Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ryanair is een prijsvechter, ook op de arbeidsmarkt

Home

Elisa Hermanides

© BELGA

Werken als steward of stewardes lonkt nog altijd. Bij Ryanair staan 3000 jongeren op de wachtlijst voor de interne, zelf te betalen opleiding. Maar de FNV laakt de slechte werkomstandigheden voor mensen met een uitzendcontract. 

Ding dong. De lichtjes die erop wijzen dat iedereen zijn veiligheidsriem om moet doen flikkeren aan. Het vliegtuig van Ryanair gaat landen. Gehaast loopt een stewardess door het gangpad. Er is nog een passagier die een flesje parfum wil kopen. Eigenlijk moeten de stewards en stewardessen de cabine doorlopen en checken of iedereen zijn riem omheeft en of alle bagage veilig weggeborgen is. Maar een flesje parfum van zo’n 50 euro verkopen is ook niet onbelangrijk. Immers, hoe meer een cabinemedewerker weet te verkopen, hoe hoger de bonus die hij ontvangt op zijn salaris en hoe beter zijn beoordeling.

Lees verder na de advertentie

“We hebben dat flesje toen toch nog gehaald en verkocht”, zegt Claudia, die als stewardess werkt voor Ryanair. “Dat gaat ten koste van de tijd die er is om de cabine te checken op veiligheid. Zo belangrijk is de verkoop.” Claudia is niet de echte naam van de stewardess die Trouw heeft geïnterviewd. Claudia wil de slechte arbeidsomstandigheden bij Ryanair graag aankaarten, maar vreest voor repercussies van de luchtvaartmaatschappij.

Het is niet alleen de nadruk die Ryanair legt op hoge verkoopresultaten, maar vooral ook de lage beloning en het feit dat Ryanair bij ziekte niet doorbetaalt, wat vakbond FNV Luchtvaart nu alarm doet slaan. De manier waarop Ryanair de cabinemedewerkers behandelt staat op gespannen voet met het Nederlandse arbeidsrecht, zo stelt de FNV op basis van gesprekken met twintig cabinemedewerkers, een aantal loonstroken, arbeidsovereenkomsten en uitzendcontracten.

1000 euro per maand

Inclusief Claudia werken er zo’n 75 cabinemedewerkers vanuit de locatie van Ryanair in Eindhoven. Vrijwel allemaal zijn het buitenlanders, voornamelijk uit Zuid- en Oost-Europa. De vakbond schat dat zo’n driekwart wordt ingehuurd via het Ierse Crewlink, een uitzendbureau waar Ryanair gebruik van maakt voor het werven en aan het werk zetten van cabinepersoneel.

De FNV betwijfelt of de wet op het minimumloon wel wordt nageleefd. Veel cabinemedewerkers moeten rondkomen van een netto inkomen van zo’n 1000 euro per maand, terwijl ze wel 40 uur werken en/of standbydiensten draaien.

Ca­bi­ne­me­de­wer­kers mogen voor werkzaamheden voor en na de vlucht geen uren mogen rekenen

Bij de medewerkers die werken via Crewlink hangt de hoogte van hun loon af van het aantal vlieguren dat ze maken. Per uur in de lucht krijgen ze een bedrag van ongeveer 18 euro. Op zich is dit hoger dan het minimumloon, maar de FNV wijst erop dat cabinemedewerkers voor werkzaamheden voor en na de vlucht geen uren mogen rekenen. Claudia: “Meer dan alleen de ingeroosterde vlieguren krijg je niet betaald. Dus je krijgt niets voor het schoonmaken voor en na een vlucht of het klaarzetten van voorraden. Ook vertraging wordt niet uitbetaald.”

Standby

Daarbij komt dat standbydiensten thuis helemaal niet betaald worden, terwijl je wel binnen een uur op het vliegveld moet zijn als je wordt opgeroepen, zo stelt FNV-bestuurder Leen van der List. Voor een standbydienst op het vliegveld krijgt de medewerker wel een vergoeding. “Maar dat is slechts 30 euro”, zegt Van der List. “Voor dat geld zit een medewerker acht uur lang te wachten op het vliegveld.”

Ryanair stelt in een reactie dat Ryanaircabinemedewerkers een salaris verdienen dat kan oplopen tot 40.000 euro per jaar en dat zij goede arbeidsvoorwaarden hebben. De FNV heeft echter geen medewerker op vliegbasis Eindhoven kunnen vinden die ook maar in de buurt komt van dit jaarsalaris. Op de vraag of het klopt dat de meeste medewerkers netto zo’n 1000 euro per maand verdienen geeft Ryanair geen antwoord.

