Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Rechter Joegoslavië-tribunaal twijfelt aan onafhankelijkheid president hof

Home

© anp

Het internationale VN-tribunaal in Den Haag is fors in verlegenheid gebracht. Een Deense rechter heeft in een email zijn twijfel geuit of een andere rechter niet door de VS onder druk is gezet of omgekocht om veroordelingen bij te sturen.

De Deense rechter bij het Joegoslavië-Tribunaal, Frederik Harhoff, uit in een donderdag uitgelekte brief de bezorgdheid dat de Amerikaanse president van het VN-hof, Theodor Meron, de jurisprudentie bijstuurt in het belang van politieke en militaire leiders in Washington. Andere (ex-)rechters van het tribunaal hebben in vertrouwelijke gesprekken met het ANP hetzelfde vermoeden geuit. Meron wilde donderdagavond niet reageren.

Onafhankelijk

Formeel zijn de internationale hoven, waarvan de meeste in Den Haag zitten, onafhankelijk van de politiek. De rechters en het andere personeel zitten er niet namens hun land van herkomst, maar zijn aangewezen om op een integere manier namens de internationale gemeenschap recht te spreken.
Het maakt dus in theorie bij een VN-hof niet uit waar een onafhankelijke rechter vandaan komt. De praktijk is weerbarstiger. Een kandidaat heeft meestal de steun van zijn eigen land nodig om tot rechter te worden gekozen, en kan een zekere loyaliteit blijven voelen die zijn oordeel kan beïnvloeden. Daarnaast is er een kwestie van geld. Zo gaven de VN na de oprichting van het Joegoslavië-Tribunaal onvoldoende financiële middelen om personeel in te huren.

Landen als de VS sprongen in dat gat door gratis personeel ter beschikking te stellen, dat dagelijks bij het VN-hof werkte, maar in dienst bleef bij de Amerikaanse overheid. Daar stond wel wat tegenover: toenmalig plaatsvervangend hoofdaanklager Graham Blewitt klaagde ooit ten overstaan van het ANP dat, toen hij een vergadering wilde beleggen bij het Bureau van de Hoofdaanklager, Amerikaanse medewerkers zeiden dat zij geen tijd hadden. Zij kwamen er openlijk voor uit dat zij op dat moment naar de Amerikaanse ambassade in Den Haag moesten om te rapporteren over wat er op vertrouwelijk niveau speelde bij het tribunaal. Diplomaten van minder kapitaalkrachtige landen hebben geregeld geklaagd dat de VS op deze manier ,,invloed kunnen kopen'' bij het tribunaal.

Afhankelijk

Vanaf 1 juli aanstaande komt er een probleem bij, zo merkt een rechter van het Joegoslavië-Tribunaal ten overstaan van het ANP op. Dan begint namelijk het ,,restmechanisme'' zijn werk dat de laatste loodjes van het tribunaal na diens sluiting zal overnemen, zoals het hoger beroep van de Bosnisch-Servische kopstukken Karadzic en Mladic. De rechter bij het 'MICT' zullen geen vaste baan hebben, zoals de huidige tribunaal-rechters, maar per zaak worden aangezocht (en betaald) door de president. Die MICT-president wordt dezelfde persoon als de huidige president van het Joegoslavië-Tribunaal, de Amerikaanse rechter Theodor Meron. Er zijn bij het huidige tribunaal rechters uit derdewereldlanden die erg geïnteresseerd kunnen zijn in het behoud van een goed betaalde baan in Den Haag door te worden uitverkozen door Meron.







Welk belang zouden de VS hierbij hebben?

GOTOVINA: De Kroatische generaal die een operatie leidde waarbij honderdduizenden etnische Serven werden verdreven en achtergebleven Servische bejaarden vermoord, werd in hoger beroep alsnog vrijgesproken. Gotovina werd niet medeverantwoordelijk gehouden voor oorlogsmisdaden van ondergeschikten, een situatie vergelijkbaar aan die van Amerikaanse generaals in Irak of Afghanistan.

PERISIC: De Joegoslavische legerleider leverde wapens aan zijn Bosnisch-Servische evenknie Mladic, die daarmee oorlogsmisdaden pleegde, onder meer na de val van Srebrenica. De Kamer van Beroep oordeelde dat de steun van Perisic niet ,,specifiek gericht'' was op het plegen van die misdaden, maar ook een ,,legitieme oorlogsinspanning'' ondersteunde. Dat is wat Amerikaanse presidenten en het Pentagon al decennia doen in tal van (derdewereld-)landen.

STANISIC: De leider van de geheime dienst van de Servische president Slobodan Milosevic ,,controleerde'' weliswaar gewapende Servische groepen in Bosnië en Kroatië die gruwelijke misdaden pleegden, maar dat was ook niet concreet genoeg voor een veroordeling. De CIA doet niet anders.

De jurisprudentie van het Joegoslavië-Tribunaal, dat over enkele jaren sluit, is niet rechtstreeks bindend voor het eveneens in Den Haag gevestigde permanente Internationaal Strafhof (ICC), dat uiteindelijk wereldwijde bevoegdheid moet krijgen. Wel zullen partijen voor het ICC de tribunaal-jurisprudentie blijven aanhalen als gezaghebbend precedent.

Gezag
Een bezorgde rechter van het tribunaal wijst het ANP er tevens op dat de jurisprudentie van het hof vanwege zijn internationale karakter groot gezag heeft bij nationale rechters die in hun land voormalige leiders berechten, zoals dezer dagen in Guatemala gebeurt met ex-dictator José Efraín Ríos Montt.

Deel dit artikel