Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Renske Leijten: 'Ik ben emotioneel. Wat is daar mis mee?'

Home

Romana Abels

'Ik heb veel energie. Dat is de aard van het beestje.' © Werry Crone
Interview

Renske Leijten (36) is Kamerlid voor de SP. Ze was de nummer twee achter lijsttrekker Emile Roemer en is een belangrijke speler in de Tweede Kamercommissie zorg, die tot haar verdriet in de wandelgangen de 'commissie kijvende wijven' wordt genoemd. 'Het is framing en seksisme.'

Tweede Kamerlid Elbert Dijkgraaf van de SGP komt niet heel vaak in de commissie zorg. Meestal is dat een onderwerp van fractievoorzitter Kees van der Staaij. Maar op 1 juli was hij er. Hij keek eens om zich heen en zag wat voor de andere aanwezigen heel gewoon is: dat de zorgwoordvoerders toevallig allemaal vrouwen zijn. Linda Voortman van GroenLinks, Fleur Agema van de PVV, Pia Dijkstra van D66, Carla Dik-Faber van de ChristenUnie, Mona Keijzer van het CDA, Renske Leijten van de SP.

Dijkgraaf zei: "Voorzitter. Ik vervang hier de heer Van der Staaij. Het leek ons niet goed als de regering door alleen dames gecontroleerd zou worden." Dat grapje had hij misschien beter niet kunnen maken. "Ik was er even he-le-maal klaar mee", zegt Renske Leijten. Ik pakte de microfoon en zei: 'We zijn gewoon een commissie van volksvertegenwoordigers'. Heel onderkoeld. Ja zeg, hebben wij soms andere standpunten omdat we vrouwen zijn?"

Op Twitter was het meteen raak. De 'commissie-Kijvende Wijven' heet de zorgcommissie daar, naar het schijnt een naam die VVD'er Anne Mulder eens verzon. 'Tuuterdetuut' deed Twitter dus weer, 'kijvende wijven in de bocht'. "Dat is", zegt Leijten, "een nare vorm van framing. Zeg je dat, dan hoef je het niet meer over de inhoud te hebben, alleen over vrouwen die dus blijkbaar emotioneel zijn. Wat is daar mis mee? Dat zouden mannen misschien wat vaker moeten zijn. Of misschien zijn mannen het even vaak maar herkennen we dat minder goed. Ik vind dat heel storend. Heel storend. Het is seksisme. Cultureel seksisme, vrouwen doen er net zo hard aan mee als mannen."

Stadhuis
Ja, Leijten verheft soms haar stem. Ze is zelf de eerste om het te erkennen. Het is pure woede. "Ik word pislink als ik hoor dat de gemeente Delfzijl heeft bedacht dat de wc van oude mensen met reuma ook wel eens in de twee weken kan worden schoongemaakt. Dweilen ze de wc op het stadhuis ook maar eens per veertien dagen? Dan ben ik fel ja."

"Ik heb van dichtbij gezien hoe het werkt. Bij Jan Marijnissen en zijn opvolger, Agnes Kant. Jan kreeg de sticker opgeplakt van een soort vader: leuk, gemoedelijk. Daardoor werd hij op een heel andere manier tegemoet getreden. Na hem kwam Agnes Kant. Zij had het imago van schreeuwend serpent. Uiteindelijk heeft ze moeten erkennen dat het haar niet lukte om dat beeld bij te stellen. Daarom is ze opgestapt. Bij Emile Roemer was het er weer. Er werd gezegd dat hij geen Engels zou kennen - er werd echt op de man gespeeld. Dat is echt lelijk aan de politiek."

Nu is ze zelf het doelwit. "Als ik ooit niet meer in de Kamer zit, dan is dat het aspect wat ik het minst zou missen", zegt Leijten. "Het zou zelfs wel eens een reden kunnen zijn om er mee te stoppen."

Lees verder na de advertentie
Ik word pislink als ik hoor dat de gemeente Delfzijl heeft bedacht dat de wc van oude mensen met reuma ook wel eens in de twee weken kan worden schoongemaakt

Leijten zegt het thuis, aan een kale keukentafel in haar Haarlemse benedenwoning. Het is een donderdag in het reces, de middag is net begonnen. Ze is alleen thuis - haar man werkt, zoon is op de crèche. Die ochtend heeft ze opgeruimd. Fotolijstjes weggehaald, aanrechtblad leeggeruimd, boeken in het gelid gezet. Het huis gaat in de verkoop, want in oktober komt er een tweede kind. Het nieuwe huis staat aan de andere kant van de stad.

Gezinshuis
In Haarlem, natuurlijk. Leijten groeide er op. Haar beide ouders wonen er, de ouders van haar man. De hare dreven in Haarlem in Leijtens vroege jeugd een gezinshuis. Ze hadden naast hun eigen twee kinderen nog vier pleegkinderen. "Terugkijkend denk ik wel dat het zaadje voor mijn latere werk toen is geplant", zegt ze.

"Ik weet van dichtbij hoe het kan zijn. Dat het leven voor sommige mensen echt heel zwaar is, hoe hard je ook knokt en hoe hard je de kansen die je hebt probeert te pakken. Ik zie bijvoorbeeld hoe een van de pleegkinderen een heel verdrietig leven leidt. Ze heeft veel meer haar best gedaan dan wie ik verder ook ken, maar kiest voor foute relaties, stapelt verdriet op verdriet, is voor het leven beschadigd - dan kom je er gewoon niet."

Begin deze eeuw was de opkomst van Pim Fortuijn reden voor Leijten om zich vol overgave in de politiek te storten - om zijn ideeën te bestrijden. Via de jongerenorganisatie van de SP klom ze snel en hoog ('Ik heb nu eenmaal enig fanatisme'). Eerst, als student, vanuit Groningen, later, toen ze in de Kamer kwam, weer vanuit Haarlem. Daar leerde ze vijf jaar geleden haar man kennen, manager bij poppodium het Patronaat. Drie jaar terug zijn ze getrouwd.

