Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Radicaal kiezen voor minder

home

Cokky van Limpt

Impressie van de in Olst geplande aardehuizen.© Ingolf Kruseman, ASK

De internationale Transition Towns beweging (TT) beoogt de wereld minder afhankelijk te maken van fossiele brandstoffen, door middel van lokale projecten. Paul Hendriksen laat in Deventer enkele voorbeelden zien.

'Kijk", zegt Paul Hendriksen, wijzend naar de Leeuwenbrug bij het station van Deventer, "die saaie stenen loopbrug met metalen leuningen willen we met planten en bloemen omtoveren in 'de hangende tuinen van Deventer'." Dit plan is één van de vele lokale initiatieven in zijn woonplaats, sinds de Transition Towns-beweging er in 2008 voet aan de grond kreeg.

Hendriksen (44), nieuw binnengekomen in de Duurzame 100 van Trouw en met een 25ste plaats meteen hoog genoteerd, is de spreekbuis van de Nederlandse tak van de internationale Transition Towns-beweging en voorzitter van de Vereniging Aardehuis Oost-Nederland. Hij volgde de School voor Journalistiek in Kampen en werkte kort als journalist, maar kwam er al gauw achter dat hij liever zelf nieuws maakt dan het nieuws van anderen verslaat. "Mijn voornaamste werk is makelen en schakelen van ideeën, en initiatieven nemen." In een café in Deventer, waar de eigenaar zoveel mogelijk lokaal geproduceerd, biologisch voedsel serveert, vertelt hij geestdriftig over zijn dromen én daden.

Want denken en doen gaan bij Hendriksen hand-in-hand: hij filosofeert niet alleen over het Transition Towns-ideaal (TT) van een duurzame wereld die minder afhankelijk is van olie, gas en kolen, hij leeft er zelf ook naar. In Deventer, de eerste Nederlandse TT die officiële erkenning kreeg van het internationale TT-netwerk, heeft hij de afgelopen drie jaar samen met bewonersgroepen ettelijke projecten van de grond getild. Op het vlak van lokale voedselvoorziening bijvoorbeeld een project 'buurtmoestuinen' en een estafette 'voortuinen ombouwen in eetbare tuinen'. De gemeente financiert zo'n twintig van die projecten en activiteiten.

Ook in zijn persoonlijk leven voegt Paul Hendriksen de daad bij het woord. Zo betrekt hij volgend jaar om deze tijd met zijn vriendin en twee kinderen een van de 23 aardehuizen, die hij en de andere toekomstige bewoners binnenkort zelf gaan bouwen op grond van de gemeente Olst. Zijn huis in Deventer heeft hij al verkocht om de bouw van zijn aardehuis te kunnen bekostigen.

Het gezin woont nu aan de rand van Deventer op het erf van een boerderij in een yurt, een Mongoolse tent. "Dat was altijd al een droom van mijn vriendin en mij, en we dachten: waarom zouden we die niet nog gauw verwezenlijken, voordat ons huis klaar is." Zijn ouders vinden het allemaal nogal wonderlijk. "Hoewel ze er wel aan gewend zijn geraakt dat ik mijn eigen keuzen maak. Het begon ermee dat ik tot hun verbazing bewust mijn rijbewijs liet verlopen. Sindsdien wordt het volgens mijn moeder steeds erger met mij. Nu woon je in een tent, zegt ze, maar straks in een molshoop!"

De toekomstige wijk met aardehuizen in Olst - die afgelopen maandag de hoofdprijs van 200.000 euro heeft gewonnen in de verkiezing 'Duurzaam Dorp Overijssel 2011' - zou je een schoolvoorbeeld kunnen noemen van de idealen die de TT-beweging nastreeft. Transition Towns zijn lokale gemeenschappen - steden, wijken, straten of dorpen - die veranderingen aanbrengen in hun manier van leven, wonen en werken, met als doel zoveel mogelijk zelfvoorzienend te zijn en zo min mogelijk afhankelijk van fossiele brandstoffen als olie en gas.

Om te beginnen wordt er al bij de bouw van de huizen in Olst geen energie verspild. Behalve uit aarde en leem worden de muren van de huizen voornamelijk opgetrokken uit oude autobanden vol aangestampt zand, en ander herbruikbaar afval, flessen bijvoorbeeld. Alle bouwmaterialen, zoals wilgentenen, stro en leem voor de binnenmuren, zijn duurzaam en komen uit de buurt.

