PVV in de raad: het went niet

home

Maaike van Houten

Verkiezingaffiches voor de gemeenteraadsverkiezingen in het centrum van Almere. © ANP

Ontzet vlucht ze in de armen van de griffier. Annette Raijer heeft net namens de PVV het voortouw genomen in een vergadering. Ze is nog nieuw. En ze is afgemaakt. Ze kan wel een bemoedigend woord van de griffier gebruiken.

Kindermishandeling, dat wilde Raijer aan de orde stellen. Een alarmerende brief van de kinderombudsman aan de Tweede Kamer heeft haar aan het denken gezet. Almere moet veel meer doen aan preventie, zegt ze. Ze haalt haar kennis uit de praktijk, en in het consultatiebureau is ze gek genoeg geen folders tegengekomen waarin zwangere vrouwen worden gewaarschuwd dat ze hun baby niet door elkaar moeten schudden - het shakenbabysyndroom. "Wij willen gewoon dat kindermishandeling stopt", vat ze het PVV-standpunt samen.

De andere fracties buitelen over haar heen van verontwaardiging. Dat de PVV net doet alsof het in Almere de spuigaten uitloopt met mishandelde kinderen, terwijl de cijfers laten zien dat de polderstad in de pas loopt. Dat is gruwelijk genoeg. Dat het héél naïef is om te denken dat zuigelingen hun leven zeker zijn als er maar voorlichting is voor aanstaande moeders. Dat verloskundigen en gynaecologen al heel alert zijn. Dat er trajecten zijn, projecten, screening, family-care, ESAR-systemen - het jargon vliegt Raijer om de oren.

Sarren
Terwijl zij het gevecht allang verloren heeft, komt de genadeklap. Als de PVV kindermishandeling zo belangrijk vindt, sarren andere raadsleden, waarom komt er dan nooit meer iemand naar het overleg over jeugdzorg, waar gemeenten, dus ook Almere, verantwoordelijk voor worden? Raijer staat met haar mond vol tanden. Zo snel ze kan, belooft ze dat de PVV haar gezicht daar voortaan weer laat zien. En over de rest - wat voor vervolg haar inbreng moet krijgen - gaat ze in overleg met haar fractie. Maar eerst even naar de griffier: "Ze vielen me allemaal aan!"

"Je wordt even getest en dat is helemaal niet erg", reageert partijgenoot Toon van Dijk een paar weken later op de fractiekamer die te herkennen is aan een grote poster van PVV-leider Wilders. "Dat kweekt eelt op je ziel. Het gaat om de zaak, het is niet persoonlijk." De reacties zijn meer op de PVV gericht dan op andere partijen, en dat vindt Van Dijk volkomen logisch. "Het gebeurt vrij vaak dat het met zijn allen is tegen de PVV, ook in het stemgedrag. Wij varen een heel andere koers. We zijn recht voor zijn raap, we benoemen zaken zoals ze zijn. Mensen die elkaar overhoop schieten noemen wij 'tuig'. Anderen noemen dat onaangepast gedrag, maar wij kiezen onze eigen woorden. We willen weg van het elitaire gedrag, van mensen die elkaar kennen, een vriendenclub. Hier praat de VVD elke week over duurzaamheid. Linkse idioterie, en daar doen ze allemaal aan mee."

Gedroomde uitslag
Met haar aanvallen op links, en op de islam, won de partij van Wilders twee jaar geleden de verkiezingen in Almere. Negen zetels, eentje groter dan de PvdA, een gedroomde uitslag. Ook al was ze de grootste, de PVV bleef buiten het college. Andere partijen weigerden serieus te onderhandelen, zolang de nieuwkomer bleef vasthouden aan het weren van hoofddoeken in openbare gebouwen.

Fractievoorzitter Raymond de Roon was snel uitgepraat en gaf de anderen de schuld. "We zijn tegen een muur opgelopen", zegt Toon van Dijk, die de dagelijkse leiding heeft omdat De Roon het ook nog eens hartstikke druk heeft als Kamerlid. Maar Van Dijk geeft wel toe dat de PVV op collegedeelname niet zo heel erg happig was. Ze waren nieuw, alle negen moesten ze het vak nog leren. Maar hoe weinig ervaren ook, ze wisten wel dat het in de oppositie een stuk veiliger is dan in het college, dat in zijn aard kwetsbaarder is voor kritiek.

Maar toch, in de oppositie is ze de grootste, ook met de acht zetels die ze nu heeft na het vertrek van Marissa Visser. Ondanks de omvang haalt de PVV bitter weinig voor de stad binnen, vinden andere fracties. "Ze reageren heel sterk op incidenten, en ze bereiken vrij weinig. Dat komt omdat ze het woord 'samenwerken' heel anders interpreteren", is de samenvatting van Frits Huis, de oud-wethouder van Leefbaar Almere, een linksige club die in 2002 het stadhuis in de polder op stelten zette, maar door collegedeelname vrij snel van haar wildste veren werd ontdaan.

Resultaten
De PVV ziet dat - uiteraard - anders. Van Dijk somt vijf resultaten op: het subsidieregister is nog niet zo openbaar als het zou moeten, maar het ziet er nu beter uit dan het was. Er is een regeling gekomen om verloedering van kantoorpanden tegen te gaan. Een terrasvergunning wordt makkelijker verstrekt. Er komt bij de politieke markt - de toegankelijke variant van de raadsvergadering - een vragenuurtje. Van Dijk noemt ook het verhinderen van een containerterminal bij een prachtig stukje Almere, mede door toedoen van de PVV.

Vijf 'heel concrete dingen', Van Dijk vindt het niet weinig, hij vindt het heel wat, ook al omdat zijn club naar zijn zeggen het eerste jaar behoorlijk is tegengewerkt. Desgevraagd zegt hij ook dat de verkiezingsbelofte 'minder islam' gestalte krijgt door te ageren tegen het Droomhuis, een opvangtehuis met islamitische inslag voor verstandelijk gehandicapten. Ook zat Van Dijk op de eerste rij bij bewonersprotesten tegen een moskee, waarvoor de vergunning al in kannen en kruiken was. "Het is lastig, we staan niet alleen in het gevecht tegen de islam, een heleboel burgers zijn het met ons eens. Maar we zitten niet in het college", geeft Van Dijk als verklaring dat op dit punt geen wapenfeiten kunnen worden gemeld.

Liever praat hij over de cultuurverandering die de PVV in gang heeft gezet. Onder de noemer 'Doe eens normaal' ageert de PVV in een nota van maar tien pagina's tegen de gangbare opvattingen over duurzaamheid. 'Doe eens normaal' is in feite de drijfveer van al het politieke handelen van de Almeerse tak van de PVV. Common sense, geen hoogvliegerij, zo omschrijft Van Dijk het uitgangspunt. "Er waait nu een heel andere wind", zegt hij, en hij doelt daarmee in de eerste plaats op de borrels en etentjes in het stadhuis, voor de komst van de PVV een 'goede gewoonte', nu een voortdurende twistappel. Voor de wekelijkse politieke markt is er een snelle hap voor raadsleden, medewerkers en ambtenaren. Na de raad drinkt de raad een borrel en staat er een schaaltje chips en pinda's op tafel. Allemaal op kosten van de gemeente - en daarom doet de PVV er niet aan mee. Van Dijk: "Dat is verbrassen van belastinggeld. Je zit er bij gratie van de kiezer, maar ze vinden het allemaal normaal. We 'verborrelen' en 'ver-eten' voor een half miljoen per jaar. Als je enig fatsoen in je donder hebt, dan snap je toch dat dat niet kan. Trek gewoon je eigen portemonnee."

Doorzichtig
Andere partijen kennen het verhaal. En verwijzen het naar de bühne. PvdA-fractieleider John van der Pauw 'gelooft er geen barst' van dat PVV'ers zich wel gaan mengen in het sociale circuit als ze zelf de rekening thuis krijgen. "Ze willen het eten en de borrel gewoon bekostigen uit het fractiebudget. Dat is ook belastinggeld, maar dat komt binnen langs een andere weg. Het zal me wat."

Dat fractiebudget brengt hem op iets anders, dat hij normaal niet zou vertellen, "maar Van Dijk klapt ook uit de school, dus vooruit". Uit die vergoeding per partij worden laptops en computers betaald. "Iedereen was akkoord, met de PVV erbij. Dan denk je: we doen het zo, maar nee, ben je gek, de PVV zegt: het college of de gemeente moet de laptop betalen. Dat komt naast de fractievergoeding! Je doet dus iets heel populistisch met eten en borrelen, maar zelf zeg je: Ik wil extra geld voor mijn laptop. Dat is wel heel erg doorzichtig."

