Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

PvdA: Wel gezag en invloed, maar geen macht voor koning

Home

Teun Lagas

Prinses Maxima, prins Willem Alexander en koningin Beatrix zwaaien naar het publiek tijdens de balkonscene op paleis Noordeinde. © ANP

INTERVIEW - Een koning met presidentieel gezag, maar zonder macht en met weinig invloed. Zo omschrijft PvdA-Kamerlid Jeroen Recourt namens zijn partij het toekomstig profiel van koning Willem IV. Gisteren maakte de partij haar rapport 'Verbindend koningschap in de republiek' bekend. Daarin doet ze enkele voorstellen om de macht en invloed van het staatshoofd enigszins in te perken.

De titel van het rapport is enerzijds een knipoog naar het verre verleden toen Nederland een republiek was en anderzijds een politiek statement, omdat de PvdA ten diepste de republikeinse staatsvorm nastreeft. Maar de sociaal-democraten accepteren dat daarvoor in politiek en samenleving geen draagvlak is. Bovendien, zo memoreert het rapport, behoort Nederland met zeven andere koninkrijken tot de stabielste democratieën in Europa. Mede dankzij het gezaghebbende en bindende koningschap, erkent de partij.

Waarom toch de macht inperken?

"Politieke macht verkrijg je bij verkiezingen en niet bij geboorte. Wij vinden het niet meer van deze tijd dat de koning in beginsel politieke invloed kan uitoefenen, ook al wordt dit afgedekt door de ministeriële verantwoordelijkheid. Macht en controle behoren te liggen bij parlement en kabinet. Wat de Raad van State betreft wringt het dat de koning, in dit geval de koningin, formeel als voorzitter van die raad kabinet en parlement adviseert, en ook steeds vaker, terwijl zij als staatshoofd in de regering zit."

Premier Rutte vond dit voorstel overdreven, omdat het voorzitterschap vrijwel ceremonieel is.

"Deze regering legt steeds vaker adviezen van de Raad van State naast zich neer. Alsof de koningin tegen zichzelf moet zeggen: ik negeer mijn voorstel. Dit is een weeffout".

Waarom niet de koning uit de regering plaatsen, zoals de PVV wil, het zogeheten Zweedse model?

"Achter dat voorstel zit rancune tegen koningin Beatrix. Daar willen wij ver van blijven. Wij hebben zelfs de grootste waardering voor haar.

"Aan het zogeheten Zweedse model, een koning buiten de regering, kleven heel wat nadelen. De neutraliteit van zo'n koning is niet gegarandeerd. Hij kan zich zo ontwikkelen tot een politieke macht van betekenis buiten democratische controle. Wij hebben meer naar Duitsland gekeken, waar de president de hoeder van de constitutie is, een symbool van eenheid. In ons voorstel is de koning een bindende figuur, die wel invloed en gezag kan laten gelden, maar geen macht, en valt onder de ministeriële verantwoordelijkheid. Daardoor is het kabinet altijd aanspreekbaar en is de neutraliteit van de koning gegarandeerd. Inderdaad, je kunt het zien als een presidentieel koningschap."

De rol die de koningin heeft bij kabinetsformaties is door de Kamer aan haar gegeven. Dit hoeft niet?

"Klopt, zoals het nu gaat, vinden wij een zwaktebod. De formatie speelt zich af in informele circuits en is weinig transparant. In ons voorstel benoemt de Kamer na de verkiezingen een formateur die een regering moet vormen. De Kamer kan de formateur steeds ter verantwoording roepen. Het primaat ligt dus bij de Kamer. De koningin speelt er geen rol meer in. En zo hoort het ook."

Deel dit artikel