Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Regent oude stijl had macht achter politieke schermen

Home

Lex Oomkes

DEN HAAG - Willem Scholten was voor een groot deel van zijn loopbaan een machtig politicus achter de schermen. De, van oorsprong, CHU-politicus was als informateur de grondlegger van het eerste kabinet-Lubbers. In een periode van diepgaande partij-politieke tegenstellingen, die de noodzakelijke economische hervormingen in de weg stonden, zorgde hij voor rust in de tent.

Het CDA/VVD-kabinet-Van Agt/Wiegel was in de tweede helft van de jaren zeventig te zwak geweest om de economische problemen aan te pakken. Het daaropvolgende kabinet-Van Agt/Den Uyl ging binnen de kortste keren ten onder aan de kater van de PvdA door het niet doorgaan van het gedroomde tweede kabinet-Den Uyl en het verzet van de vakbeweging tegen hervormingen.

Scholten stond van meet af aan een kabinet voor van CDA en VVD. En dat kabinet moest gevormd worden in de stilte van de beslotenheid. De informateur gebruikte daarvoor een unieke en later ook niet herhaalde methode. Hij zette twee werkgroepen van kamerleden (de beruchte werkgroepen A, voor het te voeren sociaal-economische en begrotingsbeleid, en B, voor al het andere beleid) op, die een regeerakkoord dienden te schrijven. Door hun aanbevelingen sloeg Scholten een nietje en legde het als regeerakoord voor aan de fracties. Scholtens geesteskind, Lubbers I, luidde een periode in van twaalf jaar, drie kabinetten, van hervormingen en bezuinigingen.

De geheimhouding kostte Scholten geen enkele moeite. In Den Haag stond de latere vice-president van de Raad van State (1980 tot medio 1997) bekend als een regent oude stijl. Publieke verantwoording was op zich geen taboe, maar pas op het moment dat hij dat verkoos.

Als partijpoliticus was hij een man van de rechtervleugel. Scholten, geboren en getogen in Deventer (waar hij ook de eerste stap in zijn loopbaan zette als stadsverslaggever van Trouw), was de belastingman van de CHU. Na zijn kamerlidmaatschap werd hij staatssecretaris van financiën in het kabinet-Biesheuvel. Een functie, die ook voor hem gereserveerd was in het kabinet-Van Agt/Wiegel, maar hij weigerde. Hij was inmiddels benoemd als lid van de Raad van State. Toch kwam hij alsnog in dat kabinet terecht. Minister van defensie Roelof Kruisinga moest na enkele maanden aftreden vanwege zijn principiële tegenstand tegen de neutronenbom. Scholten was vervolgens verantwoordelijk voor het omstreden besluit Amerikaanse kruisraketten te plaatsen in Nederland.

De laatste jaren wijdde hij zich aan het schrijven van een biografie over mede-CHU'er De Geer, de oud-premier die vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog voor het eerst sociaal-democraten in het kabinet haalde. De biografie was nog niet af.

Deel dit artikel