Wel stelt de luchtvaartmaatschappij dat er recent een loonovereenkomst is gesloten met gegarandeerde loonsverhogingen in de komende vijf jaar. De FNV wijst er echter op dat deze loonovereenkomst niet openbaar is en niet de uitkomst is van onderhandelingen met een vakbond of met een wettige ondernemingsraad. “In plaats daarvan heeft Ryanair afspraken gemaakt met geselecteerde personeelsleden op de betreffende basis”, zegt Van der List. “Deze personeelsleden bevinden zich in een zeer afhankelijke positie van het bedrijf. Bovendien mogen zij bij een arbeidsconflict geen actie voeren. Daarom kan er uberhaupt geen sprake zijn van in volledige vrijheid overeengekomen afspraken.”

Ook stelt Ryanair dat de medewerkers ‘free training’ krijgen. Het gaat hier om tussentijdse trainingen. De cursus om cabinemedewerker te worden kost wel geld. Zo blijkt op de website van Crewlink dat het tussen de 3600 en 4200 euro kost om een training te doen waarmee je bij Ryanair cabinemedewerker kan worden. Als je de training niet vooruit kan betalen, wordt deze van je salaris afgetrokken.

Volgens de FNV is het geen wonder dat de cabinemedewerkers hun salaris proberen op te krikken door zo veel mogelijk te verkopen. Hun verkopen leveren namelijk een zogeheten ‘sales bonus’ op, die neerkomt op 10 procent van de verkopen. Volgens Ryanair is dit ook een van de voordelen van het werken voor Ryanair. Maar de hoogte van de sales bonus is onzeker, vertelt Claudia. Deze kan toch een stuk lager uitvallen dan de voorgespiegelde 10 procent van de verkopen. “Als je navraagt hoe dat zit, krijg je een onduidelijk antwoord.”

Iers recht

Een ander groot bezwaar van de FNV is dat de cabinemedewerkers die via een uitzendcontract worden ingehuurd bij ziekte niet worden doorbetaald. “Daarmee loop je het risico dat mensen doorwerken, terwijl ze eigenlijk ziek zijn”, zegt Van der List. Dat de cabinemedewerkers voor een groot deel uitzendkrachten zijn, maakt volgens Van der List geen verschil. “Gezien de aard van de uitzendcontracten dient volgens de Nederlandse wet wel te worden doorbetaald bij ziekte.” Hier worden ook sociale premies voor afgedragen in Nederland. “Maar omdat Ryanair meent dat zij volgens Iers recht niet hoeven door te betalen bij ziekte, vangen medewerkers bot bij zowel Ryanair als uitkeringsinstantie UWV.”

Ryanair stelt inderdaad dat niet het Nederlandse, maar het Ierse arbeidsrecht geldt, omdat er wordt gevlogen met vliegtuigen die geregistreerd zijn in Ierland.

Het is echter de vraag of Ryanair dit kan blijven volhouden aangezien dit momenteel wordt aangevochten bij het Europese Hof van Justitie, aldus de FNV. Deze zaak draait om een aantal werknemers van Ryanair die werkten vanaf een basis in België en die stellen dat hun contracten niet vallen onder het Ierse maar onder het Belgische arbeidsrecht waardoor ze recht hebben op extra betalingen en sociale premies.

Niet alleen moet de naam van de ziekte worden gegeven, maar ook een gedetailleerde omschrijving van de symptomen

Ziek melden wordt de cabinemedewerkers op vliegbasis Eindhoven ook nog eens erg lastig gemaakt. Zij moeten een formulier invullen over de ziekmelding en deze vanaf de vliegbasis naar het Ierse hoofdkantoor faxen, behalve als zij echt niet uit bed kunnen komen.

In dit formulier, dat Trouw in handen heeft, wordt de medewerker gevraagd te omschrijven wat er precies aan de hand is. Niet alleen moet de naam van de ziekte worden gegeven, maar ook een gedetailleerde omschrijving van de symptomen. De term ‘sick’ (ziek) wordt niet geaccepteerd, evenals de term ‘flu’ (griep). “Dit terwijl in Nederland geldt dat een werkgever helemaal niet mag vragen wat je precies voor ziekte hebt”, zegt Van der List.

Doktersverklaring

Als een cabinemedewerker drie dagen of langer ziek is, moet hij een doktersverklaring inleveren bij Ryanair, waarin staat wat voor ziekte hij heeft en wanneer hij weer verwacht aan de slag te kunnen gaan. “Vanwege privacy mogen artsen in Nederland echter helemaal geen medische gegevens prijsgeven”, zegt Van der List. Zij kunnen dus ook niet zo’n verklaring opstellen.

Dit moet geregeld worden via een bedrijfsarts. “Telkens wordt er weer gevraagd naar een doktersverklaring, terwijl dat in Nederland niet wordt afgegeven”, zegt Claudia. “En een bedrijfsarts heeft Ryanair niet.” Wie meer dan vier dagen ziek is geweest, moet zich melden in Dublin om zich te verantwoorden, vertelt Claudia. “Hoe vaak je ziek bent, wordt meegenomen in je beoordeling.”

