Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

ROGIER PROPER - 'Misschien kan ik ook gelukkig zijn zonder deadlines'

Home

FRED LAMMERS

Onlangs verkocht hij zijn bedrijf, dat Nederland van de nodige soapseries voorziet, aan Joop van den Ende. Want Rogier Proper zoekt nieuwe uitdagingen. Een daarvan is het schrijven van comedyseries voor de televisie. Daarnaast zijn er filmplannen en de journalistiek blijft eveneens lokken, maar ambitie om literator te worden heeft Proper niet. “Ik schrijf gewoon als ik het leuk vind.”

'Goede Tijden Slechte Tijden' (RTL 4), 'Goudkust' (SBS 6) en 'Onderweg naar Morgen' (Veronica) kwamen tot voor kort allemaal tot stand onder supervisie van Rogier Proper. Vijftig mensen had hij in dienst om de verhalen voor die soapseries te schrijven. Rusteloos en altijd op zoek naar nieuwe uitdagingen zette hij daar onlangs een punt achter. Joop van den Ende kwam op het juiste moment praten. De scriptschrijvers die Rogier Proper terzijde stonden zijn nu bij Endemol in dienst.

De fantasie kwam pas op latere leeftijd bij Rogier Proper op gang. “Aan de schoolkrant heb ik bijna nooit bijgedragen. Ik wilde dat wel, maar ik was veel te verlegen om me daarvoor aan te bieden. In schilderen en tekenen had ik toch meer plezier. Ik las veel, onder invloed van mijn moeder, de schrijfster Lizzy Sarah May. Zij schreef gedichten en later verhalen en romans, nadat zij eerst balletdanseres was geweest. Het schrijven van mijn moeder was nogal kroniekerig, vooral over haar Joods-culturele achtergrond. Haar gedichten vond ik verschrikkelijk. Al het leed in de wereld werd erin behandeld.”

Het schilderen is voor Proper nu nog louter 'lekker klodderen'. Willem Sandberg, de toenmalige directeur van het Stedelijk Museum in Amsterdam, was zijn grote held. “Ik liftte regelmatig uit Haarlem, de stad waar ik ben opgegroeid, naar Amsterdam om naar dat museum te kunnen gaan. Heel Amsterdam was trouwens voor mij als provinciaal een openbaring. Karel Appel vond ik fantastisch, dat soort schilderijen maakte ik ook, al kon ik er niets van. Sandberg hield zich ook met lay-out bezig. Zijn mooi verzorgde catalogi, alles in schreefloze, kleine lettertjes, spraken me aan.”

“In de laatste jaren op de middelbare school kreeg ik de ambitie journalist te worden. Ik ben in Amsterdam politieke en sociale wetenschappen gaan studeren, omdat me dat wel een goede basisopleiding voor het journalistenbestaan leek. Al gauw ging ik schrijven voor studentenbladen als Propria Cures. Met dat blad ondersteunden wij de Provo-beweging. Ik heb zelfs een paar weken in de gevangenis gezeten wegens belediging van kroonprinses Beatrix. In het studentenblad Bikkelacht, waarvan ik redacteur was, hadden we rond het huwelijk van Beatrix een pin-up afgedrukt, afkomstig uit een Engels blad dat wij hadden gekregen van Propria Cures. Zij durfden er, grappig genoeg, niets mee te doen. Het ging om een halfblote, nogal mollige dame die als twee druppels water op Beatrix leek. Die hebben wij op de middenpagina's van dat blaadje van ons, dat maar door een paar honderd mensen werd gelezen, als een soort playmate gezet. Een van onze redacteuren had er een broekje op getekend met een kroontje. Het was in ons idee geen heroïsche daad, maar meer een lullig grapje. Met mijn mederedacteur Frits Boer, de huidige kinderpsychiater, had ik dat in elkaar gezet.”

“Ze waren in die tijd ontzettend fel op al dat soort uitingen. Eerst heb ik drie dagen voor verhoor vastgezeten. Uiteindelijk werd ik tot drie weken veroordeeld. Ik heb toen gezellig in de toenmalige gevangenis in Hoorn gezeten. Het was een interessante ervaring, al had ik het na een week wel gezien. We zaten niet in cellen, maar op zaal met allerlei types. Fraudeurs, moordenaars en verkrachters zaten er hun laatste weken uit om vast een beetje te socialiseren.”

Is Proper na zijn wilde jaren bewust de journalistiek ingegaan? “Helemaal niet na de wilde jaren. Het zijn altijd wilde jaren gebleven. Ik ben in wezen een anarchistisch aangelegd iemand. Ik deed veel dingen naast elkaar voor allerlei bladen zoals Hitweek, later Aloha. Tegelijkertijd werkte ik voor de Vara-radio in een jeugdprogramma van Jan Nagel en dan schreef ik iedere week in Propria Cures. Daar heb ik schrijven geleerd. Ik moest af van dat vreselijke gymnasiumstijltje dat je aan die vertalingen overhoudt.” Aandacht voor de vorm stond voorop. “Soms denk ik dat de vorm interessanter is dan inhoud.”

Proper is een druk baasje, en toch mocht hij zich niet tot de vlotte jongens rekenen. “Ik ben lang erg verlegen gebleven, zeker tot mijn dertigste, eigenlijk nog steeds. Dan ga ik me aanstellen en grappen maken. Alleen in kleine gezelschappen, bij mensen die ik goed ken, ben ik mezelf.”

Proper is nu 'ergens begin vijftig'. Zijn precieze leeftijd houdt hij voor zich. “Ik wil dat nooit zeggen. Hoe oud ik ben verdring ik. Dat moet ik uitrekenen als je 't me vraagt. Dat ik in de vijftig ben vind ik verschrikkelijk. Veertig worden was ook een drama. Dertig vond ik al een ramp. Ik had toen het gevoel dat alles nog moest beginnen. Dat was ook zo. Door dat hele gedoe in die studententijd met die blaadjes ben ik wel acht jaar ingeschreven gebleven aan de universiteit. Dat kon toen nog. Tegelijkertijd bleef je daardoor ontzettend kinderlijk en onvolwassen. Misschien gebeurde dat wel expres. Het duurde tot ik achter in de twintig was. Op een gegeven moment ben ik gaan samenwonen, kreeg een zoon en zeven jaar later kwam er nog een. Toen ben ik weer gescheiden en nu heb ik sinds vijf jaar weer een kind en binnenkort komt misschien het vierde. De vaderrol vind ik echt heel leuk. Ik hou van kinderen. Ik heb ook kinderboeken geschreven en ben nu bezig met een nieuw. Ik heb ook leuke radioprogramma's gemaakt voor kinderen.”

“Twaalf jaar heb ik bij de VPRO-radio krankzinnige onzin gemaakt. Met Wim Schippers heb ik zeven jaar lang 'Ronflonflon met Jacques Plafond' samengesteld. Dat was een anarchistisch radio-uurtje op woensdagmiddag. Ik speelde daarin onder anderen een ouwe verlopen pedofiele filmcriticus, Jaap Knasterhuis geheten, die winden latend voor de microfoon zat en alleen maar kon bazelen. Ik kom nog steeds mensen tegen die vroeger na schooltijd meteen naar huis fietsten om dat programma niet te missen.”

“Ik besef nu dat ik voor mijn kinderen best wat meer tijd had kunnen vrijmaken, maar ik wil altijd zoveel tegelijk doen. Dat is mijn grote handicap. Ik ben langzamerhand naar mijn gevoel iets meer aan kinderen toe dan toen. Van dat onvolwassen gedrag heb ik geen spijt. Het is voor kinderen leuk als hun vader een beetje op hun niveau blijft, maar ik ben altijd heel serieus met kinderen omgegaan. Kinderen als volwassenen behandelen is volgens mij ook de enig juiste manier.”

Samen met Rinus Ferdinandusse verzorgde Proper jarenlang de roddelrubriek 'Het Wereldje' in Vrij Nederland. Met zijn bedrijf Proctor Media Projects (Proctor was zo maar een woord dat hij op een oude Engelse klok had gezien in prachtige typografie) wilde hij een computertijdschrift opzetten voor alfa's. Het is er nooit van gekomen. “Ik deed dat naast tientallen andere dingen. Op een dag werd mij gevraagd of ik de vertaling wilde doen van de Australische soap die hier 'Goede Tijden, Slechte Tijden' heet. Die had daar zes jaar gelopen. Het was een unieke uitdaging, met een bijna dagelijkse frequentie aan drama werken. Eerst was het vertalen, maar na een tijdje zeiden we dat zoiets onzin was, want bij dat vertalen moest je zo ontzettend veel veranderen om het een beetje geloofwaardig naar de Nederlandse cultuur om te buigen, dat je het beter helemaal zelf kon schrijven. De Australische versie was boers en grof, heel conservatief ook. 'Goudkust' hebben we vanaf het begin zelf bedacht.”

Voor die soaps richtte hij een apart bedrijf op: Doctor Proper Scripts. “Ik redigeerde en las alles wat een groep van twaalf vaste schrijvers aanleverde. Dat waren en zijn nog voornamelijk vrouwen. Zij hebben meer gevoel voor drama dan mannen. Vrouwen vind ik ook prettiger om mee te werken. Het is bij hen minder ellebogenwerk, minder ambitieus, minder ego. Zij zijn sneller en gevoeliger, wat je voor dit werk nodig hebt. Ze zijn trouwens ook leuker om naar te kijken. Je kan ook meer met ze lachen dan met mannen en lachen in het werk is heel belangrijk.”

“Voor elke soap had ik een vast team. Het komt op goed organiseren aan. Op die manier kun je ook aan zeven soaps tegelijk werken. Maar je kunt je niet permitteren een week achterop te raken. Het is lopende-bandwerk. Als daar de klad in komt stort de hele zaak in.”

“De stijl van 'GTST' is bewust anders dan die van 'Goudkust', vooral in het tempo van vertellen. In 'Goudkust' zit heel bewust ook meer erotiek. 'Onderweg naar Morgen' is van oorsprong een Amerikaanse serie over een grote familie. Het Amerikaanse script is al snel overboord gezet. Het is onzin om dergelijke programma-formules in het buitenland te kopen. Ik begrijp niet waarom dat in televisieland nog steeds zo vaak gebeurt. Waarom ontwikkelen ze zoiets niet veel meer met Nederlandse schrijvers?”

Wat is soap eigenlijk? Rogier Proper lacht en nipt aan zijn glas rode wijn. “Ja, ik ben er nou zo lang mee bezig dat ik er zo een antwoord op zou moeten kunnen geven. Van oorsprong, ver voor de Tweede Wereldoorlog, is het door de Amerikaanse zeepfabrikant Procter and Gamble bedacht voor de radio, als een hoorspel vol romantiek waar huisvrouwen 's morgens lekker in weg konden zwijmelen. Later werd het naar televisie vertaald. Maar het komt op hetzelfde neer. Het is televisie op het niveau van damesromans, het verstand op nul en laat je maar lekker meeslepen. Het is een vorm van drama waarvoor ik me niet hoef te schamen, al vind ik andere vormen van drama misschien leuker om te maken. Het een sluit het ander niet uit. Ik ben ermee gestopt, omdat ik jarenlang tachtig uur per week met soaps in de weer ben geweest.”

“Ik wil van alles, zoals altijd. Speelfilms bijvoorbeeld, en we zijn druk bezig met het schrijven van een oorspronkelijke comedy. Dat is totaal iets anders dan soap. Voor een comedy geldt wel even sterk als bij soaps dat die sterke raakvlakken moet hebben met je eigen cultuur, anders kun je de grappen die erbij horen niet bedenken. Een tijdrovend project is de opdracht van de VPRO een dertigdelige serie te helpen schrijven als vervolg op de eerder uitgezonden serie 'Hertenkamp'. Ze willen die volgend najaar op het scherm brengen. Ik denk toch dat ik vooral in dat script- en filmachtige gebied wil blijven en als het gezeur van de omroepen me begint te vervelen kan ik altijd nog zeggen: jongens bekijk het maar, ik ga iets anders doen. Want het is me een gezeur met die omroepen. Het duurt allemaal eindeloos en er is nooit geld. Ik zou, als me dat te veel wordt, weer lekker kunnen gaan kliederen. En je leeft maar één keer, nietwaar? Misschien kom ik er binnenkort achter dat ik ook gelukkig kan zijn zonder deadlines en de spanning die ik nu voor mezelf creëer.”

Deel dit artikel