Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Russen als 'bevrijders' weg uit Duitsland

Home

WIM BOEVINK

WÃœNSDORF - Nog zijn er de verboden plaatsen in de Oostduitse provincie: ontoegankelijk, geheimzinnig, ommuurd - de legersteden van de Koude Oorlog. Zo ook in Wünsdorf, vijftig kilometer ten zuiden van Berlijn. De provinciale B-96 uit Zossen eindigt daar bij een wachtpoort met een Rode Ster. Wie naar Wünsdorf zelf wil moet terug en vijftien kilometer omrijden.

Achter dit hek begint een gesloten, ultra-geheime wereld, de zeshonderd hectare grote basis van het Oppercommando van de Westgroep van het Russische (vroeger: Sovjet-)leger. Zaterdag gaat voor het eerst sinds het eind van de oorlog de poort voor het publiek open - om de Russen te zien vertrekken.

Aan het afscheid nemen komt geen einde. Al maanden achtereen vieren de Russen in alle delen van Oost-Duitsland afscheid van hun kazerneplaatsen, nu eens een bataljon hier, dan weer een divisie daar, en elke laatste parade geeft een stap aan in wat wel 'de grootste militaire terugtocht in vredestijd' is gaan heten. Eén van de belangrijkste parades is die in Wünsdorf, in de zogeheten 'verboden stad'.

Veel is er niet meer over van de in 1990 nog vierhonderdduizend man sterke troepenmacht. Bijna zevenduizend manschappen zijn er nog, met een handvol materieel, circa veertig tanks, een twintigtal gevechtshelicopters, een paar raketwerpers. Op 31 augustus zullen ook zij vertrokken zijn, nadat de Russische president Jeltsin en de Duitse bondskanselier Kohl in Oost-Berlijn nog een allerlaatste maal een parade zullen afnemen.

Bij de laatsten die hier vanuit Wünsdorf zullen vertrekken, is ook generaal Matvej Boerlakov, opperbevelhebber van de Westgroep. Zaterdag staat hij, af en toe een traan wegpinkend, op het podium met eregasten en ziet zijn troepen voorbij paraderen. Een deel van hen is gekleed in de uniformen van toen, in '45, bij de inname van Berlijn, de rode ster op de helm, groene capes om de schouders. Op een pantservoertuig staat een soldaat met een kind op de linkerarm, de rechterhand rustend op een enorm zwaard, zijn voet vertrapt een gebroken swastika - een levend evenbeeld van het grote Sovjet-monument in het Berlijnse Treptow. Zo willen de Russen in herinnering blijven - als bevrijders.

Of het Duitse publiek dat uit de omliggende Brandenburgse dorpen is toegestroomd (de Russen hadden 2400 toegangspasjes uitgegeven) de beheerders van Wünsdorf ook als bevrijders ziet vertrekken, blijft onduidelijk. In zijn afscheidsrede bedankt de minister-president van Brandenburg, Manfred Stolpe, de Russen voor hun terughoudendheid in 1989. Dank dus voor het feit dat ze - anders dan in '53 in Oost-Berlijn en bij de opstanden in Praag en Boedapest - achter de muren van hun legerstad bleven.

De burgers die, na het bijwonen van de parade met grommende tanks en overvliegende helicopters, op de tribunes van het kleine sportstadion hebben plaatsgenomen, zien het hijsen van de Russische vlag, gymnastiek, dansen, levensechte gevechtsoefeningen met inslaande granaten, alles met aandoenlijke perfectie vertoond, maar zonder dat men het gevoel kwijtraakt dat hier een grootmacht-in-aftakeling nog eens met zijn spierballen rolt, een beetje tragisch eigenlijk. De laatste maanden hebben de Brandenburgers alleen dikke rookwolken uit de legerplaats zien opstijgen - de Russen verbranden alles wat ze niet mee willen nemen - vooral enorme partijen autobanden.

De terugtrekkende eenheden gaan in eigen land een ongewisse toekomst tegemoet: voor velen van hen moeten de onderkomens nog gebouwd worden. Voor de appartementenblokken in Wünsdorf staan grote roestbruine containers waarin de officieren en soldaten hun have en goed mogen laden en even buiten het kamp, op de Russenmarkt, zien we waaruit dat vooral bestaat: goedkope electronica en kleding uit het Westen.

Wie geluk en geld heeft, maakt zich nog van een auto meester, schamele vredesbuit na een 49-jarige bezetting. Het is zoals een jonge, wodka uitdelende onderofficier het zegt: “We hebben een oorlog gewonnen, maar de vrede verloren.” Kort na het afscheidsfeest stijgen uit Wünsdorf alweer de rookwolken op.

Deel dit artikel