Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Rust weergekeerd, maar 'Titanic-moment' voor Europa blijft

Home

Marco Visser

©Thinkstock

Na het akkoord van gisteren is de rust voorlopig weergekeerd, maar de financiële crisis is verre van voorbij. Europa staat voor een 'Titanic-moment' dat niet alleen de grote economieën, maar ook de reden van het bestaan van de EU onderuit kan halen.

Dat is de overtuiging van de Amerikaanse journalist Steven Erlanger, die de afdeling van The New York Times in Parijs leidt. Is het zinkende schip nog te redden? Het antwoord ligt verscholen in een Erlangers analyse van Europa's problemen.

De crisis is niet economisch, financieel of politiek, maar existentieel, schrijft hij op de online versie van het Amerikaanse magazine Foreign Policy. Hij noemt de eurocrisis, de nieuwe beperkingen van vrij reizen, de macht van extreem rechts, de angst voor globalisering, de impopulariteit van bijna alle regeringen, de spanningen in de Navo en de reactie op de Arabische lente als symptomen van die existentiële crisis.

"Zowel de EU als de Navo zijn georganiseerd om te werken met consensus, maar met de snelle uitbreiding naar Oost-Europa en met elk 28 leden (als Kroatië de tot de EU toetreedt in 2013), zijn de oude regels van hoffelijkheid en eenheid aan stukken geslagen."

Maar het grote onderliggende probleem is volgens Erlanger de "breuklijn tussen de concurrerende geïndustrialiseerde landen in Noord-Europa, waar de economie blijft groeien, en het zuiden, dat geen producten kan leveren voor een prijs (gezien de eenheidsmunt) die iedereen wil betalen". De strenge bezuinigingen die de zuidelijke landen moeten doorvoeren, maakt economische groei nagenoeg onmogelijk waardoor die breuklijn in de toekomst niet minder wordt, stelt Erlanger.

"Het probleem is de structuur van de Europese Unie zelf en de moeilijkheid om een munt te gebruiken in zulke uiteenlopende economieën." Erlanger sprak eerder deze maand de Duitse oud-minister van Buitenlandse Zaken Joska Fischer. Die verzuchtte: "Als Europa desintegreert en terugvalt, in een tijd waarin China opkomt, dan zal dat een historische nederlaag voor Europa zijn, zonder dat daar een oorlog aan te pas komt, en helaas zal mijn land, Duitsland, de hoogste prijs betalen."
Die hoogste prijs betaalt Duitsland omdat het net als Nederland sterk afhankelijk is van de export.

Gevaarlijk is ook dat extreem-links een echo heeft aan de extreem-rechtse zijde, stelt Erlanger. Beiden zetten de culturele identiteit voorop en delen de angst voor Brussel. In Nederland was deze 'angst' goed te zien tijdens het debat gisteren in de Tweede Kamer. Waar de meeste partijen voor steunmaatregelen stemden, waren de linker- en rechterflank in de Kamer tegen. Zowel PVV als SP zagen niets in het Europese voorstel om de schulden van Griekenland te saneren.

De afkeer van Brussel verklaart Erlanger door het democratisch tekort van Europa, met haar "bureaucratie en de niet-gekozen maar goedbetaalde EU-ambtenaren in de Europese Commissie die belangrijke beslissingen nemen over het dagelijkse leven en de handel."

Het Verdrag van Lissabon had het democratisch gehalte van de Europese Unie moeten verhogen door meer macht toe te kennen aan het Europees parlement. "Maar de meeste Europeanen weten niet wie hen vertegenwoordigt omdat de parlementariërs via partijlijsten in het parlement zijn gekomen en deel uitmaken van coalities die weinig binding hebben met binnenlandse politiek."

Ook de keuze voor Herman van Rompuy als EU-president was ongelukkig, stelt Erlanger. De Belg pendelt tussen leiders van de grote landen en werkt achter de schermen aan geheime akkoorden die "niet alleen achter de rug van de Europese burgers, maar ook buiten medeweten van veel leiders van lidstaten worden gesloten."

Dan het antwoord op de vraag: is Europa te redden? Erlanger beantwoordt deze vraag door de woorden van Donald Tusk aan te halen. "Europa is gevangen in een politieke en beschavingscrisis", stelde de premier van EU-voorzitter Polen. "Nationaal egoïsme" leidt volgens hem alleen maar tot ellende. "Door de Grieken of andere risicolanden te helpen, helpen de grootste landen van de Europese Unie zichzelf."

"Het is tijd voor de Europese leiders om te besluiten of zij in hun eentje willen verdrinken of samen willen zwemmen", voegt Erlanger daar aan toe.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie