Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Roemeense rouw om het Vrolijke Kerkhof

Home

Peter Groenendijk

In het uiterste noorden van Roemenië, tegen de grens met Oekraïne, ligt Sapanta. De amper 1000 inwoners lijden er een eenvoudig leven, eten groente van hun eigen land, vervaardigen hun kleding uit wol van hun eigen schapen en drinken op zondag zelfgebrouwen tuica, de Roemeense evenknie van jenever. Sapanta is, kortom, een doodgewoon Roemeens dorp.

Toch is Sapanta wereldberoemd. Dat heeft alles te maken met het Cimitirul Vesel, het 'Vrolijke Kerkhof', dat zich aan de rand van het dorpje bevindt. Op deze bizarre begraafplaats worden de doden geëerd met kleurrijke kruisen, waarop een portret van de overledene gepaard gaat met een kort, puntig gedichtje. Triest zijn die gedichtjes zelden: vaker wordt de dode herdacht met enkele grappige of zelfs ironische regels. Op het kruis boven het graf van Ioan Tederu staat te lezen dat de man erg van paarden hield, maar, zo is eraan toegevoegd: ,,Van één ding hield ik nog meer:/ om aan een tafel in de kroeg te zitten/ naast de mooie vrouw van een ander''.

Het Vrolijk Kerkhof is een schepping van Ioan Patras Stan, een houtbewerker uit Sapanta, die in 1935 begon met het vervaardigen van vrolijke graven. Hij maakte er honderden, ging door tot aan zijn dood in 1977, en werd opgevolgd door Dumitru Pop. Die werkt nog altijd in hetzelfde oude huisje en gebruikt nog dezelfde, primitieve materialen. Iedere dode -in Sapanta overlijden gemiddeld vijftien mensen per jaar- krijgt van meester Pop een houten kruis, inclusief kleurrijk, primitief portret en puntdicht. Pop durft de waarheid te zeggen over de overledene: van een drinkebroeder wordt gezegd dat hij zijn dood te danken heeft aan zijn liefde voor tuica, en over een oude vrek schreef Pop dat de man nooit over iets anders nadacht dan over geld. ,,Je moet toch telkens een nieuwe invalshoek bedenken'', licht meester Pop droogjes toe. ,,En dat valt niet mee, want eigenlijk leidt iedereen in Sapanta precies hetzelfde leven: het land bewerken, kinderen krijgen, tuica drinken. Dat is het wel zo'n beetje.''

De begraafplaats was tijdens het bewind van dictator Nicolae Ceausescu niet meer dan een lokale culturele aangelegenheid. Maar sinds de decemberrevolutie in 1989 is het Vrolijke Kerkhof ontdekt. Dagelijks arriveren bussen vol toeristen, die het bonte woud van kruisen ademloos bezichtigen. Ook als kunstwerken hebben de graven hun erkenning gekregen: Unesco plaatste het kerkhof op zijn lijst van beschermde culturele locaties, diverse panelen werden in Parijs of New York tentoongesteld.

Die laatste ontwikkeling heeft een bittere keerzijde, zo merken de bewoners van Sapanta nu. Want ergens vorige week -niemand weet precies wanneer- hebben onbekenden tien van de mooiste houten kruisen ontvreemd. De graven van tien overledenen liggen er nu kaal bij, met aan het eind een gat.

De lokale politie staat voor een raadsel. Vandalisme? Daarvan heeft men in deze afgelegen streek nooit gehoord. Voor de bewoners van Sapanta staat het vast: dieven zijn het geweest, die de prachtige kruisen voor veel geld zullen verkopen in het buitenland. ,,Daar krijgen ze er vast en zeker honderden euro's voor'', zegt de oude mevrouw Ioana Nitu, die met een triest gezicht over het Vrolijk Kerkhof wandelt. Haar man Dumitru valt haar bij. ,,Een museum uit het Westen wilde die kruisen natuurlijk hebben. Een schande is het. Sommige waren nog gemaakt door de oude meester Stan. Ik ben slechts blij dat hij dit niet hoeft mee te maken.''

Het Roemeense ministerie van cultuur neemt de kunstroof hoog op, en zegt alles te willen doen om de kruisen terug te krijgen. ,,Sapanta is een belangrijke culturele en toeristische attractie. Wellicht moet worden nagedacht over permanente bewaking van het kerkhof.''

En meester Pop? Hij wil niets over de diefstal kwijt, maar lijkt onaangedaan. Bewaking van het kerkhof? Hij schudt 'nee'. ,,Laat de doden toch met rust'', mompelt hij slechts. Misschien ziet hij de diefstal stiekem als compliment voor zijn vakmanschap.

Deel dit artikel