Leijten: "Ik vind het heel bijzonder dat ik trouwde en moeder werd. Ik had eigenlijk gedacht: dat gaat aan mijn neus voorbij, toen ik boven de dertig kwam. Alle leuke mannen leken op. Bovendien: ik kon ze niet ontmoeten, want ik ging niet heel veel uit, en als ik ging leek niemand geïnteresseerd. Of, als er wel interesse was - op borrels met lobbyisten bijvoorbeeld - had ik zelf niet zo'n trek. Dat is blijkbaar de tol die ik betaal, dacht ik. Tot ik op een gewone donderdagavond toch eens in de kroeg belandde. Daar was Daniël. Toen ging het snel."

Toegewijd
Ze beschrijven elkaar als een lot uit de loterij, hun kinderen als 'cadeautjes'. "Renske", zegt Leijtens echtgenoot Daniël, "heeft een enorm rechtvaardigheidsgevoel. Als de mensen niet zien dat er echt iets oneerlijks gebeurt, dan doet dat haar echt wat. Ik denk wel eens dat het haar uiteindelijk niet eens gaat om die mensen die zorg nodig hebben - ja, ook - maar meer nog om het onrecht, dat er ontkend wordt dat er iets mis is."

De opkomst van Pim Fortuijn was de reden voor Leijten om zich vol overgave in de politiek te storten - om zijn ideeën te bestrijden

Hij heeft maar één woord nodig om zijn echtgenote te omschrijven. "Toegewijd", zegt hij. Aan het gezin, maar óók aan de partij. De rolverdeling binnen het gezin werd er al snel een waarin zij gas geeft, hij remt. "Tot we ons eerste kind kregen was ze naast Kamerlid ook lid van het dagelijks bestuur van de partij. Dan ging ze naast haar Kamerwerk in het weekeinde nog stad en land af om allerlei brandjes in afdelingen te blussen. Dat kan echt niet meer."

Leijten: "Ik heb veel energie. Dat is de aard van het beestje. Toen ik in 2006 voor het eerst Kamerlid werd had de SP-fractie 25 mensen. De portefeuilles waren klein. Ik kreeg jongeren, studenten en sport. Na een jaar verveelde ik me dood. Alles ging zó traag. Mijn mede-Kamerlid Arda Gerkens woont ook in Haarlem. Op een avond ben ik naar haar toe gefietst. Ik heb daar zitten huilen: 'Dit is toch niet revolutionair!' Die Haagse kliek hing me de keel uit. Arda is meteen naar Jan Marijnissen gestapt: 'Pas op, die dreigt weg te gaan.' Toen hebben ze me de zorg ingerommeld. De Wmo was net ingevoerd, er waren overal acties. Agnes Kant kon niet overal heen. Dus daar ging ik: Wijk bij Duurstede, Maastricht, Bergen op Zoom. Met de mensen praten. Toen wist ik meteen hoe het moest."

Quizvraag
"In die tijd dacht ik nog: nu ga ik het regelen. Nu ga ik dingen doen voor de samenleving. Inmiddels ben ik me meer bewust van hoe het gaat. Van de Haagse spelletjes: dat het je gegund moet worden. Dat dat vaak niet zo is. Dat Kamerleden tegen een motie stemmen omdat-ie van de SP is, dat ze later hetzelfde punt inbrengen. Stiekem tel ik dan dat punt bij onze eigen successen. Zo werkt de wereld blijkbaar."

Zelf laat ze zich wat dat betreft ook niet onbetuigd. GroenLinks-Kamerlid Linda Voortman: "Renske heeft een groot hart en een geheugen als een olifant. In debatten stelt ze vaak bij interruptie een 'quizvraag'. Die begint dan met; 'Wie zei...' en dan komt er een uitspraak van de persoon achter het spreekgestoelte die haaks stond op wat er gezegd werd. Beetje betweterig misschien."

Leijten: "Van nature zoek ik tegenstellingen op. Dat vinden mensen soms wel heel ingewikkeld."

Voortman: "Ze is streng, ook voor zichzelf. We zijn wel eens op werkbezoek geweest in het buitenland: in Brussel, in Düsseldorf. Zware reizen met een bomvol programma. Zij ging er vol in. Als laatste naar bed, 's ochtends voor het ontbijt nog even joggen."

Leijten: "Ik kan ook doorslaan. Dat actieve, dat energieke, dat fanatisme. De eerste jaren was ik in de recessen steevast ziek. Blaasontsteking, flinke koorts erbij, dat werk. Ik ging ruzie maken met mijn beste vriendin, met mensen waar je echt geen ruzie mee wilt. Nu ik een relatie heb, heb ik iets meer buiten de politiek. Dat is echt wel mijn redding geweest. Dat klinkt heel pathetisch, maar als je alleen bent, je hebt een beroep als dit en niemand zegt 'Zet die computer eens uit' - is dat niet gezond. Nu kan ik gewoon thuiskomen."

Inmiddels ben ik me meer bewust van hoe het gaat. Van de Haagse spelletjes: dat het je gegund moet worden

Deel dit artikel

Ik word pislink als ik hoor dat de gemeente Delfzijl heeft bedacht dat de wc van oude mensen met reuma ook wel eens in de twee weken kan worden schoongemaakt

De opkomst van Pim Fortuijn was de reden voor Leijten om zich vol overgave in de politiek te storten - om zijn ideeën te bestrijden

Inmiddels ben ik me meer bewust van hoe het gaat. Van de Haagse spelletjes: dat het je gegund moet worden