Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

René ten Bos wordt de nieuwe Denker des Vaderlands

Home

Peter Henk Steenhuis

René ten Bos: "Ik zie het niet als de taak van de filosoof om overal een mening over te formuleren. Integendeel." © Frank Castelein

Filosoof René ten Bos wordt de nieuwe Denker des Vaderlands. Hij volgt Marli Huijer op, die de titel vanaf 2015 mocht voeren.

Ten Bos is de vierde Denker des Vaderlands, na Hans Achterhuis, René Gude en Marli Huijer. Hoewel zijn denken hemelsbreed verschilt van de meer politieke Hans Achterhuis is zijn opvatting over het Denkerschap vergelijkbaar. Achterhuis sprak graag over tegendenken, als taak voor een filosoof. René Gude zag meer in constructief meedenken, en Marli Huijer had het vaak over tussendenken.

Lees verder na de advertentie

Ten Bos: “Ik zie het niet als de taak van de filosoof om overal een mening over te formuleren. Integendeel. Van oudsher is het de taak van de filosoof om met paradoxen om te gaan. Para betekent ‘tegen’, en doxa is ‘mening’. Het gaat er dus niet om een mening te hebben, maar om ertegenin te denken, of te laten zien dat een mening te makkelijk is, omdat er verschillende problematische kanten aan om het even welke mening zitten.”

Het gaat er niet om een mening te hebben, maar om ertegenin te denken

Na zijn studie filosofie wilde Ten Bos vertaler worden van moeilijke Amerikaanse literatuur. Dat lukte niet. Toen hij zich bij het UWV meldde voor een uitkering bood men hem een managementopleiding aan. Zo kwam Ten Bos in de wereld van de manager terecht. “Ik dacht: Nu zal ik uitpluizen hoe het met die managers zit.”

Ten Bos werd organisatiedeskundige en kwam in de wereld van de bedrijfsleiding terecht. “Ook daar blijken gewone mensen te werken. Gezellig.”

Grenzen verleggen

Later stortte hij zich op het dier: in 2008 publiceerde hij ‘Het geniale dier’, een studie naar het verschil tussen mens en dier en naar hoe zij zich tot elkaar verhouden. “Ik wilde mijn grenzen wat verleggen, naar wat strictly speaking proper philosophy is.”

Het lijkt alsof Ten Bos, inmiddels hoogleraar filosofie aan de Radboud Universiteit Nijmegen, nu geen onderwerp meer laat liggen. In 2011 publiceerde hij ‘Stilte, geste, stem’. In 2014 volgde ‘Water’, genomineerd voor de ECI-literatuurprijs. Voor ‘Bureaucratie is een inktvis’ kreeg hij in 2016 de Socratesbeker voor het beste filosofische boek van het jaar. Vorige maand verscheen ‘Dwalen in het antropoceen’, waarin hij zich afvraagt of de mens een pest is of een zegen voor de aarde. Een uitspraak doet hij niet, een zeker geen morele.

Bij mij borrelen oordelen vaak bijna uit een on­der­buik­ach­ti­ge ver­ont­waar­di­ging op

Verontwaardiging

Ook als Denker des Vaderlands zal Ten Bos niet snel klaarstaan met de morele hakbijl. “Bij mij borrelen oordelen vaak bijna uit een onderbuikachtige verontwaardiging op. Maar ik heb allang geleerd dat wanneer ik me een klein beetje verdiep in zo’n walgelijk onderwerp, waarover ik zo’n uitgesproken oordeel heb, de zaak onmiddellijk veel lastiger wordt.”

De eretitel ‘Denker des Vaderlands’ is een initiatief van Trouw, Filosofie Magazine, de Internationale School voor Wijsbegeerte en enkele uitgeverijen. Ten Bos’ termijn van twee jaar begint op 1 april, als de Maand van de Filosofie begint.

Morgen in Letter & Geest: een interview met René ten Bos.

Deel dit artikel

Het gaat er niet om een mening te hebben, maar om ertegenin te denken

Bij mij borrelen oordelen vaak bijna uit een on­der­buik­ach­ti­ge ver­ont­waar­di­ging op