scampia. 

Er is gefilmd in De Zeilen en er is zelfs een aantal flatbewoners als zichzelf gecast. De speelfilm vertelt over de drugshandel, de afpersing, het zwarte werk, de liquidaties en het torenhoge Tokkie-gehalte. Geen wijk die ik voor mijn lol ga bezoeken, denk ik op dat moment.

Rondje om de Zeilen

Vandaag denk ik daar anders over. Ik ben op de Scampia Trip Tour. Een groepje van vijf nieuwsgierige vriendinnen uit het noordelijke Modena, die een paar dagen op vakantie in Napels zijn, en ik worden in een busje rond gereden. Twee stoere wijk­bewoners, Salvatore en Daniele, verzorgen de rondleiding. Ze willen laten zien dat Scampia ook veel moois biedt, en wij zijn benieuwd.
We beginnen met een rondje om De Zeilen, er binnen gaan vinden Daniele en Salvatore te gevaarlijk. De flats zijn begin jaren zestig ontworpen en golden toen als innovatieve sociale woningbouw. De smalle steegjes van het centrum van Napels dienden ter inspiratie: in de buiken van de gebouwen hebben die gestalte gekregen. In 1980 zijn nogal wat appartementen gekraakt door gezinnen uit niet al te beste milieus. Een aardbeving had ze dakloos gemaakt. De flats holden achteruit, maar de overheid deed niets om de verloedering te stoppen, de politie liet zich niet zien, vertelt Daniele. De Zeilen veranderden in een berucht getto. Daarom zijn er onlangs drie flatgebouwen gesloopt en is het de bedoeling dat de andere ook tegen de vlakte gaan.
Terwijl we verder rijden door de Camorra-wijk merkt Ida, een van de vrouwen uit Modena, vrolijk op: "Er is nog niet op ons geschoten." We schieten allemaal in de lach. Daniele: "Dat kun je boeken als extraatje bij deze tour, dat er door een echte camorrista op je wordt geschoten."

Tekst loopt door onder de foto

© Pauline Valkenet
Wij vragen de ouders van nieuwe leden niet naar hun strafblad en ook niet naar hun be­las­ting­aan­gif­te. Iedereen is welkom.

Antonio Piccolo, jeugdtrainer bij Scampia

De kinderen van echte camorristi voetballen bij een mooie vereniging. Op drie keurige velden van kunstgras spelen 400 jongeren calcetto onder de enthousiaste leiding van Antonio Piccolo. Piccolo: "Juist in Scampia is het belangrijk dat kinderen leren dat er regels zijn, en dat je je daaraan moet houden." De club draait op sponsorgeld. "Wij vragen de ouders van nieuwe leden niet naar hun strafblad en ook niet naar hun belastingaangifte. Iedereen is welkom." Piccolo vertelt ons trots dat Armando Izzo, die nu met Genua in de Serie A speelt, zijn carrière hier is begonnen.

Gelsomina Verde

Door naar de volgende afspraak: in een voormalig schoolgebouw wacht Ciro Corona op ons. Hier kunnen ex-gevangenen, die de Camorra achter zich willen laten, aan
het werk in de meubelmakerij, de ijzer­werkplaats of de bibliotheek. In het pas opgeknapte gebouw ruikt het nog naar verf. Deze nieuwe werkplaats is vernoemd naar het ex-vriendinnetje van de zoon van een camorrista, Gelsomina Verde. Haar lijk werd tijdens de bende-oorlog in een uitgebrande auto gevonden.
"Tijdens die bende-oorlog moest deze school worden gesloten", vertelt Corona. "Het veranderde al snel in een wapendepot van een van de bendes, die hier ook heroïne verkocht. Toen mijn anti-maffiavereniging het gebouw kreeg toegewezen, lag er een laag spuiten van drie centimeter." Corona weet zeker dat de werkplaats nuttig is. "Eerlijke werk­gelegenheid bieden is het beste wapen tegen de Camorra."

Tekst loopt door onder de foto

© Pauline Valkenet

Restaurant Chikù

Emma Ferulana is een jonge Napolitaanse die zich inzet voor de integratie van de Roma uit de Balkan die in Scampia zijn neergestreken. Ze begon het allereerste multi-etnische Italiaans-Roma restaurant van Italië. Er werken vijf Italiaanse en vijf Roma-vrouwen bij Chikù. "Eten ver­broedert. Zo verdwijnen vooroordelen", zegt Emma terwijl ze ons naar onze tafel brengt. Het tentje is sympathiek en het ▶ menu is vandaag kort maar krachtig: bonensoep met andijvie, bonensoep met spek, parmigiana di melanzane (laagjes aubergine met tomatensaus en parme­zaanse kaas), kipkotelet met paprika, en friarielli - een typische groente uit de streek. We hebben een prima lunch voor
7 euro.

Ons uitje zit erop. De vriendinnen zeggen dat ze het hartstikke leerzaam hebben gevonden. Ida dacht altijd dat Scampia uit alleen maar De Zeilen bestond; ze gelooft nooit wat ze op tv ziet en is tevreden dat ze nu haar eigen mening kan vormen. Anita, die haar vier vriendinnen warm had gemaakt voor deze Scampia Trip Tour, zegt dat ze als toeriste in steden altijd naar een buitenwijk gaat om daar met de bewoners te praten. "Dan leer je een stad beter kennen dan als je de monumenten in de binnenstad bekijkt", zegt ze.

Het contrast met de wonderschone plekken die ik elders in Italië heb gezien, is immens.

Ook ik vond de ochtend interessant. En Antonio, Ciro en Emma prijzenswaardig. Maar terwijl ik over kapotte stoepen vol onkruid en zwerfafval terugloop naar het metrostation en de ene na de andere foeilelijke flat passeer, overheerst de indruk dat er in Scampia echt helemaal niets gezelligs, moois, uitnodigends of warms is. Het contrast met de wonderschone plekken die ik elders in Italië heb gezien, is immens. In dit mooiste land van de wereld is er ook zo veel lelijkheid. 

Tekst loopt door onder de foto

© Pauline Valkenet

Ook een keer mee?

De tour boeken kan via scampiatriptour.it. De keuze is tussen een kortere of langere versie, die laatste is inclusief lunch bij restaurant Chikù. Prijzen vanaf € 20 per persoon. Het minimum aantal deelnemers is vier. De rondleiding is in het Italiaans, maar als belangstellenden zich melden die deze taal niet spreken, regelt de organisatie een tolk.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

In vier maanden tijd worden meer dan zeventig mensen overhoop geschoten in hun huis of ze krijgen op klaarlichte dag op straat een kogel in hun achterhoofd.

Wij vragen de ouders van nieuwe leden niet naar hun strafblad en ook niet naar hun be­las­ting­aan­gif­te. Iedereen is welkom.

Antonio Piccolo, jeugdtrainer bij Scampia

Het contrast met de wonderschone plekken die ik elders in Italië heb gezien, is immens.