Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Rekeningrijden lijkt weer een stapje dichterbij

Home

Johan van Heerde

De vraag is volgens verkeerseconoom Erik Verhoef niet of er een vorm van rekeningrijden komt, maar op welke manier. © ANP

De meerderheid van de weggebruikers is voor een vorm van rekeningrijden. Volgens verkeerseconoom Erik Verhoef verandert het klimaat rondom de ooit gehate kilometerheffing. 

Erik Verhoef, werkzaam aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, voelt zich dikwijls als een kapotte langspeelplaat. “Ik zeg al jaren dat een vorm van rekeningrijden dé oplossing is om files te verminderen en het milieu te ontzien”, zegt hij. “Het is alsof ik mezelf continu herhaal.” Ook nu heeft Verhoef dezelfde boodschap: betalen voor autorijden naar rato van gebruik werkt het beste tegen files.

Lees verder na de advertentie

Sinds 1992 houdt Verhoef zich bezig met de beprijzing van automobilisten. “In eerste instantie zou ik vier jaar promotieonderzoek doen naar het thema prijsbeleid, dat leek me toen vrij lang. Nu zijn we bijna dertig jaar verder.” Termen als kilometerheffing en rekeningrijden zijn sindsdien ontelbare keren de revue gepasseerd maar in politiek Den Haag ontbrak telkens de wilskracht om een zo’n maatregel definitief door te voeren. 

Toen ik begon was driekwart van de weggebruikers tegen re­ke­ning­rij­den, nu zijn de meeste mensen positief

Erik Verhoef, verkeerseconoom

Maar volgens Verhoef verandert het klimaat rond rekeningrijden. Letterlijk, omdat het milieu – en daarmee ook de schadelijke effecten van autorijden – een van de meest besproken onderwerpen van deze tijd is. En figuurlijk, omdat er steeds meer mensen voor een andere vorm van het belasten van autorijden zijn. “Toen ik begon was driekwart van de weggebruikers tegen rekeningrijden, nu zijn de meeste mensen positief.”

© Brechtje Rood

Dat laatste bewijst een onderzoek van IO Research in opdracht van de Volkskrant dat gisteren naar buiten werd gebracht. Hieruit blijkt dat de meerderheid van de Nederlanders de huidige wegenbelasting wil inruilen voor een vorm van rekeningrijden. Zelfs veelrijders (meer dan 30.000 kilometer per jaar) en kiezers van partijen die traditioneel tegen een kilometerbeprijzing zijn (VVD, PVV en FvD), zijn voorstander. Het is volgens Verhoef onder meer aan regeringspartij VVD te danken dat de kilometerheffing sinds 2010 niet meer op de politieke agenda staat. “Zij houden zich al jaren strak aan de partijlijn en die is tegen rekeningrijden.”

Alternatieve vormen van vervoer en betaling

Toch zou het Verhoef niet verbazen als er tijdens de huidige regeringsperiode nog iets gaat veranderen. Het regeerakkoord is volgens de verkeerseconoom ‘mistig’. Er mag geëxperimenteerd worden met alternatieve vormen van vervoer en betaling, zonder dat dit leidt tot een systeem van rekeningrijden. “Ik kan me niet voorstellen dat je een maatregel als de kilometerheffing invoert zonder te experimenten, dus het lijkt er op dat de eerste stappen gezet kunnen worden.”

Kleine experimenten op het gebied van anders betalen voor mobiliteit laten succes zien. Zoals een test uitgevoerd door de NS, die reizigers beloonden die in de ‘hyperspits’ (tussen 07.30 en 8.30) niet in de trein stapten. Het aantal incheckers daalde met 5,5 procent. “Rekeningrijden betekent niet altijd een extra belasting”, zegt Verhoef. “Met beloningen kun je veel winst behalen.”

© Brechtje Rood

Verhoef twijfelt daarom niet of er een vorm van rekeningrijden komt, de vraag is op welke manier. Belonen vraagt om hoge budgetten en die zijn er vaak niet, weet hij. Daarnaast staan overheidsinkomsten op het gebied van autorijden juist onder druk: “Als iedereen elektrisch rijdt, betaalt niemand brandstofaccijnzen. Daar moet een oplossing voor komen.”

Verhandelbare spitsrijrechten

Belasten kan ook, maar die vorm stuit vaak op kritiek. Zo vinden leden van de ANWB rekeningrijden wel eerlijker dan wegenbelasting, maar zijn ze tegen een spitsheffing. “Wij onderzoeken nu budgetneutrale varianten”, zegt Verhoef. Daarmee doelt de verkeerseconoom onder meer op een systeem met verhandelbare spitsrijrechten die weggebruikers onderling kunnen ruilen.

Het blijft Verhoef verbazen dat Nederland, traditioneel voorloper op het gebied van infrastructuur, nog een ‘achterhaalde’ manier van betalen voor mobiliteit hanteert, in de vorm van wegenbelasting. Hij sluit af met een voorbeeld over gehakt en biefstuk. “Stel je betaalt op 1 januari een vast bedrag bij de supermarkt voor een jaar lang vlees, dan kies je – denk ik – voor minder gehakt en meer biefstuk.” Volgens Verhoef is het op de snelweg net zo geregeld. “We betalen jaarlijks een vast bedrag en mogen dan onbeperkt rijden, in en buiten de spits. Dat is eigenlijk een hele rare manier van betalen.”

Lees ook: 

Nederlanders hebben weinig problemen met rekeningrijden

Als het openbaar vervoer efficiënter en goedkoper wordt, dan willen Nederlanders best overstappen op rekeningrijden. 

Deel dit artikel

Toen ik begon was driekwart van de weggebruikers tegen re­ke­ning­rij­den, nu zijn de meeste mensen positief

Erik Verhoef, verkeerseconoom