De huizen zelf ontvangen hun energie straks van de zon, via zonnepanelen en -collectoren. Drinkwater komt uit de grond en wordt door de bewoners zelf gezuiverd. De huizen krijgen composttoiletten, zodat een rioolaansluiting voor de wc's overbodig is. De rest van het afvalwater wordt gezuiverd via een rietbedfilter, zodat het probleemloos op het oppervlaktewater kan worden geloosd.

Hendriksen: "Als alles goed gaat, beheren we ook een groenstrook die grenst aan de 1,2 hectare waarop onze huizen worden gebouwd. In overleg met de gemeente Olst, die daar wel voor voelt, maken we van die strook straks een compleet eetbaar park, met notenbomen, fruitbomen en bessenstruiken. In de omgeving kunnen we ook terecht voor hakhout, voor de houtkachels in de huizen. Want als de zonnewarmte die 's zomers wordt opgeslagen in de brede aarden wallen om de huizen heen in een strenge winter toch niet voldoende blijkt te zijn, zullen we een beetje bij moeten stoken."

"Eigenlijk", denkt Hendriksen, "weten we allemaal diep van binnen heel goed dat we niet kunnen doorgaan met onze manier van leven en de enorme afhankelijkheid van goedkope energie, vooral olie, waarop die is gestoeld. Maar er zijn maar weinig mensen die vanuit dat bewustzijn ineens hun leven radicaal omgooien. Zo'n gedragsverandering kost tijd en ieder mens heeft daarin een individueel pad te bewandelen, dat voor de een korter, voor de ander langer is. Bij mij heeft het ook twintig jaar geduurd voor ik het leven leefde dat ik wil, en ik ook doe wat ik denk."

Het merendeel van de economische analisten gaat er volgens Hendriksen vanuit dat het einde van de goedkope olieproductie niet nog twintig jaar op zich laat wachten, maar nú al actueel is. "Dat betekent dus ook dat we de laatste twintig, dertig jaar - ongeveer de periode die je nodig hebt om een geleidelijke overgang te maken naar een duurzame, veerkrachtige samenleving - gewoonweg hebben verkwanseld. De scherpe randen van onze huidige manier van leven worden steeds zichtbaarder en de tijdspanne om een zachte landing te maken, korter. Goedkope olie, waarvan we met huid en haar afhankelijk zijn, raakt op. En dat zullen we niet alleen aan de pomp merken. Intensieve landbouw, transport, import en export en alle mogelijke producten - kortom vrijwel alles wat we om ons heen zien, is afhankelijk van olie.

"Dat besef is echter nauwelijks doorgedrongen bij het grote publiek. De benzine is al een tijd duur, maar verder gaan we gewoon door of er niets aan de hand is. Pas sinds een paar jaar wordt het verschijnsel 'piekolie' (het omslagpunt waarop oliewinning haar maximum heeft bereikt en alleen nog afneemt) ook in beleidskringen gezien als een urgent probleem. Maar je hoort er niets over van regeringen, omdat er geen gemakkelijke antwoorden zijn. Wat er zou moeten gebeuren, is een radicale teruggang in energieconsumptie. Maar als je dat zegt, word je niet in de Kamer gekozen. Triest, want daardoor lopen we nog meer achterstand op dan we nu al hebben."

Hendriksen noemt het een 'mythe' dat we het nog wel redden, als we maar overgaan op duurzame energie, en voelt zich daarin gesteund door een recente publicatie van het Rathenau-onderzoeksinstituut. "Dat bevestigt wat de TT-beweging ook zegt, namelijk dat de mondiale energiebehoefte de groei van het aandeel duurzame energie - zon, wind - vér overstijgt. Zelfs als Nederland totaal zou omschakelen op duurzame energie, maar de import en export zouden doorgaan zoals nu, dan nog zou het probleem van het opraken van goedkope fossiele brandstoffen niet zijn opgelost. Hoe we het wenden of keren, we moeten toe naar een radicale vermindering van het energieverbruik, vooral in rijke landen."

Dit is een ingekorte versie van het artikel Radicaal kiezen voor minder in Trouw van 24 november

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie