Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

PvdA wil ideologische veren terug en crisis linksom bestrijden

Home

Wilfried van der Bles

Spekman: 'We zijn doorgeschoten in het neoliberale denken.' Cohen: 'Greep op het leven. Dat is de kern.' ©Werry Crone

PvdA-leider Job Cohen en partijvoorzitter Hans Spekman willen de crisis 'linksom' bestrijden. Dat zeggen ze vandaag in een interview met Trouw waarin ze zich nadrukkelijk als tandem presenteren.

Verwijzend naar een uitspraak van zijn voorganger Wim Kok, die de sociaal-democratische veren wilde afschudden, stelt Cohen: "Die sociaal-democratische veren zijn weer hard nodig. De crisis van nu is een crisis van het neoliberalisme. Het is aan ons om dat te beteugelen. Hans (Spekman, red) heeft gezegd dat we linksom uit de crisis moeten komen. Gelijk heeft-ie. We moeten zorgen dat de banken weer doen wat ze moeten doen en dat accountants blijven binnen de ruimtes die er zijn en dat die rare bonussen stoppen."

Spekman ziet vergeleken met het leiderschap van Wouter Bos twee grote koerswijzigingen in de huidige PvdA. Ten eerste het pleidooi om terug te keren naar een economisch model waarin de lange termijn en het werknemersbelang weer voorop staan; nu draait het in bedrijven vooral om de snelle winst van aandeelhouders.

Spekman: "Werknemers voelen zich overgeleverd aan de willekeur van de werkgevers. Er wordt alleen nog maar naar de belangen van de aandeelhouders gekeken. Werknemers willen graag initiatief nemen, maar ze worden klein gemaakt en gehouden. Het is cruciaal dat de PvdA op deze problemen antwoorden geeft. Wij moeten weer kiezen voor de zeggenschap van het individu, zodat hij de greep op het leven terugkrijgt."

Cohen: "Greep op het leven. Dat is de kern. Of dat nou in de zorg is, in de woningbouw of in het bedrijf waar je werkt. Ik was bij Nedcar op bezoek, maar Organon is ook een heel goed voorbeeld. Met dat bedrijf, voortgekomen uit de omgeving van Oss, zijn mensen totaal vergroeid geraakt. Dan komt het in handen van Akzo die het weer verkoopt aan de Amerikanen. En daar kijken ze met een andere blik naar zo'n bedrijf, daar speelt de band met werknemers geen enkele rol. Nedcar idem dito met een sterretje."

Maar dat Amerikanen of Japanners, de eigenaren, besluiten die bedrijven te sluiten is toch niet tegen te houden? Spekman: "Nee, maar we kunnen wel iets doen. In de loop van de jaren is hier het Angelsaksische model overheersend geworden. Er wordt alleen nog naar het belang van aandeelhouders gekeken, naar de korte termijn. Vanouds waren we hier meer gericht op de lange adem en op de belangen van werknemers, het Rijnlandse model. Dat willen we terug. Die strijd moeten we aangaan en die kunnen we winnen ook. We hebben goede argumenten. Bedrijven die letten op werknemersbelang zijn creatiever en innovatiever en groeien harder dan bedrijven die dat niet zijn, blijkt uit onderzoek."

De tweede grote koerswijziging is het pleidooi om mensen weer greep te geven op publieke organisaties als scholen, woningbouwcorporaties en zorginstellingen. De besturen staan nu veel te ver weg van de mensen die daar gebruik van maken. Spekman: "Waar het om draait, is dat steeds meer mensen zich verweesd voelen. De school, het verpleeghuis waar hun opa ligt of vader of moeder, is niet meer van hen. Wie weet nog wie in het bestuur van de school van z'n kinderen zit?"

In de zorg laat de PvdA het idee van marktwerking - dat de partij ten tijde van de paarse kabinetten van Wim Kok en deels ook nog onder Wouter Bos omhelsde - grotendeels weer los. Cohen: "Een paar maanden voor zijn aftreden heeft Bos in zijn Den Uyl- lezing afstand genomen van de neoliberale denkrichting. Hij zei: Er waren redenen voor, maar het is niet goed. Je ziet wat er nu gebeurt. Minister Schippers stelt voor om private partijen te laten investeren in de zorg. Dat is een ziek idee. Het leidt ertoe dat er een prikkel komt om zoveel mogelijk te produceren en dat je winst gaat maken op mensen die afhankelijk zijn van zorg. Daar zijn wij echt op tegen."

Cohen en Spekman zeggen dat ze ondanks verschillen in persoonlijkheid inhoudelijk op één lijn staan. "We staan allebei links van het midden", zegt Cohen. De PvdA-leider kruipt in het gesprek opvallend dicht tegen de SP aan: "Alles overziende staan zij wat uitgangspunten betreft waar wij staan. Maar er zijn verschillen. Europa is echt een groot verschil." Spekman: "Als je je idealen wilt verwezenlijken, dan val je aan wie verder van je weg staat. Natuurlijk denken we verschillend over de AOW en over de financiën. Maar die verschillen zijn vele malen kleiner dan de verschillen met het kabinet."

> Het interview met Cohen en Spekman
'We moeten linksom uit de crisis komen'


Deel dit artikel