Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

pvda / Vice-fractievoorzitter stapt uit de schaduw

Home

Cyntha van Gorp en Ingrid Weel

Een nieuw gezicht aan het sociaal-democratische roer: Mariëtte Hamer vervangt de zieke PvdA-fractievoorzitter Tichelaar. Haar fractiegenoten zijn onder de indruk. „Ze is geliefder geworden.”

Na jaren in de schaduw, althans voor de buitenwacht, mag je opeens de koningin feliciteren namens de PvdA. Door ziekte van fractievoorzitter Jacques Tichelaar staat er een nieuw gezicht aan het sociaal-democratische roer. Hoewel... nieuw? Mariëtte Hamer is in mei tien jaar Kamerlid. „Ik zit in fase drie: senior.”

„Hoe je de koningin feliciteert? Gewoon met een briefje”, zegt vice-fractievoorzitter Hamer nuchter. Wat erop stond? Lachend: „Gefeliciteerd met uw verjaardag.” Ook VVD-leider Mark Rutte ontving van haar een felicitatie vanwege zijn jubilerende partij. „En een bos met zestig rozen, als hart onder de riem. Ik dacht dat hij dat wel kon gebruiken.”

Mariëtte Hamer (49) laat er geen gras over groeien: de oppositie die de VVD, maar ook de SP voert, kan haar niet bekoren. „Ze maken het ons niet bepaald moeilijk. Ze zijn niet slim bezig; alleen maar gericht op wat andere fracties níet doen.”

Ze vermoedt dat de grootste veldslagen voor de PvdA inmiddels zijn gevoerd. „De enkele punten die in het regeerakkoord voor verdere discussie open lagen, zijn inmiddels beslist.” Ze doelt op het referendum over de Europese grondwet dat de sociaal-democraten hebben ingeleverd, en de versoepeling van het ontslagrecht waarbij de PvdA wel de rug recht hield. De huidige fractievoorzitter weigert mee te gaan in het beeld dat haar partij na een jaar regeren al een groot deel van haar verkiezingsbeloftes heeft ingeleverd. „Als je niet bereid bent om compromissen te sluiten, moet je niet regeren.”

Toen begin 2007 bleek dat de PvdA zou mee regeren, zette Hamer haar zinnen op een staatssecretarisschap. Maar Wouter Bos besloot anders en gaf de door Hamer zo gewilde post aan fractiegenote Sharon Dijksma. Hamer: „Toen heb ik één dag gebaald. Ik ging destijds zwanger de Kamer in en heb veel gedaan op gebied van kinderopvang en onderwijs, dus die staatssecretarispost was heel aantrekkelijk.”

De teleurstelling was van korte duur: nog dezelfde dag werd bekend dat Hamer vice-fractievoorzitter mocht worden. „Politiek is als een tombola, soms valt het balletje naar je toe, soms niet. Blijkbaar vonden ze het belangrijk om mij voor de fractie te behouden.”

Voormalig fractiegenoot Peter van Heemst die PvdA in Rotterdam leidt, noemt het een blessing in disguise, een geluk bij een ongeluk, dat Hamer nog steeds deel uitmaakt van de fractie. „Ik had graag gezien dat ze in 2006 staatssecretaris was geworden. Maar achteraf gezien is het een enorm groot geluk dat zij het níet is geworden. Ze is de enige die op een goede manier de fractie kan leiden.”

En leiden, dat doet ze, nu ze de komende maanden waarneemt voor Tichelaar, die revalideert van meerdere bypasses. Haar fractiegenoten zijn onder de indruk: „Ik ken bijna niemand die zo veel werkt als zij”, zegt PvdA-Kamerlid Mei Li Vos. „Als iemand kan multi-tasken, is zij het.”

Toch mist Hamer de samenwerking met Tichelaar: „We vullen én voelen elkaar fantastisch aan. Als ervaren bestuurders uit de onderwijswereld hebben we veel raakvlakken. We hebben ook hetzelfde gevoel voor humor en zijn goed in relativeren.” Verschillen zijn er ook: „Ik ben drukker en reageer directer, Jacques is meer secundair.”

Anderen zeggen over haar dat ze toegankelijker is, meer betrokken. „De eerste fractievergadering met Mariëtte als fractievoorzitter was radicaal anders”, herinnert PvdA-Kamerlid Chantal Gill’ard. „Normaal vergaderen we in een kring, maar de eerste vergadering nadat we hoorden dat Jacques was geopereerd, ging Mariëtte ín de kring staan om met een microfoon de discussie te leiden.”

