Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

REVOLUTIES IN WASMIDDELEN

home

SYBE I. RISPENS

Wassen is niet een kwestie van schrobben en boenen alleen: zonder zeep zijn vuil en vlekken bijna niet te verwijderen. Met een geschikt wasmiddel zijn de wastijd, de temperatuur van het sop en het boenwerk in één keer te verlagen dan wel te verminderen. De ontwikkeling van wasmiddelen is in de laatste honderd jaar een ware aaneenschakeling van revoluties.

Het recept voor een goede zeep is al eeuwenlang bekend: giet in een grote pan flink wat uitgezweten of gesmolten dierlijk vet, meng dat met olie en de as van (beuken)hout, en laat de boel even pruttelen. Schep er dan wat keukenzout bij, wacht tot het mengsel afkoelt en de zeep boven komt drijven. Laat de smurrie onder in de pan weglopen en voeg daarna weer wat zout toe. Herhaal dit proces totdat er alleen nog zeep over is.

Tot in de negentiende eeuw is de zo gemaakte zeep verreweg het belangrijkste reinigingsmiddel en veel mensen zieden hun eigen zeep. De kalkzeep voldoet uitstekend voor wateroplosbaar en vettig vuil, maar voor kleur- en eiwitvlekken is ze niet geschikt.

De eerste wasmiddelrevolutie begint in 1907 met het aanpakken van die kleurvlekken. Die verdwijnen met waterstofperoxide, een blondeermiddel. Het bleken van de was hoeft daardoor niet meer in de zon te gebeuren, maar kan men in eigen hand nemen. De waterstofperoxide verschijnt in poedervorm, als een mengsel van perboraat en silicaat, ofwel per-sil.

De tweede golf van verbeteringen begint in de jaren vijftig: het lukt om uit petroleum wasmiddelen te maken. De synthetische wasmiddelen zijn niet alleen veel goedkoper dan zeep, ze lossen ook veel beter op in water, en dat bij veel lagere temperaturen. Gevolg: het energieverbruik van de wasmachine gaat flink naar beneden. In 1957 verschijnt Dixan, het eerste wasmiddel dat veel minder schuimt dan normale zeep, iets wat een directe bijdrage levert aan het succes van de trommelwasmachine.

In de jaren zestig komt de volgende doorbraak: enzymen blijken uitstekend geschikt voor het verwijderen van hardnekkige eitwitvlekken. Biotex wordt vanaf nu het ideale inweek- en voorwasmiddel. Met 'biologische' All kunnen wasmachines ook in de hoofdwas, met speciale biologische wasprogramma's, schoondraaien. Daarbij wordt de temperatuur laag gehouden, om zo de werkzame stoffen uit micro-organismen niet dood te koken.

Het steeds verlagen van de wastemperatuur mondt in de jaren zeventig uit in een probleem: de waterstofperoxide werkt niet meer goed bij zestig graden. Deze horde wordt vrijwel moeiteloos genomen met een speciale bleekactivator: het vluchtige perazijnzuur laat men bij elke wasbeurt gewoon ter plekke in de wasmachine ontstaan uit een reactie van waterstofperoxide en een azijnzuurdonor. Een geschikte donor vindt het Brits-Nederlandse Unilever in de stof tetra-acetylethyleendiamine, ofwel: TAED.

Tien jaar later is het milieu aan de beurt bij een grote ommezwaai in de wasmiddelen: de waskrachtversnellers (fosfaten) worden vervangen omdat ze een grote belasting zijn voor het oppervlaktewater. De opvolger, die niet schadelijk is voor het milieu, laat dit keer vrij lang op zich wachten. Uiteindelijk blijkt zeoliet, een stof die van waterglas (gesmolten kiezel en kali) gemaakt wordt, de fosfaten te kunnen vervangen zonder dat de waskracht achteruitgaat.

In de revolutie die op dit moment aan de gang is, wordt geprobeerd bleekactivatoren te vinden die bij nog lagere temperaturen werken, en dat met steeds minder waspoeder. Twee jaar geleden dacht men ook hierbij de doorbraak al te hebben gemaakt, met een nieuwe waskrachtversneller, een soort katalysator voor perazijnzuur. Het product, dat de naam Omo power meekreeg, pakte echter de kleurvlekken nét iets te krachtig aan: de was kwam er met kleerscheuren vanaf.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.