"Van der Pauw heeft het verkeerd begrepen", zegt Van Dijk. Zijn fractie wil de borrels écht zelf betalen. En laptops mogen fracties volgens hem gewoon niet betalen uit de fractiepot. Het is, zegt hij, een voorbeeld van een van de vele afspraakjes die politici hebben gemaakt, maar die nergens zijn gelegitimeerd. "Dit is een speeltuin zonder regels, dat accepteren wij niet."

Verwijten over en weer
En zo rolt in Almere de laatste weken het ene verwijt na het andere over tafel. De PVV heeft nooit tot de elite willen behoren, maar was in februari best blij na een eerste, moeilijk jaar, voor vol te worden aangezien. De kloof tussen de PVV en de rest was zichtbaar en voelbaar in de gangen van het stadhuis, maar verbaal en sociaal probeerde men de afstand enigszins te overbruggen. "Het eerste jaar zijn we alleen maar tegengewerkt, er was een afkeer tegen alles wat PVV was. De verhoudingen normaliseren, het begint te settelen. Ze zien ook wel dat we gezellige lui zijn die ons werk goed doen", zei Van Dijk nog in februari.

Ook van de andere kant kwamen voorzichtig positieve geluiden. "Het zijn gewoon normale mensen die zich betrokken voelen bij Almere", zei GroenLinks-voorman Ruud Pet. "Ze zijn een partij als alle anderen, ze vertegenwoordigen een deel van de bevolking", meende ChristenUnie-raadslid Roelie Bosch.

Maar onder die welwillende woorden ging een diepe woede schuil over het feit dat de PVV zich niet aan de onderlinge afspraak heeft gehouden een brief over het salaris van een duurzaamheidsfunctionaris geheim te houden. De PvdA beschuldigde Van Dijk en de zijnen van ondemocratisch handelen. De boosheid daarover is er vorige week als een klapband uitgekomen: de raad heeft de benoeming van een PVV'er tot voorzitter van het presidium geblokkeerd. Andere fracties vinden de PVV te onbetrouwbaar om de dagelijkse leiding van de raad aan toe te vertrouwen. De PVV anderzijds is het woord 'onbetrouwbaar' net zo goed in de mond bestorven. De afspraak was volgens haar juist dat de PVV na twee jaar de voorzitter zou leveren.

"Iedereen zit in de loopgraven, we schieten alleen nog maar, er wordt niet meer met elkaar gesproken", tekent Van Dijk de situatie. Binnenkort heeft hij een gesprek met burgemeester Annemarie Jorritsma en met de griffier. Daar gaat Van Dijk nog eens uitleggen dat de acht PVV-raadsleden graag werken volgens formele regels. Maar niet alles hoeft geregeld, vinden de andere 31 lokale politici. Zij werken liever op basis van vertrouwen - wat er misschien een piepklein beetje is geweest, maar momenteel volstrekt afwezig is.

Marissa Visser, de afhaker: te lief voor de PVV
De PVV zou in Almere laten zien wat ze elders niet kan: dat de PVV als één blok opereert, en dat er niemand tussentijds vertrekt. Dat is niet gelukt. Eind februari stapte Marissa Visser uit de fractie. Ze wilde weinig prijsgeven over haar vertrek en al helemaal niet natrappen, maar ze heeft wel laten doorschemeren dat het er haar in de PVV-fractie te hard en te bot aan toe gaat. Visser houdt het erop dat ze te lief was voor de PVV. Met de ideologische koers is ze het in elk geval op één punt niet eens. Twee dagen nadat ze haar eigen Lijst-Visser begon, stemde ze voor het kinderpardon, een initiatief van GroenLinks om asielzoekerskinderen die hier geworteld zijn, een verblijfsvergunning te geven. Landelijk is de PVV daar absoluut op tegen, en de Almeerse afdeling vond het raadsdebat daarover pure tijdsverspilling. "Als er hier spoeddingen zijn, zoals de bouw van een moskee, of de explosie van geweld waardoor Almere wordt geteisterd, dan hoor ik niemand", zei Colette Bertram van de PVV. "We moeten meer focussen op waar het in de stad om gaat."

De PVV'ers keken verbaasd toe hoe hun vroegere fractiegenote Visser, die nog nooit tegen de partijlijn in had gestemd, nu een motie steunde die zozeer indruist tegen de opvattingen van haar vroegere partij.

Lees verder na de advertentie

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie