Russen wilden Nieuw-Guinea 'bevrijden'

home

Martijn Roessingh

AMSTERDAM - Russische oud-miltairen zeggen dat de Sovjet-Unie in 1962 een eind wilde maken aan het Nederlandse bestuur over Nieuw-Guinea.

Zes onderzeeboten zouden klaar hebben gelegen voor de kust om met Indonesische strijdkrachten in te grijpen. Maar ingewijden zeggen dat die dreiging geen rol heeft gespeeld bij het besluit Nieuw-Guinea over te dragen.

Oud-Sovjet-militairen verklaarden gisteren in de Volkskrant dat buiten de onderzeeërs ook zo'n 20 Toepolev-bommenwerpersklaarstonden voor de invasie. Die zou op het allerlaatst zijn afgelast, toen Den Haag op 15 augustus 1962 het akkoord met Indonesië goedkeurde, dat de dag ervoor onder druk van de Amerikanen tot stand was gekomen.

De onderzeeërs zouden de havenplaats Manokvari “tot op tien mijl zijn genaderd, toen de aanval werd afgeblazen”, meldt ex-marine-officier Gennadi Melkov. “Twee uur later en het was oorlog geweest.” Een Nederlands fregat, dat de ingang van de baai bij Manokvari bewaakte, moest met een torpedo tot zinken worden gebracht. Melkov denkt dat de Amerikanen Nederland daarom extra onder druk hebben gezet Nieuw-Guinea over te dragen. “Niemand twijfelde dat de Amerikanen wisten van onze aanwezigheid.”

Volgens ingewijden heeft de Sovjet-dreiging geen rol gespeeld. “Het was niet bekend bij ons, het was geen politiek feit”, zegt een ingewijde die de onderhandelingen tussen Nederland, Indonesië en de Verenigde Staten heeft bijgewoond. “Het is door de Amerikanen niet gebruikt als drukmiddel. Ik ben ook nooit documenten tegengekomen waarin iets dergelijks stond.” Volgens hem waren de onderhandelingen moeizaam en lang, maar was tegen die tijd duidelijk dat Nieuw-Guinea zou worden overgedragen. Militaire druk door de Sovjet-Unie zou overbodig zijn geweest.

Oud-minister De Geus van defensie, die een proefschrift schreef over de kwestie-Nieuw-Guinea, noemt het verhaal 'uitermate vergezocht'. Hij is er bij zijn onderzoek in het archief van de marinestaf niets over tegengekomen, terwijl “de aanwezigheid van zes Russische onderzeeboten door de Nederlandse schepen echt wel zou zijn opgemerkt.” Ook van Amerikaanse kant heeft hij nooit zoiets vernomen.

Volgens De Geus leverde Rusland wel wapens en schepen aan Indonesië. “Maar ook al zouden de onderzeeboten voor de kust hebben gelegen, de Amerikanen zouden daar niet van onder de indruk zijn geweest. Die zouden daarom Nederland niet extra onder druk hebben gezet. President Kennedy had bij zijn verkiezing in 1960 al te kennen gegeven de kwestie Nieuw-Guinea te willen oplossen. Het heeft geen rol gespeeld bij de onderhandelingen.”

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie