Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Rajoy: van slim spel naar hopeloos improviseren

Home

MAAIKE HOMAN | MADRID

Spaanse eerste minister ligt alom onder vuur Zijn vicepremier mag steeds het slechte nieuws brengen

"Rajoy kan niet anders dan in paniek zijn." Econoom José Ignacio Conde-Ruiz, verbonden aan het economisch instituut Fedea, vermoedt dat de Spaanse regering de regie over de economische- en bankencrisis in het land volledig kwijt is. Onlangs stegen de rentes op Spaanse staatsobligaties tot historische hoogte en kwam Spanje dicht bij de kritische 'hulp-is-onvermijdelijk'-grens.

Premier Mariano Rajoy van de conservatieve Partido Popular (PP) dacht een slim spel te spelen. Eerst riep hij dat het noodlijdende Bankia, dat 19 miljard euro nodig heeft, staatsobligaties kon krijgen. Die konden dan als onderpand dienen bij de Europese Centrale Bank in ruil voor goedkoop krediet.

Na kritiek op deze truc, waarmee hij de ECB voor het blok zette, liet de regering weten het geld zelf op te willen halen. Maar dat zal geen gemakkelijke opgave zijn. Het Internationaal Monetaire Fonds zou al werken aan een reddingsplan.

Rajoy wordt van alle kanten gedraai, leugens en gebrek aan regie verweten. Van zelfkritiek is echter geen sprake: "Er zijn genoeg vrijwilligers te vinden die kritiek willen leveren", zei hij onlangs in de Spaanse pers. Dat Spanje in zwaar weer verkeert, ligt volgens hem vooral aan de onzekerheid over Griekenland en de besluiteloosheid van de Europese landen.

Af en toe komt Rajoy met een idee op de proppen om zijn land door de crisis te loodsen, meestal door te lekken naar de pers. Als de EU-landen het daarmee oneens zijn, blijft hij zo in elk geval buiten schot.

Tijdens zeven jaar oppositie liet Rajoy zich vooral uit tegen elk voorstel van de socialistische regering. Hij was weinig concreet over zijn eigen blauwdruk voor Spanje en won de verkiezingen met de belofte dat hij het vertrouwen van de financiële markten zou terugwinnen.

"Ik denk dat hij geen plan heeft, geen visie", zei een Noord-Europese diplomaat afgelopen november, net voor het aantreden van de PP-regering. "Het zal weer neerkomen op improviseren." Hij blijkt nu gelijk te hebben. Rajoy, die best bereid is om beleid bij te stellen als de markten dat eisen, wordt binnen Spanje bestempeld als een 'langeafstandsrenner' in zijn beleid, terwijl een crisis juist sprinters nodig heeft.

En zijn regering leek nog wel zo'n goede start te maken. Ambitieuze hervormingen van onder andere de arbeidsmarkt (soepeler ontslagrecht) en de bankensector (meer geld opzijzetten voor verliezen) werden aangekondigd.

In januari werden de eerste haarscheurtjes zichtbaar. Binnen het ministerie van financiën bleken de economieminister en de minister van financiën het op belangrijke vlakken alles behalve met elkaar eens. "Beginnersfouten" werd binnen Spanje nog optimistisch gezegd. Wat enige tijd later veranderde in "slechte communicatie".

Terwijl de Europese Unie en de financiële markten met smart wachtten op de begroting voor 2012, nam Rajoy de tijd. Hij wilde wachten met het aankondigen van de onvermijdelijke bezuinigingen tot na de regionale verkiezingen in Andalucië, omdat zijn partij daar voorstond in de peilingen.

Op eigen houtje besloot hij dat Spanje dit jaar mocht uitkomen op een hoger begrotingstekort dan opgelegd door de EU. En hij kreeg zijn zin. "Achteraf gezien is dit een gigantische fout geweest", zegt de Catalaanse econoom Josep Oliver Alonso. Het vertrouwen van de markten bleek weer terug bij af.

Ondanks Europees respijt bleken forse bezuinigingen nodig en de premier moest verkiezingsbeloften breken. Zo gaat de btw volgend jaar wel omhoog en gaat er toch publiek geld naar de bankensector. Inmiddels is het begrotingstekort al twee keer omhoog bijgesteld.

Econoom Conde-Ruiz kan er alleen maar zijn hoofd bij schudden. "Wat Spanje had moeten doen, is in december al een meerjarenbegroting neerleggen. Daarmee krijg je het vertrouwen terug."

Slechte boodschappen laat Rajoy meestal naar buiten brengen door zijn rechterhand, vice-premier Soraya Saénz de Santamaría. Kranten stelden op hun voorpagina's dan ook de vraag 'Waar is hij?'. Op twitter begon een campagne met dezelfde vraag en als hashtag #Rajoynoexiste ('Rajoy bestaat niet').

Binnen zijn eigen partij, die de hele rechter vleugel dekt binnen de Spaanse politiek, neemt de kritiek voorzichtig toe. Het merendeel van de zeventien autonome regio's moet de bezuinigingen in onderwijs en gezondheidszorg uitvoeren en tegelijkertijd hun begrotingstekorten wegwerken. Zij hebben Rajoy onlangs om meer tijd gevraagd, zoals Rajoy zelf in Brussel deed. Alleen krijgen de regio's vooralsnog nee te horen.

Deel dit artikel