Ryanair stelt dat de cabinemedewerkers wel doorbetaald krijgen bij ziekte. Maar volgens de FNV geldt dit alleen voor medewerkers in vaste dienst bij Ryanair. Van der List: “Het merendeel van de cabinemedewerkers op Eindhoven heeft een uitzendcontract, waarbij je bij ziekte niets krijgt.”

Bij de beoordeling is naast het ziekteverzuim het verkoopresultaat erg belangrijk. Om dit te benadrukken hangt er op vliegbasis Eindhoven een bord met een rangorde, van beste naar slechtste verkoper. “Als je onderaan staat, heb je een probleem bij je beoordeling”, zegt Claudia. “Terwijl het niet altijd aan jou ligt. Het gaat ook om de diensten die je draait. Stel je wordt vier keer ingedeeld op een vakantievlucht naar Tenerife, dan kun je flink wat verkopen. Maar krijg je in plaats daarvan Warschau dan heb je pech. Hoe je verder met passagiers omgaat, is niet van belang voor je beoordeling.”

Wachtlijst

Trouw stelde Ryanair ter wederhoor meer dan twintig vragen over de werkomstandigheden en arbeidsvoorwaarden van de cabinemedewerkers in Eindhoven. In een verklaring stelt Ryanair niet te reageren op de ‘onjuiste uitspraken’ van de FNV. Ryanair zegt momenteel een wachtlijst te hebben van meer dan 3000 jongeren die cabinemedewerker bij Ryanair willen worden en stelt dat de vliegtuigmaatschappij volledig voldoet aan alle nationale en EU-arbeidswetgeving die van toepassing is.

Volgens de FNV is het niet voor niets is dat Ryanair reageert met algemeenheden en niet concreet ingaat op de informatie uit het artikel.

De echte naam van Claudia is bekend bij de redactie.

Uit het contract

Opmerkelijke bepalingen uit een contract van Crewlink, het uitzendbureau van Ryanair.

Flight pay is calculated on scheduled block hour basis, and includes a premium for all hours associated with flight duty; including but not limited to pre and post flight reporting, delays and all on-board duties including the use of the handheld EPOS system.

Oftewel: De cabinemedewerker wordt alleen betaald voor de uren die zijn ingepland. In deze betalingen zit een premie voor de uren die besteed moeten worden aan onder meer het voor- en nabespreken van de vlucht, vertragingen en andere taken aan boord.

Cabin Crew will be required to work a number of “Stand By Day” per month, whereby they must be available to work within one hour of being called. If called to work renumeration will be in way of the standard scheduled block hour pay rate. If you are required to complete standby in uniform at the airport you will be paid €30.00 attendance rate. Otherwise there is no pay for standby duty.

Oftewel: Cabinemedewerkers moeten een aantal standbydagen werken per maand, waarbij ze binnen een uur op de basis moeten kunnen zijn. Als ze een standbydienst hebben op de luchthaven in hun uniform krijgen ze 30 euro voor een dienst. Anderszins worden standbydiensten niet betaald.

There are no Company provisions for sick pay. It is your responsibility to claim any statutory benefits that you may be entitled to for any absence.

Oftewel: Het bedrijf (Ryanair) heeft geen voorzieningen voor doorbetaling bij ziekte. Het is uw eigen verantwoordelijkheid om een beroep te doen op wettelijke voorzieningen waar u misschien recht op heeft.

The Company will be entitled, at its expense, to require you to be examined by an independent medical practioner of the Company’s choice at any time (whether or not you are absent by reason of sickness or injury) and you agree that the doctor carrying out the examination may disclose to and discuss with the company the results of the examination. All medical reports and results from any such examinations will remain property of the company.

Oftewel: Het bedrijf (Ryanair) is elk moment gerechtigd om u te verzoeken mee te werken aan een medisch onderzoek dat wordt uitgevoerd door een arts die het bedrijf kiest (of u nu afwezig bent vanwege ziekte of vanwege een ongeval). U gaat ermee akkoord dat de arts die het onderzoek uitvoert de resultaten deelt en bespreekt met het bedrijf. Alle medische verslagen en resultaten van dit soort onderzoeken blijven in het bezit van het bedrijf.

Wilt u de reacties op dit artikel lezen? Registreer u hier voor een proefperiode van twee maanden.

Het plaatsen van reacties is voorbehouden aan de betalende abonnees van Trouw. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Het bekijken en plaatsen van reacties is voorbehouden aan onze betalende abonnees. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Als betalend abonnee kunt u een reactie plaatsen op dit artikel. Deze is alleen zichtbaar voor andere (proef)abonnees.

Om uw reactie te kunnen plaatsen, hebben we uw naam nodig. Ga naar Mijn profiel


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Ca­bi­ne­me­de­wer­kers mogen voor werkzaamheden voor en na de vlucht geen uren mogen rekenen

Niet alleen moet de naam van de ziekte worden gegeven, maar ook een gedetailleerde omschrijving van de symptomen