Over de ziekte van Tichelaar wil Hamer het niet al te veel hebben. „Ik verwacht hem terug als een jonge god”, sluit ze het onderwerp af. Over een paar maanden is Hamer dan weer gewoon vice-fractievoorzitter. Jammer? „Ach, zo gaat het in de politiek”, weet ze uit ervaring. Ruim een jaar geleden overwoog ze een gooi te doen naar het Kamervoorzitterschap, maar ze besloot ervan af te zien omdat partijgenote Gerdi Verbeet ’het liever wilde’ dan zij.

Over het vice-fractievoorzitterschap was Hamer meteen enthousiast. Een mooie functie voor iemand die al bijna tien jaar op het Binnenhof rondloopt, meent ze zelf. Zeker nu: „De Nederlandse politiek is nog nooit zo spannend geweest. Nooit hadden we zo veel verschillende flanken. Vroeger was het vrij overzichtelijk, als rechts de regering vormde had je een linkse oppositie en vice versa. Nu komt de oppositie van twee kanten.”

„Bovendien hebben we tegenwoordig fracties waarvan het speelveld buiten de Kamer valt. Kijk naar Rita Verdonk. Zij doet in de Kamer bijna niets.” Hamer is er nog niet over uit hoe de politiek daarmee om moet gaan. „Misschien moeten we er vaker iets van zeggen.” Het succes van Trots Op Nederland (TON) en de PVV in de dagkoersen erkent ze, maar ze relativeert: „We hebben allemaal gezien hoe het de LPF is vergaan.”

In 1984 werd Hamer politiek actief, als bestuurslid van de afdeling Noord-West van de PvdA in Amsterdam. Drie jaar later verhuisde ze naar Maassluis, waar ze voorzitter werd van de plaatselijke afdeling. In 1995 werd ze vicevoorzitter van het landelijk partijbestuur. Als voorzitter Marijke van Hees zich vijf jaar later – na verhalen over dubieuze declaraties – terugtrekt, wordt Hamer waarnemend partijvoorzitter.

Huidig vice-partijvoorzitter Jan Hamming herinnert het zich nog goed: „In die periode was Mariëtte een beetje omstreden. Tijdens de strijd om het partijvoorzitterschap was er een heftig gevecht over de koers van de PvdA. We waren verdeeld in twee kampen: de jongens (Lennart Booij en Erik van Bruggen, red.) versus de dames. Inmiddels is ze geliefder geworden. Binnen de partij ligt ze beter dan vroeger.”

Volgens Hamming is Hamer bovendien ’geweldig gegroeid’. „De eerste jaren was ze te weinig zichtbaar. Nu durft ze echt op haar strepen te staan, kijk maar naar de discussie over het ontslagrecht.”

D66-Kamerlid Fatma Koser Kaya ziet dat anders: „Ze verklaarde het onderwerp gewoon taboe.” Niettemin vindt ze Hamer een goed politica, al is ze minder te spreken over haar standpunten. „In het debat over het ontslagrecht week ze geen millimeter van de zijde van de SP en de FNV. Hamer heeft Nederland sociaal-economisch in de pauzestand gezet. Onverantwoord.”

Hamers eerste grote publicitaire wapenfeit was – naar eigen zeggen – de hbo-fraude. Aan het eind van haar eerste termijn, in 2002, zat ze er bovenop dat het ministerie gedegen onderzoek deed naar fraude in het hoger beroepsonderwijs. Het trotst is Hamer op de invoering van voorschoolse educatie. Al jaren maakt ze zich sterk voor taalonderwijs op peuterspeelzalen voor kinderen die dat nodig hebben. De ’verbrede leerplicht’ is nu opgenomen in het regeerakkoord.

„Je hebt tijd nodig om het vak te leren,om alle instrumenten te leren kennen. Politiek is een kwestie van lange adem. Toen ik in de Kamer kwam zei Peter van Heemst: je leert in de eerste termijn, je doet in de tweede termijn en daarna leer je aan anderen. Ik geloof ook niet in snelle politieke succesjes”, zegt ze doelend op andere fracties. „De oppositie roept maar, alles is verschrikkelijk ellendig en knettergek. Tegelijkertijd krijgen ze niets voor elkaar. Ik ben gericht op resultaten.” Toch is er een wrijving, erkent ze. „Als de kinderopvang verbetert en niemand weet dat het dankzij de PvdA is, doe je toch wat fout.”

Deel dit artikel