Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Republikeinen in Nederland mijden de barricaden

Home

GEORGE MARLET

Het Nieuw Republikeins Genootschap stelt voor om 30 april uit te roepen tot nationale braderie- en kleedjesmarktdag. Via de website zijn stropdassen te koop met een gebroken kroontje.

Als de toon en inhoud van republikeinse uitingen in Nederland maatgevend zijn voor het verzet tegen de monarchie, dan heeft het staatshoofd weinig te vrezen. Republikeinen blijven beschaafd en houden het speels en gezellig. Zoals een prominent lid van het Republikeins Genootschap het formuleert: "De republiek is niet mijn prioriteit."

Nederland wordt bijna tweehonderd jaar lang geregeerd door een erfelijk staatshoofd. Kritiek op het instituut is er al die jaren geweest, maar in gevaar was de monarchie nooit. Republikeinse genootschappen behoren meer tot de nationale folklore dan dat het koningshuis er veel van te duchten heeft.

Hans van den Bergh, woordvoerder van het Republikeins Genootschap, publiceerde onlangs het boek 'Doe het niet, Alex! Alle reden om voorgoed af te zien van het koningschap'. De emeritus hoogleraar cultuurwetenschappen maakt zich geen illusies dat prins Willem-Alexander zich iets van zijn woorden zal aantrekken.

De Republikein, het blad van het Genootschap, heeft 1200 abonnees. Volgens Van den Bergh leeft er echter onder veel meer mensen "een sluimerend gevoel dat de monarchie zijn langste tijd heeft gehad. Als we opnieuw een staatsvorm moesten kiezen, zouden we het anders doen." Opinie-onderzoeken lijken Van den Bergh gelijk te geven. Een meerderheid van de bevolking geeft de voorkeur aan een gekozen staatshoofd. "Als je het loskoppelt van de personen, is men er meer van overtuigd dat de monarchie achterhaald is."

Het koningshuis kan evengoed rekenen op de sympathie van gemiddeld zo'n 80 procent van de bevolking. Dat percentage daalt als een van de Oranjes negatief in het nieuws is, zoals koningin Beatrix toen ze in 2000, ondanks een Europese boycot, in Oostenrijk (waar de nationalistische FPÖ van Jörg Haider tot de regering toetrad) op wintersportvakantie ging. Of prins Willem-Alexander en prinses Máxima toen ze in 2009 een vakantiehuis in Mozambique kochten. Zulke incidenten hebben maar even effect op de publieke opinie. Van den Bergh: "De behoefte aan het sprookje is nu eenmaal groot."

Wolkenloos is de hemel niet. De monarchie ligt onder vuur vanuit rechts-populistische hoek. PVV-leider Geert Wilders maakt er geen geheim van dat hij weinig op heeft met koningin Beatrix. Haar kiersttoespraak in 2007 schoot hem in het verkeerde keelgat. "De naam PVV staat er nog net niet in, maar het is een politieke toespraak tegen ons, waarin het multiculti-ideaal wordt opgehemeld, door iemand die niet gekozen is en die ik politiek niet kan aanspreken. Ik vind dat zij als een haas de regering uit moet worden gestuurd", aldus Wilders.

Cultuurhistoricus Thomas von der Dunk stelt vast dat de Oranjes zijn vervreemd van hun natuurlijke achterban. "Ze hebben ingezet op veilige thema's waarmee ze geen kwaad dachten te kunnen: Claus op ontwikkelingssamenwerking, Beatrix op Europa en Máxima op de multiculturele samenleving. Die thema's zijn bij rechts-populisten omstreden. Water, het veilige thema van Willem-Alexander, dreigt ook gepolitiseerd te worden door de discussie over de stijging van de zeespiegel. De Oranjes zijn verrast door de opkomst van het populisme."

Volgens Von der Dunk is niet zozeer de monarchie het probleem als wel monarchisten die leden van het koninklijk huis naar de mond praten en adoreren "in de hoop dat iets van dat goddelijke aura op hen afstraalt".

Uitglijders van Willem-Alexander duiden er, meent Von der Dunk, op dat hij geen goede raadgevers heeft of niet naar hen luistert. Als koning zal Willem-Alexander 'eerder voor brokken zorgen dan zijn moeder, die haar functie vrij bekwaam en competent vervult'. "Die brokken kunnen wel eens zo groot zijn dat ze leiden tot volkswoede. In Nederland zijn de marges smal. Behalve de hang naar het sprookje geldt ook dat je je kop niet boven het maaiveld moet uitsteken."

Ook Hans van den Bergh ziet de bui met koning Willem IV al hangen. "Het publiek zal eerst enthousiast zijn, onder het motto 'Le roi est mort, vive le roi'. Snel daarna zal hij domme dingen zeggen en doen. Je kunt er donder op zeggen dat dan problemen ontstaan."

Republikeinen gaan in Nederland niet de barricaden op om voor de republiek te demonstreren. Al is de monarchie niet meer van deze tijd, er valt mee te leven. Cultuurhistoricus Von der Dunk: "Het zou al schelen als de Oranjes minder te vertellen hadden. Een ceremonieel koningschap kan hun redding zijn. Maar het is de vraag of ze dat zelf willen."

Tweede staatsbezoek aan Duitsland
Koningin Beatrix, prins Willem-Alexander en prinses Máxima komen morgenochtend aan in Berlijn voor een vierdaags staatsbezoek aan Duitsland. Het is het tweede staatsbezoek sinds Beatrix en prins Claus in 1982 het toenmalige West-Duitsland bezochten. De eerste twee dagen, in Berlijn staan in het teken van jongeren, politiek en de Duitse vereniging na de val van de Muur in 1989. In Dresden staat duurzame energie centraal. In Noordrijn-Westfalen bezoeken ze op de laatste dag een voormalig mijnencomplex en het Eurode Business Center.

Deel dit artikel