Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Q-mail

Home

In een anekdote over de Britse politiek duikt een net gekozen, fris Labour-parlementslid op, dat zich nog niet bewust is van de slangenkuil waarin hij is verzeild geraakt. Op zijn allereerste vergaderdag in het Lagerhuis nestelt de kersverse Labourman zich strijdlustig in de groene banken van zijn fractie, tuurt naar de overkant van de vergaderzaal waar de Conservatieven zitten en zegt tegen zijn buurman: ,,Zo, eindelijk zit ik oog in oog met de vijand.'' Waarop zijn fractiegenoot hem snel uit de droom haalt: ,,Beste vriend, je ergste vijanden zitten niet tegenover je, maar hier om je heen.''

Het kijkje dat Marjet van Zuijlen via haar dagboek gaf in die keuken schetst een nogal zwart beeld van de sfeer in de PvdA-fractie. Natuurlijk zijn er ook bij de andere partijen van tijd tot tijd gevechten in eigen kring. Maar door de jaren heen bouwden toch vooral de sociaaldemocraten een naam op met interne scheldpartijen. Daarvoor hoeven we alleen maar op te tellen hoeveel PvdA-politici sombere boeken schreven en verbitterde interviews gaven om hun gal te spuwen.

Tien keer teleurgesteld in de eigen PvdA:

1 Bram Stemerdink

2 Ed van Thijn

3 Marjet Ockels

4 Frans Moor

5 Piet de Visser

6 Gerda Dijksman

7 Johanneke Liemburg

8 Jacques Wallage

9 Hamid Houda

10 Marjet van Zuijlen

Ook oud-minister van defensie Bram Stemerdink hanteerde het wapen van het dagboek, toen hij in 1993 eens wild om zich heen wilde slaan. Hem was geen hernieuwd ministerschap op defensie gegund. Hij ervoer het als een 'affront' dat die post werd vergeven aan Relus ter Beek, de man die 'nimmer op een eigen gedachte werd betrapt'. Stemerdink ging er eens lekker voor zitten en schreef over zijn partijleider Wim Kok: ,,Hij spreekt met de kilte van een openstaande vrieskist. Kok zal altijd iemand laten vallen als hem dat goed uitkomt, als een baksteen.''

Ed van Thijn schreef de ergernis van zich af nadat hij als onomstreden burgemeester van Amsterdam voor korte tijd terug was gehaald naar Den Haag om daar te sneuvelen in de nasleep van de IRT-affaire. Kok kwam Van Thijn nog wel thuis vertellen dat hij hem niet meer kon gebruiken in het nieuwe paarse kabinet. Beroemd is de ijzige slot scène van Van Thijns boek, waarin Kok het huis verlaat. ,,We nemen afscheid. 'Nog bedankt Ed', roept hij als hij halverwege de trap is.''

,,Vlak, humorloos en kil. Het is in menselijk opzicht een armoedig zootje'', zei het afgescheiden PvdA-Kamerlid Marjet Ockels in 1992 over haar oude fractie waar een 'emotioneel arme sfeer' heerste. Haar ex-collega's Frans Moor en Piet de Visser hadden toen de partij al de rug toegekeerd. Deze representanten van de linkervleugel waren niet alleen kwaad over de nieuwe rechtse koers, maar klaagden ook openlijk over de intolerantie jegens hun ideeën.

De kamerleden Gerda Dijkman en Johanneke Liemburg waren bij hun aftocht eendrachtig giftig over de verlammende, zure atmosfeer in de PvdA-fractie. Liemburg: ,,Het is allemaal mijn sfeer niet.'' Zelfs oud-fractieleider Wallage zou zijn kinderen nooit adviseren in de politiek te gaan. ,,Het is te hopen dat ze in een milieu komen te werken waar de mensen een beetje opener en aardiger met elkaar omgaan.'' Het kamerlid Hamid Houda werd in 1997 uit de PvdA-fractie gestuurd wegens troebelen rond zijn groothandel in kleding. Later bleek er niks mis met zijn zaken. Ook hij keek in een interview ontgoocheld terug: ,,De hele sfeer was eerlijk gezegd niet zo denderend. Je moet daar niet gaan zitten voor de gezelligheid of de vriendschap. In de politiek heb je geen vrienden.''

Nederlandse politici waren tot voor kort huiverig voor het publiceren van dagboekaantekeningen of het schrijven van memoires. In dit genre waren Het Verschijnsel Schmelzer, uit het dagboek van een bedreven politicus van de journalist Robbert Ammerlaan over leven en werken van de KVP-politicus Norbert Schmelzer en Dagboek van een onderhandelaar van Ed van Thijn, allebei uit de jaren zeventig, lange tijd eenzame uitzonderingen.

De tien bekendste politieke memoires:

1 Het verschijnsel Schmelzer - Robbert Ammerlaan

2 Dagboek van een onderhandelaar - Ed van Thijn

3 Per slot van rekening - Jelle Zijlstra

4 Man en paard - Theo Joekes

5 Dwars over het Binnenhof - Hein Roethof

6 Retour Den Haag - Ed van Thijn

7 Wim Kok, het taaie gevecht van een polderjongen - Redmar Kooistra en Pieter Klein

8 Frits Bolkestein, portret van een liberale vrijbuiter - Leonard Ornstein en Max van Weezel

9 Ruud Lubbers, peetvader van het poldermodel - Bert Steinmetz

10 Retour Nijmegen-Den Haag - Marjet van Zuijlen

Deel dit artikel