Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Rotterdam blijft de stad van contrasten en confrontaties - en een lage verkiezingsopkomst

Home

Niels Markus

Het Rotterdamse stadhuis aan de Coolsingel. © ANP XTRA
Analyse

Het gehamer op identiteit liet de meeste Rotterdammers koud. Nog niet de helft ging woensdag stemmen.

Gidsstad Rotterdam, waar landelijke ontwikkelingen zich vaak het eerst voordeden, is bij de raadsverkiezingen juist meer op andere gemeenten gaan lijken. De grote versplintering – de gemeenteraad telt nu 13 partijen – doet denken aan de situatie zoals die al langer is in bijvoorbeeld Den Haag.

Lees verder na de advertentie

Dat is snel gegaan. Oud-PvdA-raadslid Peter van Heemst, nu politiek commentator voor weblog Vers Beton, zat tussen 2006 en 2014 in Rotterdam in een gemeenteraad met acht partijen. In 2006 haalde hij als lijsttrekker met de PvdA 18 zetels, Leefbaar had er toen 14. “De twee machtsbokken bezetten toen 70 procent van de raadszetels. Nu is dat 35 procent.”

Van Heemst ziet nog een unicum: alle drie de traditionele Rotterdamse bestuurspartijen bereikten een historisch dieptepunt. Het CDA, in Rotterdam altijd een kleine partij, zit al bijna 25 jaar aaneengesloten in het college. De partij ging van drie naar twee zetels. Dat wethouder Hugo de Jonge werd beloond met het vice-premierschap, heeft de partij geen bonus opgeleverd.

Van Heemst: “Dat laat de Rotterdammer redelijk koud. Zo vond ik Barbara Kathmann een van de sterkste PvdA-lijsttrekkers van de afgelopen twintig jaar. Electoraal leverde het weinig op.”

Nieuwkomers

De machtsblokken van weleer worden leeggegeten door nieuwkomers, die zich sterk op één thema richten, ziet ook politicoloog Rinus van Schendelen. Zo komt 50Plus op voor ouderen en richten Denk en Nida zich op Rotterdammers met een migratie-achtergrond. Van Schendelen: “Burgers identificeren zich steeds vaker op één thema met een partij. Ook de groei van lokale partijen komt daaruit voort. Dit is voor de landelijke partijen een wake-upcall.”

Vriend en vijand zijn het erover eens dat Leefbaar Rotterdam de perfecte campagne voerde om de PVV minimaal te houden. Om dat te bereiken stelde ook Rotterdams grootste partij zich op als one-issuepartij, ziet Van Schendelen. Lijsttrekker Joost Eerdmans kwam steeds terug op integratie en identiteit.

“Ook Pim Fortuyn had het in 2002 al veel over integratie, maar Leefbaar hamerde toen meer op veiligheid. Overlast, slechte straatverlichting, zwartrijders in de tram.” Vier jaar geleden had Leefbaar ook armoedebeleid als speerpunt.

Van Heemst vindt dat Leefbaar de campagne heeft ‘vergiftigd’ met de fixatie op identiteit en termen als ‘Mekka aan de Maas’. Eerdmans zal daar de komende weken stap voor stap van terugkomen, voorspelt de PvdA’er, want voor Leefbaar is één ding heilig: de stad besturen. En dus moet Eerdmans opnieuw de verbinding zoeken met andere partijen.

Steken laten vallen

Die partijen hebben steken laten vallen in de campagne, vindt Van Heemst. Ze hadden Leefbaar veel harder kunnen aanpakken op die bestuursverantwoordelijkheid. “De afgelopen vier jaar is de Sinterklaasintocht aangepast en er zijn asielzoekers en statushouders in Rotterdam gevestigd. Allemaal onder een Leefbaar-college.” SP-lijsttrekker Leo de Kleijn probeerde nog de campagne over armoede en de woningmarkt te laten gaan. Zijn partij werd genadeloos afgestraft, en ging van vijf naar twee zetels.

Rotterdam heeft zich wel weer bevestigd als de stad van de contrasten en confrontaties. Maar de felheid speelt zich doorgaans vooral af aan de Coolsingel. Ze is niet de realiteit van de straat. Van Heemst: “Rotterdammers zijn over het algemeen heel vriendelijk en behulpzaam.”

In Rotterdam leven 170 nationaliteiten doorgaans zonder grote wrijvingen naast elkaar. Van Heemst verwijst naar het interview in Trouw vorige week waarin een PVV-stemmer gezusterlijk bij haar Denk stemmende buurvrouw op de bank zat. “Tegenpolen kunnen hier normaal met elkaar omgaan.”

Dat is eerder ondanks dan dankzij de politiek. Slechts iets meer dan 46 procent van de Rotterdammers ging naar de stembus, nog geen procentpunt meer dan in 2014. En dat terwijl er verschillende nieuwe partijen meededen. Doorgaans lokken die een nieuwe groep kiezers naar de stembus. Hoe fel de campagne ook was, de politiek laat steeds meer Rotterdammers koud.

Kuzu tijdelijk in raad

DENK-Kamerlid Tunahun Kuzu neemt tijdelijk zitting in de Rotterdamse raad. Kuzu was lijstduwer op plaats 20, maar kreeg genoeg voorkeurstemmen. Zo’n combinatie komt vaker voor: voormalig staats-secretaris Frans Weekers was Kamerlid en fractievoorzitter van de VVD in Weert. Jos van Rey had ooit zelfs drie functies: raadslid in Roermond, Kamerlid en Statenlid in Limburg.

Meer nieuws, analyse en duiding rond de uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen vindt u in ons dossier.

Deel dit artikel